Net metering φωτοβολταϊκά: Οδηγός αρχάριων για εύκολες αποφάσεις

Η μετάβαση στην πράσινη ενέργεια αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα συζήτησης τα τελευταία χρόνια. Οι αναφορές στα φωτοβολταϊκά συστήματα και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελούν καθημερινό φαινόμενο σε εφημερίδες, τηλεόραση και ραδιόφωνο δημιουργώντας, όμως, ένα θολό τοπίο σχετικά με το αν πρόκειται πραγματικά για μία εφικτή λύση για όλους ή αν η παραγωγή ενέργειας παραμένει προνόμιο των λίγων. 

Η ανάπτυξη της τεχνολογίας των φωτοβολταϊκών έχει μετατρέψει πράγματι την παραγωγή ενέργειας σε προσιτή λύση, σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια που τα κόστη ήταν σε δυσθεώρητα ύψη, για όποιον θέλει να μειώσει και γιατί όχι να μηδενίσει το κόστος του ρεύματος που απαιτείται για τη λειτουργία της επιχείρησης ή της οικίας του. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω του net metering που αποτελεί το σήμερα και το αύριο στην παραγωγή ενέργειας για ιδία κατανάλωση.

Ορολογίες όπως το “net metering” αλλά και οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στα περισσότερα άρθρα, δεν είναι πολλές φορές κατανοητές από τον αναγνώστη με αποτέλεσμα να του δημιουργούνται περισσότερες απορίες και κατ’ επέκτασιν ενστάσεις. Μέσα από αυτό το άρθρο θα προσπαθήσουμε να κάνουμε αντιληπτό τι είναι τα net metering φωτοβολταϊκά, πως λειτουργούν και πως μεταφράζονται τα οικονομικά δεδομένα για κατοικίες και επιχειρήσεις.  

Τι είναι και πως λειτουργεί το net metering;

Με τον όρο net metering, ή αλλιώς ενεργειακό συμψηφισμό, εννοούμε τον συμψηφισμό της ενέργειας που παράγεται από το φωτοβολταϊκό σύστημα και αυτής που καταναλώνεται στο ακίνητο που έχει πραγματοποιηθεί η εγκατάσταση. Η ιδιαιτερότητα του ενεργειακού συμψηφισμού έγκειται στο ότι η εκκαθάριση του λογαριασμού πραγματοποιείται κάθε τρία χρόνια, συνεπώς η παραγόμενη ενέργεια από το φωτοβολταϊκό σύστημα που δεν καταναλώνεται άμεσα, δε χάνεται. Αντιθέτως, μένει διαθέσιμη προς κατανάλωση για το υπολειπόμενο διάστημα έως ότου συμπληρωθεί η τριετία δίνοντας στον παραγωγό της ενέργειας τη δυνατότητα να τη χρησιμοποιήσει όταν τη χρειαστεί. Αν για παράδειγμα, ένα σπίτι ή μία επιχείρηση παράγει 1.150 κιλοβατώρες ενέργεια το μήνα που αντιστοιχούν σε φωτοβολταϊκή εγκατάσταση 10kW και καταναλώσει 980 κιλοβατώρες, τότε οι υπόλοιπες 170 κιλοβατώρες “αποθηκεύονται” και θα είναι διαθέσιμες προς κατανάλωση εντός της επόμενης τριετίας. 

Η καταμέτρηση της παραγόμενης ενέργειας από το φωτοβολταϊκό σύστημα καθώς και της εισερχόμενης από το δίκτυο ενέργειας αποτελούν ευθύνη του ΔΕΔΔΗΕ ενώ ο εκάστοτε προμηθευτής ενέργειας είναι υπεύθυνος για τη διαδικασία του συμψηφισμού σύμφωνα με τα δεδομένα που λαμβάνει από τις μετρήσεις του ΔΕΔΔΗΕ. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η, 25ετούς διάρκειας, σύμβαση συμψηφισμού υπογράφεται με τον πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας και όχι με το ΔΕΔΔΗΕ, στον οποίο όμως γίνεται η αίτηση σύνδεσης του συστήματος με το δίκτυο. Σε περίπτωση αλλαγής παρόχου η νέα σύμβαση που υπογράφεται έχει διάρκεια ίση με το υπολειπόμενο εκ των 25 ετών χρονικό διάστημα. Αν για παράδειγμα, ένα σπίτι ή μία επιχείρηση έχει net metering φωτοβολταϊκό για δέκα χρόνια και αποφασίσει να αλλάξει πάροχο ενέργειας, τότε η νέα σύμβαση θα έχει ισχύ 15 έτη. 

