Νέοι τριγμοί στα θεμέλια της αμερικανικής Δημοκρατίας: Ο Τραμπ εξετάζει κατάργηση του «habeas corpus»

Σε μια κίνηση που προκαλεί δέος, φόβο και αντιδράσεις, κορυφαίος σύμβουλος του πρώην Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ανασταλεί το δικαίωμα του habeas corpus — μια θεμελιώδης νομική αρχή που επιτρέπει σε κάθε πολίτη να ζητήσει δικαστικό έλεγχο της κράτησής του.

Ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, δήλωσε την Παρασκευή ότι «το Σύνταγμα το επιτρέπει σε περιπτώσεις εξέγερσης ή εισβολής» και υπαινίχθηκε ότι “η κατάσταση επιβάλλει την επανεξέταση του πλαισίου των ελευθεριών, για χάρη της τάξης.”

Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο αυξημένων τριβών με τα ομοσπονδιακά δικαστήρια, καθώς αρκετοί δικαστές έχουν μπλοκάρει ή αμφισβητήσει εντολές απέλασης φοιτητών, μεταναστών και διαφωνούντων, στηριζόμενοι στο δικαίωμα του habeas corpus.

Το μέτρο αυτό δεν είναι καινούριο στην αμερικανική ιστορία — αλλά κάθε φορά που εφαρμόστηκε, συνοδευόταν από τραύματα στη συνταγματική τάξη και πικρές μνήμες:

• από τον Εμφύλιο Πόλεμο και τον Αβραάμ Λίνκολν,

• μέχρι τη Χαβάη μετά το Περλ Χάρμπορ και

• τις διώξεις της Κου Κλουξ Κλαν.

Η σημερινή σκέψη για αναστολή, όμως, δεν βασίζεται σε καθολική κρίση ή εμπόλεμη κατάσταση, αλλά σε μια πολιτικά φορτισμένη ατζέντα κατά της μετανάστευσης και των “μη συμμορφούμενων” αλλοδαπών, προκαλώντας σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της δημοκρατίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Πολλά εξαρτώνται από το αν τα δικαστήρια κάνουν το σωστό ή όχι», τόνισε ο Μίλερ — μια φράση που πολλοί αναλυτές ερμηνεύουν ως ωμή πίεση στο δικαστικό σύστημα.

Οι οργανώσεις δικαιωμάτων ήδη προειδοποιούν για «κατάσταση συνταγματικού συναγερμού», ενώ πολιτικοί αναλυτές κάνουν λόγο για σαφή διολίσθηση σε αυταρχικές πρακτικές που δεν τιμούν τη δημοκρατική παράδοση της χώρας.

Αν ο Τραμπ επιστρέψει στην εξουσία με τέτοιο οπλοστάσιο, θα πρόκειται για μια Αμερική ριζικά διαφορετική — και ίσως μη αναγνωρίσιμη.

• 5ο διάταγμα
• habeas corpus
• ΗΠΑ
• Ντόναλντ Τραμπ
• σύνταγμα των ΗΠΑ