NASA: Με το βλέμμα στην Ιώ – Το διαστημόπλοιο Juno στον δορυφόρο-κόλαση – «Μακροβούτι» στο πλανητικό σύστημα του Δία

Το διαστημικό σκάφος Juno της NASA μόλις πραγματοποίησε την κοντινότερη πτήση σε ένα μυστηριώδες φεγγάρι του Δία, την Ιώ.

Ένα όργανο σε αυτό το διαστημικό σκάφος που ονομάζεται “JunoCam” επέστρεψε εντυπωσιακές εικόνες υψηλής ανάλυσης – και τα ακατέργαστα δεδομένα είναι τώρα διαθέσιμα.

Στις 30 Δεκεμβρίου 2023, το Juno πλησίασε σε απόσταση περίπου 1.500 χιλιομέτρων (930 μιλίων) την επιφάνεια του πιο ηφαιστειακού κόσμου του ηλιακού συστήματος. Μόλις αυτή την εβδομάδα πραγματοποίησε μια δεύτερη πολύ κοντινή πτήση από την Ιώ.

Το δεύτερο πέρασμα έγινε κυρίως πάνω από το νότιο ημισφαίριο της Ιούς, ενώ οι προηγούμενες διελεύσεις έγιναν πάνω από το βόρειο.  Υπάρχουν ενδείξεις ύπαρξης ενεργού πλουμίου, ψηλές βουνοκορφές με καλά καθορισμένες σκιές και λίμνες λάβας – μερικές με εμφανή νησιά.

Το πιο γεωλογικά ενεργό σώμα του Ηλιακού Συστήματος – Από το -130 στο +1700

Γεωλογικά είναι το πιο δραστήριο σώμα στο Ηλιακό μας σύστημα επειδή βρίσκεται αιχμαλωτισμένη σε μια βαρυτική παγίδα ανάμεσα στον Δία και τους γειτονικούς δορυφόρους Ευρώπη, Γανυμήδη και Καλλιστώ, ουράνια σώματα υποψήφιους για ύπαρξη ζωής ακόμα και σήμερα, που την έλκουν από διαφορετικές συνεχώς γωνίες.

Μέσα σ’ αυτές τις παλιρροϊκές δυνάμεις η επιφάνεια του εδάφους της Ιούς ανεβοκατεβαίνει συνεχώς, όπως και η θερμοκρασία της, που από πολική, ξαφνικά είναι ικανή να λιώσει μέταλλα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα.

Οι παλίρροιες θερμαίνουν το εσωτερικό της λιώνοντας τους βράχους, που μαζί με θειούχα αέρια ξεπετάγονται στην επιφάνεια με βίαιες ηφαιστειακές εκρήξεις.

Ορισμένα από τα 400 ενεργά ηφαίστειά της εκτοξεύουν τα πυρακτωμένα τους υλικά σε ύψος εκατοντάδων χιλιομέτρων, ενώ καπναγωγοί διοξειδίου του θείου απελευθερώνονται από το εσωτερικό και ανερχόμενοι παγώνουν και πέφτουν πάλι στο έδαφος σαν όμορφο χρωματιστό χιόνι που καλύπτει την Ιώ με ρυθμό 10 εκατοστών τον χρόνο. Με αυτό τον ρυθμό, η Ιώ θα μπορούσε να αναποδογυρίσει τον εαυτό της μέσα σε μερικά μόνο εκατομμύρια χρόνια.

Η ηφαιστειακή της δραστηριότητα χρωματίζει την επιφάνεια της με διάφορες κόκκινες, κίτρινες, λευκές, πράσινες και μαύρες αποχρώσεις. Στην ίδια έντονη δραστηριότητα οφείλεται και το μεγάλο ύψος που έχουν ορισμένα από τα βουνά της που φτάνουν σε ύψος μεγαλύτερο από το όρος Έβερεστ της Γης.

Στο εσωτερικό της υπάρχει ένας μεταλλικός πυρήνας (μάλλον από σίδηρο και θειικό σίδηρο) με διάμετρο 900 χιλιομέτρων, ενώ νεότερες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο δορυφόρος αυτός αποτελείται από δύο στρώματα. Πάνω από τον πυρήνα υπάρχει ένας μανδύας με μερικώς ρευστά πετρώματα και λεπτό φλοιό.

 

• Juno
• NASA
• ΔΙΑΣ
• Ιώ