Είναι σημαντικό να τονιστεί, όμως, ότι στο τέλος της 3ετίας τυχόν πλεόνασμα παραγόμενης ενέργειας δεν αποζημιώνεται από τον πάροχο αλλά χάνεται. Συνεπώς, για την επίτευξη του βέλτιστου ισοζυγίου απόδοσης και κόστους, η εγκατάσταση του φωτοβολταϊκού συστήματος θα πρέπει να έχει μελετηθεί κατάλληλα προκειμένου το περίσσευμα ενέργειας να είναι το ελάχιστο δυνατό. Για αυτόν τον λόγο θα πρέπει να επιλεχθεί και η κατάλληλη εταιρεία μελετητών που διαθέτει εμπειρία σε μελέτες και εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών.  

Σκίτσο που δείχνει πως λειτουργεί το net metering

Τι φωτοβολταϊκό σύστημα μπορώ να βάλω;

Η μέγιστη ισχύς μίας εγκατάστασης φωτοβολταϊκών για ενεργειακό συμψηφισμό εξαρτάται από την συμφωνημένη ισχύς παροχής και διέπεται από ορισμένους περιορισμούς όσον αφορά το μέγεθος του συστήματος που μπορεί να εγκατασταθεί σε κάθε ακίνητο, ενώ εξαρτάται και από την περιοχή εγκατάστασης του συστήματος. Εφόσον πρόκειται για επαγγελματικό χώρο η ισχύς του φωτοβολταϊκού συστήματος μπορεί να ανέρχεται έως τα 20kW ή έως το μισό της συμφωνημένης ισχύος, στην περίπτωση που αυτό υπερβαίνει τα 20kW. Για παράδειγμα, εάν η συμφωνημένη ισχύς κατανάλωσης είναι στα 35kVA( παροχή Νο3) μπορεί να εγκατασταθεί φωτοβολταϊκό σύστημα έως 20kW ενώ αν η συμφωνημένη ισχύς είναι στα 55kVA τότε μπορεί να εγκατασταθεί σύστημα ισχύος 27,5kW. 

Αντίστοιχα, εάν το σύστημα που θα εγκατασταθεί αφορά κατοικία τότε το μέγιστο επιτρεπόμενο όριο, στην περίπτωση που υπάρχει τριφασική παροχή, διαμορφώνεται στα 10kW ενώ αν η παροχή είναι μονοφασική τότε επιτρέπεται η εγκατάσταση έως και 5kW. Για να μπορέσετε οι ίδιοι να διαπιστώσετε αν η παροχή σας είναι τριφασική ή μονοφασική, δεν έχετε παρά να ελέγξετε τη συμφωνημένη ισχύ που αναγράφεται στον λογαριασμό του παρόχου σας. Σε περίπτωση που τα αναγραφόμενα kVA είναι από 8 έως 12, τότε πρόκειται για μονοφασική παροχή, ενώ αν ξεπερνάει τα 12 τότε πρόκειται για τριφασική. 

Εάν, όμως, η εγκατάσταση του συστήματος πρόκειται να πραγματοποιηθεί σε κάποιο από τα μη διασυνδεδεμένα Νησιά τότε τα όρια μειώνονται καθώς το περιθώριο σε αυτά τα νησιά είναι αρκετά μικρότερο. Αναλυτικότερα, για οικίες επιτρέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος έως 5kW ενώ για επαγγελματίες το όριο από 20kW πέφτει στα 10kW ή στο 50% της συμφωνημένης ισχύς. 

