Μόνιμη έκθεση για τους «Δεσμώτες» του Φαλήρου

Στην ανάδειξη του ευρήματος των «Δεσμωτών» του Φαλήρου, δίπλα στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος προχωρά το υπουργείο Πολιτισμού, με τη δημιουργία μόνιμης έκθεσης, εντός μουσειακού κελύφους προστασίας. Το έργο εξελίσσεται εντός χρονοδιαγράμματος, με προϋπολογισμό 6.500.000 ευρώ, χρηματοδοτούμενο από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Οι «Δεσμώτες» αποτυπώνουν ένα βίαιο περιστατικό από μια ταραχώδη περίοδο για την Αθηναϊκή Δημοκρατία. Στο χώρο βρέθηκε ο ομαδικός τάφος 78 ανθρώπων, που εκτελέστηκαν στο β’ μισό του 7ου αιώνα π.Χ. και τάφηκαν αλυσοδεμένοι. Κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για νεαρούς αριστοκράτες, που συνδέονταν με την αποτυχημένη απόπειρα του Κύλωνα να καταλάβει την εξουσία, και το πλήρωσαν με τη ζωή τους και μια ατιμωτική ταφή.

Το υπό κατασκευή κτήριο ανάδειξης των αρχαιοτήτων καλύπτει περιπου 920 τ.μ., και έχει διακριτή ταυτότητα και λιτή μορφή, καθώς βασική αρχή είναι να αποδοθεί η ιστορική σημασία του ευρήματος με σεβασμό προς τους νεκρούς.

«Το μόνιμο κέλυφος που κατασκευάζεται εντάσσεται αρμονικά στη διαμορφωμένη Εσπλανάδα, ενώ διαμορφώνεται ως λιτό υπόγειο κέλυφος για την επανατοποθέτηση των “Δεσμωτών”, επιτρέποντας τη βέλτιστη θέαση και κατανόηση του ευρήματος, από τους επισκέπτες», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη. «Εστιάζοντας και στην κατανόηση του κοινωνικοπολιτικού πλαισίου, ο επισκέπτης αντιλαμβάνεται τη σχέση των γεγονότων με τη γένεση της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Το σύνολο της μουσειακής υποδομής σχεδιάστηκε για να είναι καθολικά προσβάσιμο», συμπλήρωσε.

Ο αρχαιολογικός χώρος ως ιστορικός τόπος

Κατά την πορεία της επίσκεψης στο χώρο θα  ακολουθείται μια αφηγηματική ροή, όπου θα αναπτύσσονται οι ακόλουθες θεματικές ενότητες:

1. Πρόσβαση/είσοδος: Ενημέρωση για το «ευαίσθητο» θέμα των ανθρώπινων καταλοίπων και των βιαιοθανάτων. Στο σημείο αυτό ο επισκέπτης μπορεί να αποφασίσει εάν θα συνεχίσει την επίσκεψή του. Στόχος είναι η συνειδητοποιημένη επιλογή επίσκεψης και όχι η τυχαία είσοδος.

2. Κατάβαση/χρόνος: Η καθοδική πορεία, μέσω της ράμπας, συμβολίζει την κατάβαση στον χρόνο. Ο επισκέπτης αφήνει πίσω του τον 21ο αιώνα και το ΚΠΙΣΝ και περνά στον αρχαίο κόσμο.

3. Μετάβαση στον χώρο (Φάληρο): Ο επισκέπτης αντιλαμβάνεται τη χωροταξία (φαληρικός όρμος, θάλασσα, αλίπεδο, νεκροταφείο) και τη σχέση του Φαλήρου με την Αθήνα (απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από την Ακρόπολη, τότε μία ώρα δρόμος). Διατυπώνεται μια υπαινικτική αντιπαραβολή με τη σημερινή χωροταξία, καθώς η αρχαία τοπογραφία έχει αλλοιωθεί πλήρως.

4. (Περι)διάβαση στο χώρο (νεκροταφείο): Ο επισκέπτης εξερευνά τις διαφορετικές ταφικές πρακτικές και έθιμα, αξίες και διαβατήριες τελετές απέναντι στο άγνωστο.

5. Μετάβαση από τον θεσμό στο νόμο: Επιδιώκεται η κατανόηση των ανασκαφικών δεδομένων και του ιστορικού πλαισίου, καθώς και η ερμηνεία των ευρημάτων σε συσχετισμό με την ιστορία της Αθήνας του 7ου αι. π.Χ. και των πολιτειακών εξελίξεων που οδήγησαν, μακροπρόθεσμα, στη γέννηση της δημοκρατίας.

6. Στάση/κατά χώραν θέαση: Κινούμενος ο επισκέπτης σε ευθεία κατάβαση φτάνει στον χώρο έκθεσης των λειψάνων των «Δεσμωτών». Σε αντίθεση με τις προηγούμενες ενότητες, το κεντρικό σημείο επίσκεψης είναι ένας χώρος σιωπής.

7. Αναπαρά-σταση/παύση: Η ιστορική στιγμή που «πάγωσε στον χρόνο» μετουσιώνεται σε κίνηση μέσα από τη θεραπευτική δύναμη της τέχνης.

8. Ανάβαση/έξοδος: Ο επισκέπτης ακολουθεί την αντίστροφη -ανοδική- πορεία στον χώρο και στον χρόνο.

 

 

• Δεσμώτες
• έκθεση
• Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος