Μωβ μέδουσες: Πως τις αντιμετωπίζουμε και τι πρέπει να αποφύγουμε

Οι μωβ μέδουσες ή αλλιώς τσούχτρες ή αλλιώς Pelagia noctiluca είναι μέδουσες της οικογένειας Πελαγίδες. Η ονομασία τους προέρχεται απο την ελληνική λέξη ‘Πελαγία’ και τη Λατινική noctiluca που συνδυαστικά σημαίνουν νύχτα και φως (nox και lux). Ένας θαλάσσιος οργανισμός δηλαδή, που διακρίνεται από βιοφωταύγεια (δηλαδή την ικανότητα να λάμπει στο σκοτάδι).

 Το δήγμα της μωβ μέδουσας ειναι ιδιαίτερα επώδυνο και αυτό διότι περιέχει στα πλοκάμια της μικροσκοπικά κεντριά με μια ενεργή νευροτοξίνη. Όταν έρθει σε επαφή με το δέρμα τα πιο συνήθη συμπτώματα που προκαλεί ειναι αίσθημα καύσους, πόνος, ερυθρότητα και οίδημα.

Αλλα λιγότερο συχνά αλλά σοβαρότερα συμπτώματα μπορεί να είναι κάποιο από τα: ναυτία, τάση προς έμετο, κεφαλαλγία, πτώση της αρτηριακής πίεσης, διάρροιες και σε ορισμένες περιπτώσεις δύσπνοια.

Ακόμη πιο σπάνια, αλλά πιο σοβαρά γίνονται τα συμπτώματα όταν ένας ασθενής μετά το δήγμα της μωβ μέδουσας εμφανίζει γενικευμένο αγγειοοίδημα- εκτεταμένο κνιδωτικό εξάνθημα, υπόταση, βράγχος φωνής  ή ακόμη και διαταραχές του επιπέδου συνείδησης. Τότε είναι επιβεβλημένη η άμεση διακομιδή του ασθενούς στο κοντινότερο κέντρο πρωτοβάθμιας φροντίδας περίθαλψης ή  άκομη καλύτερα δευτεροβάθμιο ή τριτοβάθμιο νοσοκομείο.

Οι πρώτες ενέργειες που θα πρέπει να πραγματοποιήσουμε μετά το δήγμα της μέδουσας του είδους Pelagia noctiluca είναι:

-Δεν θα πρέπει να περιδένουμε το σημείο του δήγματος με επιδέσμους.

-Το πλύσιμο της πάσχουσας περιοχής δεν θα πρέπει να γίνεται με μεταλλικό νερό, διότι ευνοείται η ρήξη των πλοκαμιών της μέδουσας και κατα συνέπεια η μεγαλύτερη απελευθέρωση τοξίνης.

-Επίσης δεν θα πρέπει να εφαρμόζουμε στην περιοχή του δήγματος ξύδι ή αμμωνία, ενώ θα πρέπει επίσης να αποφεύγεται η τοπική χρήση ζεστών επιθεμάτων.

-Εάν οι πολίτες ακολουθήσουν τις παραπάνω οδηγίες με προσοχή θα μπορούν να απολαύσουν τα μπάνια τους με ασφάλεια. Άλλωστε θα έχουν σύμμαχο τους την πρόληψη και τη σωστή ενημέρωση. Καλό καλοκαίρι και καλές βουτιές!

-Αρχικά η άμεση έξοδος απο τη θάλασσα και το πλύσιμο της περιοχής με άφθονο θαλασσινό νερό χωρίς να τρίβετε την πληγείσα περιοχή. Ο λόγος που δεν χρησιμοποιούμε μεταλλικό νερό, αλλά προτιμούμε το θαλασσινό σχετίζεται με την αλλαγή της ωσμωτικής τονικότητας που μπορεί να απελευθερώσει επιπλέον δηλητήριο.

-Εάν υπάρχει είναι εξαιρετικά χρήσιμη η τοπική εφαρμογή  μείγματος μαγειρικής σόδας και θαλασσινού νερού 1:1 για μερικά λεπτά. Με αυτόν τον τρόπο θα σταματήσει οποιαδήποτε περαιτέρω απελευθέρωση του δηλητηρίου από τα υπολείμματα των κεντριών των νηματίων της μέδουσας που έχουν παραμείνει στο δέρμα.

-Επίσης θα πρέπει να αφαιρέσουμε τυχόν υπολείμματα των κεντριών των νηματίων, ακόμη και υπολείμματα της μαγειρικής σόδας που πιθανώς έχουν παραμείνει. Η αφαίρεση των νηματίων  δεν θα πρεπει να γίνεται με γυμνά χέρια αλλά με πλαστικά γάντια,πλαστική πιστωτική κάρτα ή τηλεκάρτα.

-Εξαιρετικά ανακουφιστική δράση έχουν και τα ψυχρά επιθέματα (πχ πάγος τυλιγμένος σε πετσέτα) και εφαρμόστε για 5 έως 15 λεπτά, ενα διάλειμμα και μετά επανάληψη. Ειναι σημαντικό ο πάγος να μην έρθει σε άμεση επαφή με το δέρμα μας.

-Τέλος, η τοπική εφαρμογή αντιισταμικών και κορτικοστεροειδών, όπως επίσης και η χρήση αντιισταμικών από το στόμα ειδικά σε ασθενείς με γνωστή αλλεργική προδιάθεση.

Υπάρχουν και οδηγίες για το τι θα πρεπει να αποφύγουμε μετα το τσίμπημα μιας μωβ μέδουσας και αυτές σχετίζονται πάλι με την νευροτοξίνη της. Και αυτά έχουν να κάνουν με τα παρακάτω:

-Δεν θα πρέπει να περιδένουμε το σημείο του δήγματος με επιδέσμους.

-Το πλύσιμο της πάσχουσας περιοχής δεν θα πρέπει να γίνεται με μεταλλικό νερό, διότι ευνοείται η ρήξη των πλοκαμιών της μέδουσας και κατα συνέπεια η μεγαλύτερη απελευθέρωση τοξίνης.

-Επίσης δεν θα πρέπει να εφαρμόζουμε στην περιοχή του δήγματος ξύδι ή αμμωνία, ενώ θα πρέπει επίσης να αποφεύγεται η τοπική χρήση ζεστών επιθεμάτων.

-Εάν οι πολίτες ακολουθήσουν τις παραπάνω οδηγίες με προσοχή θα μπορούν να απολαύσουν τα μπάνια τους με ασφάλεια. Άλλωστε θα έχουν σύμμαχο τους την πρόληψη και τη σωστή ενημέρωση. Καλό καλοκαίρι και καλές βουτιές!

Πέννυ Δαλαμπούρα
Ειδ. Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος
Υποψήφια Διδάκτωρ Ιατρικής Α.Π.Θ.

• Μωβ μέδουσες