Πέρα, όμως, από τα όρια που τοποθετούνται από την κείμενη νομοθεσία, σημαντικό ρόλο στην τελική επιλογή του συστήματος παίζει και ο όγκος που καταλαμβάνει η εγκατάσταση. Βάσει των πρόσφατων τεχνολογικών εξελίξεων υπολογίζεται ότι κάθε kW που εγκαθίσταται απαιτεί έκταση ίση με 5 τ.μ. ελεύθερης επιφάνειας, συνεπώς είναι αρκετά ασφαλές να πούμε ότι ένα φωτοβολταϊκό σύστημα 10kW για οικία χρειάζεται τουλάχιστον 50 τετραγωνικά μέτρα αδιάθετου χώρου. 

Θα μηδενίσει ο λογαριασμός ρεύματος;

Το Net Metering υπό προϋποθέσεις μπορεί να μηδενίσει το κόστος του ρεύματος για μία κατοικία ή μία επιχείρηση αλλά δε μπορεί να μηδενίσει πλήρως το λογαριασμό που έρχεται από τον πάροχο. Αυτό οφείλεται στο ότι οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις και τα τέλη συνεχίζουν να υφίστανται. Στο παράδειγμα που ακολουθεί φαίνονται οι διαφορές για έναν οικιακό πελάτη που δεν έχει προχωρήσει στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκού και σε έναν αυτοπαραγωγό με σύστημα 5kW ενώ θα υποθέσουμε ότι και στις δύο περιπτώσεις ετησίως χρειάζονται 8000kWh. 

Πίνακας που συγκρίνει το κόστος ρεύματος χωρίς net metering και με net metering

Γίνεται λοιπόν αντιληπτό ότι ο λογαριασμός δεν θα μηδενίσει ποτέ αλλά η διαφορά είναι εμφανής καθώς μία φωτοβολταϊκή εγκατάσταση που δεν ξεπερνάει τις 6.000€ σε κόστος εγκατάστασης, εξοικονομεί ετησίως περί των 920€ επιτυγχάνοντας την απόσβεση σε 6.5 χρόνια. 

Με απλά μαθηματικά, στο παραπάνω παράδειγμά μας, κάποιος με φωτοβολταϊκό στο σπίτι του, πληρώνει κατά 55.6% (πάνω από τα μισά) λιγότερα χρήματα σε σχέση με κάποιον που δεν έχει φωτοβολταϊκό. Αυτό σημαίνει πως μετά από τα 6.5 χρόνια που θα χρειαστούν για να κάνει απόσβεση τα μόλις €6.000 που δαπάνησε για να εγκαταστήσει το φωτοβολταϊκό, θα εξοικονομεί €920,40 τον χρόνο για 18.5 χρόνια, δηλαδή ένα ποσό της τάξεως των €17.027,40 που σε διαφορετική περίπτωση θα το πλήρωνε στο ρεύμα, ενώ τώρα αυτά τα χρήματα θα συνεισφέρουν στο οικογενειακό εισόδημα. 

Τι περιλαμβάνει μία εγκατάσταση για net metering και που μπορεί να τοποθετηθεί;

Ένα πλήρες φωτοβολταϊκό σύστημα για ενεργειακό συμψηφισμό αποτελείται από τα φωτοβολταϊκά πλαίσια που εγκαθίστανται σε ειδικές βάσεις, τον αντιστροφέα τάσης και τον μετρητή ενέργειας της παραγόμενης ενέργειας. Όταν η ηλιακή ακτινοβολία πέσει πάνω στο φωτοβολταϊκό πάνελ δημιουργείται ηλεκτρική ενέργεια η οποία οδηγείται στον αντιστροφέα τάσης προκειμένου να μετατραπεί το συνεχές ρεύμα που έχει παραχθεί σε εναλλασσόμενο. Εν συνεχεία, το εναλλασσόμενο ρεύμα περνάει από τον μετρητή ενέργειας και από το συμβατικό ρολόι που υπάρχει σε κάθε ακίνητο προτού καταναλωθεί ή επιστραφεί στο δίκτυο. Με αυτόν τον τρόπο ολοκληρώνεται η διαδικασία αυτοπαραγωγής, όλου ή ενός μέρους, του ηλεκτρικού ρεύματος που απαιτείται για τη λειτουργία μίας κατοικίας ή ενός επαγγελματικού χώρου. 

