Νέοι εκτός εργασίας και εκπαίδευσης: Η Ευρώπη σε κρίση – Ρουμανία, Σερβία και Ελλάδα στους ουραγούς

Η νεανική ανεργία και ο αποκλεισμός από την εκπαίδευση και την κατάρτιση συνεχίζουν να αποτελούν ένα από τα πιο ανησυχητικά φαινόμενα για την Ευρώπη. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το 11% των νέων ηλικίας 15–29 ετών στην ΕΕ ανήκαν το 2024 στην κατηγορία NEET (Neither in Employment nor in Education or Training). Στόχος της Ένωσης είναι το ποσοστό αυτό να μειωθεί κάτω από το 9% μέχρι το 2030 – όμως δύο στις τρεις χώρες απέχουν πολύ από τον στόχο.

Η Ελλάδα στις χειρότερες επιδόσεις

Η χώρα μας βρίσκεται για ακόμη μία φορά στην αρνητική ομάδα, μαζί με την Τουρκία, τη Βοσνία–Ερζεγοβίνη, τη Ρουμανία, την Ιταλία και τη Σερβία. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στα ποσοστά· αντικατοπτρίζει μια βαθιά παθογένεια του ελληνικού εκπαιδευτικού και παραγωγικού μοντέλου: έλλειψη σύνδεσης σπουδών και αγοράς, χαμηλή παραγωγικότητα, ανεπαρκείς πολιτικές απασχόλησης.

Εντυπωσιακές ανισότητες

Η Ολλανδία καταγράφει μόλις 4,9%, η Ισλανδία 5%, ενώ η Ρουμανία αγγίζει το 19,4%. Η Τουρκίακαταρρίπτει όλα τα αρνητικά ρεκόρ με 25,9%, δηλαδή πέντε φορές υψηλότερο ποσοστό από την Ολλανδία. Στις μεγάλες οικονομίες, η Γερμανία διατηρεί χαμηλό δείκτη (8,5%), ενώ η Ιταλία φτάνει το 15,2% και η Γαλλία το 12,5%.

Το χάσμα των φύλων

Το πρόβλημα εντείνεται από τις έμφυλες ανισότητες. Στην Τουρκία, το 36,4% των νέων γυναικών είναι NEET έναντι 15,8% των ανδρών. Στη Ρουμανία, η αντίστοιχη διαφορά είναι 25,2% έναντι 14%. Αντίθετα, στην Ελλάδα η απόκλιση είναι μικρή (14,7% για τις γυναίκες, 13,8% για τους άνδρες), χωρίς όμως αυτό να αναιρεί τη συνολική εικόνα στασιμότητας.

Το χαμένο στοίχημα των δεξιοτήτων

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι υψηλοί δείκτες NEET σχετίζονται άμεσα με το κενό δεξιοτήτων: η αγορά ζητά ειδικότητες που τα πανεπιστήμια και τα εκπαιδευτικά συστήματα δεν προσφέρουν. Στην Ελλάδα, η κατάσταση αυτή οδηγεί ακόμα και πτυχιούχους στην ανεργία ή στην αναζήτηση καριέρας εκτός χώρας.

Δύο πρόσωπα του ίδιου νομίσματος

Οι NEET χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:

• Άνεργοι, που αναζητούν δουλειά χωρίς αποτέλεσμα.

• Εκτός εργατικού δυναμικού, δηλαδή νέοι που ούτε εργάζονται ούτε αναζητούν εργασία.

Στην ΕΕ, το δεύτερο ποσοστό είναι υψηλότερο (6,9% έναντι 4,2%), δείχνοντας πως η παραίτηση από την αγορά είναι μεγαλύτερη απ’ ό,τι η απλή ανεργία. Στην Ελλάδα, το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικό, καθώς συνδέεται με τη μαζική φυγή νέων στο εξωτερικό και τη στασιμότητα της εγχώριας οικονομίας.

Η Ευρώπη οφείλει να δώσει απαντήσεις στην κρίση των νέων – και η Ελλάδα ακόμα περισσότερο. Οι αριθμοί δείχνουν πως η χώρα μας παραμένει εγκλωβισμένη στο φαύλο κύκλο ανεργίας–ανασφάλειας–μετανάστευσης, με τους νέους να πληρώνουν το τίμημα ενός συστήματος που αδυνατεί να τους προσφέρει ουσιαστικές προοπτικές.

• ανασφάλεια
• εκπαίδευση
• εργασία
• μετανάστευση