Ο Ερωτόκριτος, όπως δεν τον ξανακούσατε

Το αφηγηματικό ποίημα του Βιτσέντζου Κορνάρου ντύνεται με μουσική από τον Δημήτρη Μαραμή και ανεβαίνει από την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Ο Ερωτόκριτος, το περιπετειώδες αφηγηματικό ποίημα σε κρητική διάλεκτο, εμπνευσμένο από τα ιπποτικά μυθιστορήματα της ίδιας εποχής 17ος αιώνας) στη Γαλλία και στην Ιταλία, εξιστορεί τον έρωτα δύο νέων από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις, του Ερωτόκριτου, γιου ενός αυλικού, και της Αρετούσας, κόρης του βασιλιά της Αθήνας Ηράκλη, ο οποίος μετά από πολλές περιπέτειες, αντιδράσεις και αντιξοότητες οδηγείται σε αίσιο τέλος. Η διάδοσή του στην Κρήτη και έξω από αυτή ήταν τέτοια ώστε, η «σκιά» του είναι εμφανής ακόμα και σήμερα σε μαντινάδες και «λόγια» έργα, στην ποίηση, στο θέατρο και στη μουσική.

Ο «Ερωτόκριτος» που θα δούμε και θα ακούσουμε στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής κατά την δοκιμαστική λειτουργία της στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος αποτελεί μια φιλόδοξη προσπάθεια – πρωτοβουλία της Εναλλακτικής Σκηνής η οποία παρήγγειλε το έργο στον συνθέτη Δημήτρη Μαραμή. Το αποτέλεσμα είναι ένα μιούζικαλ που μουσικά παντρεύει στοιχεία τζαζ και παραδοσιακής κρητικής μουσικής, πατώντας πάνω σε ένα λιμπρέτο το οποίο αξιοποιεί, όσο αυτό είναι δυνατό, το πρωτότυπο κείμενο του Κορνάρου, το οποίο σκηνοθετεί ο πολυπράγμων Κωνσταντίνος Ρήγος.

Ο συνθέτης του έργου, Δημήτρης Μαραμής, σημειώνει: «Το πρώτο ερώτημα που έθεσα στον εαυτό μου ήταν το πώς θα προσέγγιζα μουσικά αυτό το κλασικό αριστούργημα των δέκα χιλιάδων στίχων γραμμένο στην κρητική διάλεκτο, μέρη του οποίου σιγοτραγουδιούνται από όλους τους Έλληνες στην παραδοσιακή τους μελοποίηση; Θεώρησα ότι θα πρέπει να μελοποιηθεί με ένα τελείως διαφορετικό τρόπο σε σχέση με αυτά που είχαμε συνηθίσει έως τώρα, χωρίς όμως να προδοθεί ούτε μία συλλαβή από το λόγο του Βιτσέντζου Κορνάρου. Το δεύτερο βήμα ήταν να αφουγκραστώ ανεπηρέαστος τη μουσική των αθάνατων αυτών δεκαπεντασύλλαβων, οι οποίοι κρύβουν ήχους, ρυθμούς, συμφωνίες, διαφωνίες, μουσικές πολλές και διαφορετικές μέσα στο αυστηρό τους ποιητικό πλαίσιο. (…) Άρχισα να οργανώνω τη μουσική μου εργαλειοθήκη. Έπρεπε από το χάος των ηχητικών συνδυασμών της μουσικής να επιλέξω μόνο τα απαραίτητα μουσικά εργαλεία με τα οποία θα μπορούσα να ξεκλειδώσω το συγκινησιακό πάθος, το νόημα και την ομορφιά αυτών των στίχων.

(…) Η μαγιά του μουσικού έργου θα ήταν η χρήση λάιτμοτίβ, δηλαδή μουσικών θεμάτων, μοτίβων και συγκεκριμένων συνδυασμών συγχορδιών που θα συμβόλιζαν συγκεκριμένες καταστάσεις, έννοιες αλλά και χαρακτήρες μέσα στην πλοκή, και τα οποία θα επανέρχονταν κατά τη ροή του έργου σε διαφορετικές σκηνές και χρονικές περιόδους. Ο κάθε χαρακτήρας από τους πέντε βασικούς ήρωες έχει δομηθεί με τα δικά του μοτίβα, ώστε ακούγοντας τη μουσική, ακόμη και χωρίς τους στίχους, να κατανοεί ο θεατής ποιος ακριβώς είναι. (…) Όσον αφορά στο ποιητικό κείμενο, ήταν εξαρχής ειλημμένη η απόφαση να χρησιμοποιήσω το πρωτότυπο κείμενο του Βιτσέντσου Κορνάρου, καθώς σε αυτό κρύβεται όλη η ποιητική δύναμη και η άφθαρτη ομορφιά του έργου. Σπάνια χρησιμοποιείται στην όπερα, στο μιούζικαλ γενικότερα, ένα ποιητικό κείμενο τόσο υψηλής ποίησης και το γεγονός αυτό, από μόνο του, συνιστά μια πρόκληση και προσδίδει μια ιδιαιτερότητα, για να μην πω μοναδικότητα, στο όλο εγχείρημα. Δεν ακολούθησα αυστηρά τη γραμμική εξέλιξη της πλοκής, αλλά επέλεξα σκόρπιους στίχους από το σώμα των δέκα χιλιάδων στίχων του έργου και ανασύνθεσα σκηνές που δεν υπάρχουν μέσα στο πρωτότυπο, τουλάχιστον όχι σε αυτή τη μορφή».