Ο συνηθέστερος τόπος εγκατάστασης ενός φωτοβολταϊκού συστήματος είναι το δώμα του ακινήτου ή η σκεπή του. Παρ’ όλα αυτά η νομοθεσία επιτρέπει την εγκατάσταση τους τόσο επί άλλων κατασκευών όσο και επί εδάφους αρκεί να βρίσκεται στον ίδιο χώρο με τις εγκαταστάσεις κατανάλωσης που τροφοδοτούν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να είναι εφικτή η εγκατάσταση, παραδείγματος χάριν, σε στέγαστρο θέσεων στάθμευσης, στο έδαφος ή ακόμα και στην πρόσοψη του κτηρίου.

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις εγκατάστασης φωτοβολταϊκού συστήματος για Net metering; 

Προκειμένου να πραγματοποιηθεί η εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού συστήματος για ενεργειακό συμψηφισμό είναι απαραίτητη προϋπόθεση η ύπαρξη ενεργής μόνιμης παροχής στο όνομα του ενδιαφερόμενου αυτοπαραγωγού, η οποία θα τροφοδοτεί και το ακίνητο με ρεύμα τις ώρες που δεν παράγει το φωτοβολταϊκό σύστημα ενώ θα πρέπει να έχει προχωρήσει σε εξόφληση ή ρύθμιση των λογαριασμών. Επιπλέον, απαραίτητη προϋπόθεση, όπως είναι φυσικό, είναι το σημείο που θα επιλεγεί για την εγκατάσταση να είναι νόμιμο και να βρίσκεται στην κυριότητα του ιδιοκτήτη της φωτοβολταϊκής εγκατάστασης ή να έχει τη νόμιμή χρήση του. Σε περίπτωση που το φωτοβολταϊκό σύστημα πρόκειται να εγκατασταθεί σε κοινόχρηστο χώρο, όπως η ταράτσα πολυκατοικίας, τότε πρέπει να έχει διασφαλιστεί η σύμφωνη γνώμη όλων των συνιδιοκτητών του κτηρίου, είτε μέσω ομόφωνης απόφασης της γενικής συνέλευσης ή με έγγραφη συμφωνία κάθε ενός από τους συνιδιοκτήτες. 

Τέλος, στο ενδεχόμενο κατά το οποίο ο χώρος στον οποίο θα γίνει η εγκατάσταση είναι μισθωμένος τότε απαιτείται η συναίνεση του ιδιοκτήτη ενώ σε περίπτωση πολυιδιοκτησίας αν ο ενδιαφερόμενος κατέχει την ψιλή κυριότητα τότε θα απαιτηθεί και η συναίνεση του επικαρπωτή αλλά αν ο ενδιαφερόμενος έχει την επικαρπία του ακινήτου τότε μπορεί να προχωρήσει στην εγκατάσταση χωρίς την απαίτηση συναίνεσης. 

Ποια είναι τα δικαιολογητικά αδειοδότησης και  ο χρόνος υλοποίησης;

Η αδειοδότηση για το net metering είναι απλή διαδικασία αρκεί να προηγηθεί η κατάλληλη τεχνική μελέτη. Τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για την κατάθεση του φακέλου ανήκουν σε δύο κατηγορίες, αυτά που παρέχει ο αυτοπαραγωγός και αυτά που δημιουργεί ο μηχανικός που θα αναλάβει τη διαδικασία. Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται οι τίτλοι ιδιοκτησίας του ακινήτου και η οικοδομική άδεια ή τα στοιχεία νομιμότητας του κτηρίου στο οποίο θα γίνει η εγκατάσταση. Επιπλέον, συμπεριλαμβάνεται εξοφλημένος ο τελευταίος λογαριασμός καθώς και η έγγραφη άδεια των συνιδιοκτητών, εφόσον υπάρχουν. 

