Νέος ανώτατος ηγέτης στο Ιράν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ –  Ποιος είναι και οι σχέσεις του με τους Φρουρούς της Επανάστασης 

Ο αγιατολάχ Χοσεϊνί Μπουσεχρί ανακοίνωσε το απόγευμα της Κυριακής ότι η Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων του Ιράν θα δημοσιεύσει σύντομα την τελική έκθεση σχετικά με τη διαδικασία επιλογής και παρουσίασης του τρίτου ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Εν τέλει ανακοίνωσε ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν είναι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Ο Μπουσεχρί εξέφρασε αρχικά τα συλλυπητήριά του για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και είπε ότι η Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων συγκάλεσε αμέσως την ηγεσία της μετά την είδηση του θανάτου του, παρά τις συνθήκες που περιέγραψε ως συνθήκες πολέμου και εξωτερικής απειλής. Τόνισε ότι η επιλογή νέου ηγέτη αντιμετωπίζεται ως προτεραιότητα.

Μέση Ανατολή: Πλήγματα σε Τεχεράνη, Βηρυτό και χώρες του Κόλπου – Αnti-drone συστήματα από τις ΗΠΑ, νέα σενάρια για τα πυρηνικά του Ιράν

Ο εκπρόσωπος του Ιμάμη Χομεϊνί, Σεΐχης Ασάντ Κασίμ, ανακοίνωσε ότι ο αγιατολάχ Σεΐντ (Σαγιέντ) Μοχάμαντ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει εκλεγεί νέος ανώτατος ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Νωρίτερα, ο αγιατολάχ Χοσεϊνάλι Εσχέβαρι, μέλος της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων, δήλωσε σε βίντεο που δημοσιεύθηκε από τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ότι «το όνομα Χαμενεΐ θα συνεχιστεί», προσθέτοντας ότι η ψηφοφορία έχει ήδη πραγματοποιηθεί και το αποτέλεσμα θα ανακοινωθεί σύντομα.

Νέος ανώτατος ηγέτης στο Ιράν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ –

Σε μια από τις πιο κρίσιμες πολιτικές εξελίξεις από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, η Συνέλευση των Ειδικών του Ιράν ανακοίνωσε ότι νέος ανώτατος ηγέτης της χώρας είναι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιος του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.

Η απόφαση επιβεβαιώνει τα σενάρια που κυκλοφορούσαν ήδη από την στιγμή που έγινε γνωστός ο θάνατος του πατέρα του και σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στο σύστημα εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Για πρώτη φορά από την επανάσταση που ανέτρεψε τη μοναρχία του Σάχη, η κορυφή της πολιτικοθρησκευτικής εξουσίας περνά ουσιαστικά από πατέρα σε γιο, γεγονός που πολλοί αναλυτές χαρακτηρίζουν ως ιστορική καμπή για το καθεστώς της Τεχεράνης.

Η εκλογή του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έρχεται σε μια περίοδο ιδιαίτερα έντονων γεωπολιτικών εξελίξεων και εσωτερικών πιέσεων για το Ιράν, την ώρα που η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με στρατιωτική κλιμάκωση, διεθνείς κυρώσεις αλλά και εσωτερική δυσαρέσκεια.

Ποιος είναι ο νέος ανώτατος ηγέτης

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ηλικίας περίπου 55 ετών, αποτελεί εδώ και δεκαετίες μία από τις πιο ισχυρές αλλά ταυτόχρονα λιγότερο ορατές προσωπικότητες στο πολιτικό σύστημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Παρότι δεν έχει αναλάβει ποτέ επίσημο κυβερνητικό αξίωμα, θεωρείται ότι ασκούσε σημαντική επιρροή μέσα από το Γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη, λειτουργώντας ως στενός συνεργάτης και βασικός διαμεσολαβητής εξουσίας γύρω από τον πατέρα του.

Πολλοί αναλυτές έχουν συγκρίνει τον ρόλο του με εκείνον του Αχμάντ Χομεϊνί, γιου του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Ρουχολάχ Χομεϊνί, ο οποίος είχε διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στα πρώτα χρόνια της επαναστατικής εξουσίας. Με την πάροδο των ετών ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ φέρεται να δημιούργησε ένα ισχυρό δίκτυο επιρροής στους στρατιωτικούς, πολιτικούς και θρησκευτικούς μηχανισμούς του καθεστώτος.

Ο ρόλος του στο παρασκήνιο της εξουσίας

Αναλυτές που παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στο Ιράν υποστηρίζουν ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης λειτουργούσε εδώ και χρόνια ως κεντρική φιγούρα στο παρασκήνιο της πολιτικής ζωής της χώρας.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, είχε αναπτύξει στενές σχέσεις με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, τον ισχυρότερο στρατιωτικό και οικονομικό μηχανισμό της χώρας.

