Νέαρχος – Ο ναύαρχος του Μεγάλου Αλεξάνδρου που «βάφτισε» τον νέο κυκλώνα

O κυκλώνας «Νέαρχος»… επισκέπτεται τη χώρα μα, με τις αρχές να βρίσκονται σε συναγερμό για τα έντονα καιρικά φαινόμενα. Ποιος όμως ήταν ο Νέαρχος, ένα ιστορικό όνομα που όλοι γνωρίζουν όμως ελάχιστοι ξέρουν το ιστορικό του υπόβαθρο;

Ο Νέαρχος ήταν αξιωματούχος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και από το 326 π.Χ. αρχηγός του στόλου του. Το όνομά του είχε έρθει πρόσφατα στην επικαιρότητα, και πιο συγκεκριμένα το 2014, όταν έγιναν οι ανασκαφές της Αμφίπολης.

Εκείνη την περίοδο εκφράστηκε η άποψη ότι το ταφικό μνημείο που ανέσκαπτε η αρχαιολόγος Αικατερίνη Περιστέρη στο λόφο Καστά, άνηκε σε ‘κείνον.

Από την Κρήτη στην Ινδία

Ο Νέαρχος γεννήθηκε γύρω στο 360 π.Χ. Ήταν γιος του Ανδρότιμου και καταγόταν από την Κρήτη, εξ ου και η ονομασία του κυκλώνα που πρόκειται να χτυπήσει την Κρήτη.

Μεγάλωσε στην Αμφίπολη, όπου μετανάστευσε η οικογένεια του όταν ο ίδιος ήταν 12 ετών και κατάφερε να γίνει ένας από τους στενότερους φίλους του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο πατέρας του Νεάρχου ήταν προσωπικός γιατρός του μεγάλου στρατηλάτη, καθώς και του πατέρα του, Φίλιππου του Β’.

Όμως ο πατέρας του Αλέξανδρου, εξόρισε τον Νέαρχο επειδή εναντιώθηκε στον γάμο του με τη νεαρή Κλεοπάτρα, όπως και πολλούς άλλους φίλους του Αλέξανδρου που πήραν το μέρος του στη διένεξη με τον πατέρα του. Όταν όμως ανέλαβε ο Αλέξανδρος την εξουσία, μετά τη δολοφονία του Φίλιππου τότε ο ίδιος επανέφερε τον φίλο του στην Αμφίπολη.

Ο Νέαρχος ακολούθησε τον Μέγα Αλέξανδρο στην εκστρατεία του στην Ασία και στην αρχή διορίστηκε ως σατράπης της Λυκίας. Στην συνέχεια ανέλαβε την αρχηγία του στόλου, που ναυπήγησε ο Αλέξανδρος, μετά τη νίκη του επί του Ινδού Βασιλιά Πώρου (326 π.Χ.).

Ο ιστορικός παράπλους: Η πορεία από τον Ινδό ως τον Ευφράτη

Το μεγαλύτερό του επίτευγμα ήταν η πραγματοποίηση του Παράπλου, ο οποίος αποτελεί την πρώτη καταγεγραμμένη ιστορικά ναυτική διέλευση από τον Ινδό ως τον Ευφράτη. Η αποστολή ολοκληρώθηκε σε διάστημα πέντε μηνών και αποτελεί έναν άθλο.

Ο Νέαρχος έπλευσε από τον Υδάσπη ποταμό, στη δυτική Ινδία, ως τον Περσικό Κόλπο, πηγαίνοντας κόντρα στο ρεύμα του Ευφράτη, ενώ διήνυσε συνολικά 400 ναυτικά μίλια σε 130 ημέρες.

Αποκομμένος ο στόλος, χωρίς τρόφιμα και χωρίς την υποστήριξη του στρατού, περνώντας από άγνωστα μέρη έφτασε και μετά από πολλές δυσκολίες κατόρθωσε να φτάσει στον Ευφράτη, χάρη της ικανότητας του Νέαρχου που με πραότητα, αποφασιστικότητα και θάρρος ξεπέρασε τα εμπόδια και τη δεισιδαιμονία των ναυτών του που διογκώθηκε λόγω του άγνωστου του εγχειρήματος.

Από εκεί συνέχισε το ταξίδι του στον Πασιτίγρητα ποταμό κι έφθασε θριαμβευτής στα Σούσα τον Φεβρουάριο του 324 π.Χ., όπου και τιμήθηκε από τον Αλέξανδρο. Το ταξίδι του αυτό το κατέγραψε σε ένα λεπτομερές χρονικό με τον τίτλο «Παράπλους» το οποίο αποτέλεσε οδηγό για την «Ινδική» του Αρριανού και έργα του Στράβωνα.

Στο έργο του αυτό ο Νέαρχος αναφέρει όλα όσα συνάντησε στο περιπετειώδες αυτό ταξίδι, παραπλέοντας άγνωστες ακτές ανάμεσα σε αφιλόξενες θάλασσες και παλεύοντας με θαλάσσια κήτη.

Σύντομα θα ακολουθήσουν η εξερεύνηση των ακτών της Αραβίας και της Κασπίας, ενώ η Ανατολική Μεσόγειος γίνεται Ελληνική «λίμνη» προστατευμένη από τα καράβια των Πτολεμαίων και των Σελευκιδών.

Παρόλα αυτά, με τον θάνατο του Μ. Αλέξανδρουτο 323 π.Χ. ματαιώθηκε το μεγαλεπήβολο σχέδιό του για τον εποικισμό της Μεσογείου που θα αναλάμβανε να υλοποιήσει ο Νέαρχος.

Στη διαμάχη των επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου ο Νέαρχος συντάχθηκε με τον Αντίγονο Α’ και τον βοήθησε να στεριώσει την εξουσία του στη Μικρά Ασία. Στη συνέχεια, τον βρίσκουμε να δίνει συμβουλές στον νεαρό γιο του Δημήτριο, γνωστότερο ως Πολιορκητή.

Ο Νέαρχος πέθανε γύρω στο 312 π.Χ.

• Μέγας Αλέξανδρος
• Νέαρχος