Ο μηχανικός οφείλει να προσκομίσει κάτοψη του χώρου εγκατάστασης έχοντας αποτυπώσει σε αυτή τα φωτοβολταϊκά καθώς και μονογραμμικό σχέδιο εγκατάστασης. Επιπλέον, απαιτείται η τεχνική περιγραφή του έργου όπως και τα τεχνικά φυλλάδια των φωτοβολταϊκών πλαισίων και των αντιστροφέων που θα χρησιμοποιηθούν. Τέλος, θα πρέπει να συμπεριληφθούν και κάποιες υπεύθυνες δηλώσεις τόσο του αυτοπαραγωγού όσο και του μηχανικού. 

Υπολογίζεται ότι κατά μέσο όρο το κομμάτι της αδειοδότησης χρειάζεται χρονικό διάστημα μικρότερο των δύο μηνών ενώ η περάτωση της εγκατάστασης εξαρτάται από το μέγεθος του έργου. Εμπειρικά, μπορούμε να πούμε ότι σε χρονικό διάστημα δύο μηνών ο καθένας μπορεί να γίνει αυτοπαραγωγός του ρεύματος που καταναλώνει στην επιχείρηση του ή στην κατοικία του. 

Πόσο κοστίζει ένα φωτοβολταϊκό net metering;

Το κόστος ενός φωτοβολταϊκού συστήματος εξαρτάται κατά κύριο λόγο από την επιλογή των υλικών που θα τοποθετηθούν στην κατασκευή του έργου. Η χώρα προέλευσης των αντιστροφέων, η τεχνολογία και το μέγεθος των πάνελ που θα χρησιμοποιηθούν καθώς και το συνολικό μέγεθος της εγκατάστασης είναι οι κυριότεροι παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται το κόστος μίας φωτοβολταϊκής εγκατάστασης. Κατά μέσο όρο υπολογίζεται ότι το κόστος ενός φωτοβολταϊκού συστήματος για ενεργειακό συμψηφισμό κυμαίνεται στα 1.000 €/kW χωρίς το Φ.Π.Α. 

Πέρα, όμως, από το κόστος της εγκατάστασης υπάρχει και το κόστος σύνδεσης του φωτοβολταϊκού σταθμού στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ το οποίο εξαρτάται από το είδος της παροχής, το μέγεθος του φωτοβολταϊκού σταθμού και την καταλληλότητα του μετρητή κατανάλωσης. Παρακάτω παρουσιάζεται αναλυτικός πίνακας του κόστους σύνδεσης στο δίκτυο

Πίνακας που αποτυπώνει το κόστος σύνδεσης net metering

Υπάρχει κάποια επιχορήγηση για την εγκατάσταση;

Η μετάβαση στην παραγωγή ενέργειας μέσω ανανεώσιμων πηγών και η αύξηση του ποσοστού κάλυψης των αναγκών από την πράσινη ενέργεια αποτελούν πρωταρχικό μέλημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της. Στα πλαίσια αυτού υπάρχουν πολύ συχνά επιχορηγήσεις από κρατικά ή κοινοτικά κονδύλια με στόχο την μετάβαση όλο και περισσότερων επιχειρήσεων και κατοικιών στην αυτοπαραγωγή ενέργειας. 

Όσον αφορά τις επιχειρήσεις, στο Ε.Σ.Π.Α που ολοκληρώθηκε το 2020 υπήρχε επιχορήγηση ύψους 50% σε όσες επέλεγαν να τοποθετήσουν φωτοβολταϊκά ενώ σε παρόμοια επίπεδα αναμένεται να κυμανθούν και οι επιχορηγήσεις που θα ανακοινωθούν σύντομα στο νέο Ε.Σ.Π.Α. Αντίστοιχα, οι κατοικίες μπορούν να συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα Εξοικονομώ – Αυτονομώ το οποίο έδινε επιχορήγηση μέχρι και στο 85% του ύψους της επένδυσης ενός φωτοβολταϊκού συστήματος. 