Οι δεσμοί αυτοί θεωρούνται κρίσιμοι για την άνοδο του στην κορυφή της ιεραρχίας, καθώς οι Φρουροί της Επανάστασης αποτελούν έναν από τους βασικούς πυλώνες διατήρησης του καθεστώτος.

Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν μάλιστα ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είχε διαδραματίσει ρόλο στον σχεδιασμό της καταστολής των μαζικών διαδηλώσεων του 2009, γεγονός που τον κατέστησε ιδιαίτερα αντιδημοφιλή στους κύκλους της ιρανικής αντιπολίτευσης.

Από την άλλη πλευρά, τμήματα του πολιτικού κατεστημένου τον θεωρούν έναν αξιόπιστο διάδοχο που μπορεί να διασφαλίσει τη συνέχεια του συστήματος εξουσίας.

Οι αμφιβολίες για τη διαδοχή

Η ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν είναι χωρίς αντιδράσεις. Το ίδιο το ιρανικό Σύνταγμα προβλέπει ότι ο ανώτατος ηγέτης πρέπει να διαθέτει υψηλό επίπεδο γνώσης της ισλαμικής νομολογίας και να αναγνωρίζεται ως σημαντική θρησκευτική αυθεντία.

Ωστόσο ο νέος ηγέτης δεν θεωρείται από πολλούς ανώτερος κληρικός, ούτε φέρει τον τίτλο του αγιατολάχ. Έχει σπουδάσει στις θεολογικές σχολές της πόλης Κομ, αλλά το θρησκευτικό του κύρος δεν συγκρίνεται με εκείνο άλλων επιφανών κληρικών της χώρας. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή του θεωρείται περισσότερο πολιτική απόφαση ισχυρών κύκλων του καθεστώτος παρά αποτέλεσμα μιας καθαρά θεολογικής αξιολόγησης.

Ο πόλεμος Ιράν – Ιράκ και τα δίκτυα εξουσίας

Η πολιτική διαδρομή του νέου ανώτατου ηγέτη επηρεάστηκε έντονα από την εμπειρία του στον πόλεμο Ιράν–Ιράκ τη δεκαετία του 1980. Τότε υπηρέτησε στο τάγμα Habib, μια μονάδα εθελοντών που συνδεόταν με τα επαναστατικά δίκτυα της Ισλαμικής Δημοκρατίας και επιχειρούσε υπό την ομπρέλα των Φρουρών της Επανάστασης.

Πολλοί από τους ανθρώπους που υπηρέτησαν μαζί του κατέλαβαν αργότερα υψηλές θέσεις στις υπηρεσίες ασφαλείας και πληροφοριών του Ιράν. Οι δεσμοί αυτοί θεωρείται ότι αποτέλεσαν τη βάση για την πολιτική και θεσμική του ισχύ τα επόμενα χρόνια.

Οι αποκαλύψεις για περιουσιακά στοιχεία στο Λονδίνο

Παράλληλα, διεθνή δημοσιεύματα έχουν προκαλέσει αίσθηση σχετικά με την περιουσία που φέρεται να διαθέτει ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ στο εξωτερικό.

Έρευνα του Bloomberg αποκάλυψε ότι συνδέεται με την κατοχή πολυτελών ακινήτων στο Λονδίνο, μεταξύ των οποίων δύο διαμερίσματα στο Κένσινγκτον, κοντά στην ισραηλινή πρεσβεία.

Η συνολική αξία των ιδιοκτησιών που φέρεται να σχετίζονται με τον ίδιο εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 200 εκατομμύρια λίρες, ενώ μέρος των κεφαλαίων θεωρείται ότι προέρχεται από μηχανισμούς παράκαμψης των διεθνών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο. Οι αποκαλύψεις αυτές έχουν προκαλέσει συζητήσεις τόσο για ζητήματα διαφάνειας όσο και για πιθανές επιχειρήσεις παρακολούθησης της ισραηλινής πρεσβείας.

Μια νέα εποχή για την Ισλαμική Δημοκρατία

Η εκλογή του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας και αβέβαιης περιόδου για το Ιράν.Για έναν άνθρωπο που επί δεκαετίες κινούνταν κυρίως στο παρασκήνιο της εξουσίας, η ανάληψη της ανώτατης πολιτικοθρησκευτικής ηγεσίας τον φέρνει πλέον στο επίκεντρο της διεθνούς σκηνής.

Το ερώτημα που πλέον απασχολεί αναλυτές και διπλωματικούς κύκλους είναι αν η νέα ηγεσία θα συνεχίσει τη σκληρή γραμμή του καθεστώτος ή αν θα επιχειρήσει μια προσεκτική αναδιάταξη της στρατηγικής του Ιράν σε μια από τις πιο ταραγμένες γεωπολιτικές περιόδους των τελευταίων δεκαετιών. Η απάντηση πιθανότατα θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αλλά και την ισορροπία δυνάμεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

• αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
• Ιράν