Νέοι κανόνες για την ετήσια άδεια εργαζομένων από το 2026 – Τι ισχύει για κατάτμηση και αποζημίωση

Αλλαγές στον τρόπο χορήγησης και διαχείρισης της ετήσιας κανονικής άδειας έφερε από την 1η Ιανουαρίου η αναμόρφωση της εργατικής νομοθεσίας, χωρίς να αγγίζεται ο βασικός κορμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να συνδυάσει μεγαλύτερη ευελιξία στην αξιοποίηση της άδειας με απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, ειδικά για τις επιχειρήσεις. Το δικαίωμα στην άδεια παραμένει ακέραιο ως προς τη διάρκειά του και τη σύνδεσή του με τα έτη προϋπηρεσίας. Η ουσιαστική διαφοροποίηση αφορά πλέον τον τρόπο λήψης της άδειας μέσα στο ίδιο έτος, καθώς θεσμοθετείται ρητά η δυνατότητα τμηματικής χορήγησης, έπειτα από έγγραφη αίτηση του εργαζομένου και συμφωνία με τον εργοδότη.

Με βάση τις νέες ρυθμίσεις, η άδεια μπορεί να κατανέμεται σε περισσότερα του ενός χρονικά διαστήματα, αρκεί να τηρούνται συγκεκριμένες ελάχιστες διάρκειες. Κάθε τμήμα άδειας πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον πέντε συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες για όσους εργάζονται με πενθήμερο και έξι ημέρες για το εξαήμερο σύστημα, ώστε να διασφαλίζεται ουσιαστικός χρόνος ανάπαυσης και όχι αποσπασματικές «ημέρες ρεπό».

Συνεννόηση και ρόλος της Επιθεώρησης Εργασίας

Παρά τη μεγαλύτερη ευελιξία, διατηρείται η βασική αρχή της συνεννόησης εργοδότη και εργαζομένου για τον χρόνο χορήγησης της άδειας. Σε περιπτώσεις διαφωνίας, εξακολουθεί να υφίσταται η δυνατότητα προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας, η οποία λειτουργεί ως μηχανισμός επίλυσης διαφορών, διασφαλίζοντας ότι το δικαίωμα στην άδεια δεν θα υπονομεύεται στην πράξη.

Τι αλλάζει στο Εργάνη από το 2026

Σημαντική τομή φέρνει και η αλλαγή στη διοικητική διαδικασία. Από το 2026 καταργείται η υποχρέωση προαναγγελίας της άδειας στο πληροφοριακό σύστημα Εργάνη, μια διαδικασία που μέχρι σήμερα δημιουργούσε πρόσθετο γραφειοκρατικό βάρος.

Στη θέση της εισάγεται η απολογιστική καταχώριση, η οποία θα γίνεται εντός του επόμενου μήνα από τη χορήγηση της άδειας. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται η γραφειοκρατία για τις επιχειρήσεις, χωρίς να καταργείται ο ελεγκτικός μηχανισμός των αρμόδιων αρχών.

Τι δεν αλλάζει – Ο «πυρήνας» της άδειας

Παρά τις νέες δυνατότητες, ο πυρήνας της ετήσιας κανονικής άδειας παραμένει αμετάβλητος. Η διάρκειά της εξακολουθεί να καθορίζεται από την προϋπηρεσία και το είδος της εργασιακής σχέσης και δεν μπορεί να αντικατασταθεί με χρηματική αποζημίωση, παρά μόνο σε περίπτωση λύσης της σύμβασης εργασίας.

Εξακολουθεί επίσης να ισχύει η διάταξη σύμφωνα με την οποία τουλάχιστον το 50% των εργαζομένων κάθε επιχείρησης πρέπει να λαμβάνει την άδειά του στο διάστημα από Μάιο έως Σεπτέμβριο, παρά τις συζητήσεις που έχουν αναπτυχθεί για χαλάρωση της συγκεκριμένης ρύθμισης.

Μεταφορά άδειας και αποζημίωση

Η ετήσια άδεια παραμένει αναφαίρετο δικαίωμα και πρέπει να εξαντλείται εντός του ημερολογιακού έτους στο οποίο θεμελιώνεται. Αν δεν χορηγηθεί, μπορεί να μεταφερθεί, αλλά πρέπει να δοθεί το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους.

Αν τελικά δεν ληφθεί, μετατρέπεται σε χρηματική αποζημίωση με διαφορετικό καθεστώς, ανάλογα με την ευθύνη. Εφόσον η άδεια δεν χορηγήθηκε με υπαιτιότητα του εργοδότη, αυτός οφείλει να καταβάλει διπλές αποδοχές αδείας (προσαύξηση 100%). Αντίθετα, αν δεν υπάρχει ευθύνη του εργοδότη, καταβάλλεται απλώς το ποσό που αντιστοιχεί στις ημέρες άδειας που δεν έλαβε ο εργαζόμενος.

• γενετήσια