Οι ημερομηνίες έναρξης του Εξοικονομώ – Αυτονομώ δεν έχουν ανακοινωθεί ακόμα αλλά οι πληροφορίες μιλούν για το τέλος του καλοκαιριού με τους συμμετέχοντες  να αναμένεται να είναι πολλοί και σε αυτή τη φάση του προγράμματος. Συνεπώς, υπάρχουν αρκετές λύσεις επιχορήγησης είτε πρόκειται για επιχείρηση είτε για κατοικία συνεισφέροντας με αυτόν τον τρόπο σε σημαντική μείωση του κόστους. 

Τι βήματα πρέπει να ακολουθήσω για να βάλω net metering;

Αρχικά το πρώτο που μπορεί να κάνει κάποιος ενδιαφερόμενος είναι να απευθυνθεί σε ένα από τα εξειδικευμένα γραφεία μηχανικών που υπάρχουν, όπως η ΙΩΝΙΚΗ Renewables, προκειμένου να ξεκινήσει η μελέτη εκπόνησης της φωτοβολταϊκής εγκατάστασης. Ο μηχανικός, αφότου ολοκληρώσει την αυτοψία του χώρου εγκατάστασης και συλλέξει πληροφορίες σχετικά με την ετήσια κατανάλωση ρεύματος του ακινήτου, υπολογίζει το βέλτιστο μέγεθος του συστήματος που αφενός θα χωράει στο χώρο που προορίζεται να πραγματοποιηθεί η εγκατάσταση και αφετέρου το παραγόμενο ρεύμα του θα καλύπτει το σύνολο των ενεργειακών αναγκών, όπου αυτό είναι εφικτό, χωρίς να δημιουργεί πλεόνασμα ρεύματος που θα χάνεται στο τέλος της 3ετίας. 

Εν συνεχεία, ακολουθεί η κατάθεση της αίτησης στο αρμόδιο τμήμα του ΔΕΔΔΗΕ συνοδευόμενη  από όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά που αναλύθηκαν παραπάνω. Εφόσον πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, ο ΔΕΔΔΗΕ προβαίνει στην διατύπωση Προσφοράς Σύνδεσης, η οποία έχει ισχύ για χρονικό διάστημα τριών μηνών, την οποία υπογράφει ο ενδιαφερόμενος εφόσον εξοφλήσει το παράβολο που αφορά τη δαπάνη σύνδεσης. 

Ακολούθως γίνεται η εγκατάσταση του φωτοβολταϊκού συστήματος στο σημείο που έχει οριστεί από την μελέτη ενώ ταυτόχρονα ο ενδιαφερόμενος προχωράει σε  σύναψη σύμβασης ενεργειακού συμψηφισμού με τον πάροχο της ηλεκτρικής ενέργειας με τον οποίο συνεργάζεται. Με την υπογραφή της σύμβασης του ενεργειακού συμψηφισμού το φωτοβολταϊκό σύστημα είναι έτοιμο να λειτουργήσει και ο ενδιαφερόμενος θεωρείται και επίσημα αυτοπαραγωγός της ενέργειας που χρειάζεται.  

Επίλογος

Συνοψίζοντας, ο ενεργειακός συμψηφισμός αποτελεί μία εύκολη, γρήγορη και οικονομική λύση για τις επιχειρήσεις που θέλουν να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα τους και να μειώσουν τα λειτουργικά τους έξοδα καθώς και για τους οικιακούς καταναλωτές που θέλουν να μην ανησυχήσουν ποτέ ξανά για τις καταναλώσεις τους. Τα φωτοβολταϊκά συστήματα αποτελούν την προσιτή πολυτέλεια που όλοι δικαιούνται και πρέπει να απολαμβάνουν στην καθημερινότητα τους. 

H ΙΩΝΙΚΗ Renewables είναι εταιρεία ανάπτυξης τεχνολογιών ΑΠΕ με έδρα την Ξάνθη και κύρια δραστηριότητα τις εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών πάρκων, φωτοβολταϊκών για επιχειρήσεις και φωτοβολταϊκών για κατοικίες σε όλη την Ελλάδα.
Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2541200022
e-mail: renewables@ioniki.net
Ιστοσελίδα: renewables.ioniki.net 

• φωτοβολταϊκά