Ο Κωνσταντίνος Ρήγος, σημειώνει για το ανέβασμα του Ερωτόκριτου: «Ακολουθώντας το κείμενο που αναδεικνύει με λεπτομέρειες τη ψυχολογική κατάσταση των ηρώων, επιχειρώ να αναδείξω όλα τα συναισθήματά τους στο σήμερα. Η Αρετούσα είναι μια επαναστάτρια, ένα κορίτσι του σήμερα, ίσως και του αύριο, η οποία φέρει όμως το βάρος της παρουσίας ενός κυριαρχικού πατέρα. Ο Ερωτόκριτος είναι ένας σκοτεινός ήρωας. Ένας πολεμιστής του οποίου ο έρωτας για την Αρετούσα του γίνεται μανία. Επιστρέφει πρώτα για να σώσει τη χώρα του, μετά για να σώσει τον βασιλιά και τέλος για να διεκδικήσει δικαιωματικά την Αρετούσα. Οι πρωταγωνιστές έρχονται σε σύγκρουση με τους γύρω τους για να οδηγηθούν, σε αντίθεση με άλλες γνωστές ιστορίες αγάπης, σε ένα αίσιο τέλος. Όλο το έργο είναι ένα ψυχολογικό παζλ. Και προσπαθώ ακριβώς να υπογραμμίσω δύο στοιχεία: από τη μία το χιούμορ και την ελαφρότητα, από την άλλη το δράμα. Υπερτονίζω τον εφηβικό ενθουσιασμό στο πρώτο μέρος, το εφηβικό δράμα στο δεύτερο. Γιατί, μην το ξεχνάμε, στο πρωτότυπο κείμενο οι ήρωες είναι πολύ νεαροί: η Αρετούσα δεκατεσσάρων και ο Ερωτόκριτος μόλις δεκαοχτώ χρονών. Ο Ερωτόκριτος είναι μια μεγάλη ιστορία αγάπης, ένα επαναστατικό κείμενο για την αγάπη».

Στην παράσταση πρωταγωνιστούν τρείς νέοι τραγουδιστές από τον χώρο της έντεχνης ελληνικής μουσικής: Ο Θοδωρής Βουτσικάκης ως Ερωτόκριτος, η Μαρίνα Σάττι, η οποία ερμηνεύει την Αρετούσα και ο Gautier Βελισσάρης (Πολύδωρος). Μαζί τους οι διακεκριμένοι λυρικοί καλλιτέχνες Ιωάννα Φόρτη και Κωστής Μαυρογένης. Συμμετέχει εννεαμελές ενόργανο σύνολο και οκταμελές φωνητικό σύνολο, υπό τη διεύθυνση του συνθέτη.

Η ταυτότητα της παράστασης:

Μουσική διεύθυνση & λιμπρέτο (βασισμένο στον Ερωτόκριτο του Βιτσέντζου Κορνάρου): Δημήτρης Μαραμής
Σκηνοθεσία-χορογραφία – σκηνικό: Κωνσταντίνος Ρήγος
Συνεργάτις σκηνογράφος Μαίρη Τσαγκάρη
Κοστούμια Γιώργος Σεγρεδάκης
Φωτισμοί Χρήστος Τζιόγκας
Διεύθυνση φωνητικού συνόλου Μάτα Κατσούλη

Ερμηνεύουν: Θοδωρής Βουτσικάκης (Ερωτόκριτος), Μαρίνα Σάττι (Αρετούσα), Gautier Βελισσάρης (Πολύδωρος), Ιωάννα Φόρτη (Νένα), Κωστής Μαυρογένης (Ρήγας)

Φωνητικό σύνολο: Βασίλης Δημακόπουλος, Νίκος Ζιάζιαρης, Νικόλαος Κατσιγιάννης, Γιάννης Κοντέλλης, Βασίλης Κούρτης, Ανδρέας Μεταξάς-Μαριάτος, Σταμάτης Πακάκης, Σπύρος Σώκος

Συμμετέχει εννεαμελές ενόργανο σύνολο

Ερωτόκριτος, Εθνική Λυρική Σκηνή στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, 5, 6, 7, 12, 13, 14, 18, 19, 20, 21 Μαΐου 2017, ώρα 20:30. Τιμές εισιτηρίων: €15, 20 / Φοιτητικό, Παιδικό €12. Προπώληση εισιτηρίων: Στο ταμείο της Ε.Λ.Σ. στο Κ.Π.Ι.Σ.Ν. και στο Θέατρο Ολύμπια, και στο www.nationalopera.gr. Πληροφορίες για την πρόσβαση στο Κ.Π.Ι.Σ.Ν.: http://snfcc.org/you-the-snfcc/planning-your-visit/?lang=el

• Εθνική Λυρική Σκηνή
• Κέντρο Πολιτισμού Ελληνικός Κόσμος
• Κωνσταντίνος Ρήγος