New York Times: Γιατί το Ιράν αποτελεί πολύ μεγαλύτερο ρίσκο από τη Βενεζουέλα για τις ΗΠΑ

Η δυνατότητα του Ιράν να πλήξει το Ισραήλ και να προκαλέσει ευρεία αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή το καθιστά σαφώς πιο επικίνδυνο αντίπαλο για τις Ηνωμένες Πολιτείες απ’ ό,τι υπήρξε ποτέ η Βενεζουέλα, επισημαίνουν οι New York Times.

Με βάση τη ρητορική του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η αντίστροφη μέτρηση για ενδεχόμενη στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν μοιάζει να έχει ήδη ξεκινήσει. Ο Αμερικανός πρόεδρος έστειλε ουσιαστικά τελεσίγραφο στην Τεχεράνη, απαιτώντας τον τερματισμό του πυρηνικού της προγράμματος, τη διακοπή της ανάπτυξης πυραύλων με δυνατότητα πλήγματος στο Ισραήλ και το τέλος κάθε υποστήριξης σε ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή — δηλαδή την πλήρη εγκατάλειψη της περιφερειακής της επιρροής. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρείται εξαιρετικά απίθανο.

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Τραμπ περιέγραψε δημόσια τι θα ακολουθούσε σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. «Μια τεράστια αρμάδα κατευθύνεται προς το Ιράν», έγραψε στο Truth Social, υποστηρίζοντας ότι, όπως και στη Βενεζουέλα, οι ΗΠΑ είναι «έτοιμες, πρόθυμες και ικανές» να δράσουν γρήγορα και με συντριπτική ισχύ, αν χρειαστεί. Η σύγκριση με τη Βενεζουέλα, ωστόσο, είναι παραπλανητική. Στην περίπτωση εκείνη, η Ουάσιγκτον είχε συγκεντρώσει στρατιωτικές δυνάμεις ανοικτά των ακτών της χώρας στο πλαίσιο μιας εκστρατείας πίεσης κατά της ηγεσίας της. Όταν αυτή δεν υποχώρησε, ακολούθησε αιφνιδιαστική επιχείρηση σύλληψης. Το Ιράν όμως διαθέτει τη δυνατότητα να πλήξει ισραηλινές πόλεις και να αναφλέξει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή — κάτι που το καθιστά ασύγκριτα πιο επικίνδυνο αντίπαλο. Γι’ αυτό και, παρά τους υψηλούς τόνους, ο Τραμπ και οι στενοί του συνεργάτες εξακολουθούν να σταθμίζουν προσεκτικά τις απειλές για στρατιωτική δράση.

Όπως σημειώνει ο Ντέιβιντ Σάνγκερ από την Ουάσινγκτον, σε ανάλυση της Κατρίν Μπένχολντ, «ο πρόεδρος χρησιμοποιεί τη Βενεζουέλα για να εκφοβίσει τους Ιρανούς, χωρίς όμως ξεκάθαρο στόχο. Το μοτίβο είναι γνώριμο, αλλά ο αντίπαλος εντελώς διαφορετικός».

Απειλή γενικευμένης σύρραξης

Η αναλογία με τη Βενεζουέλα έχει κάποια επιφανειακή λογική. Και οι δύο χώρες κυβερνώνται από αυταρχικά καθεστώτα, έχουν υποστεί πολυετείς κυρώσεις και εμφανίζονται εχθρικές προς τις ΗΠΑ, βασιζόμενες σε συμμάχους όπως η Κίνα και η Ρωσία για να παρακάμψουν τους περιορισμούς. Επιπλέον, το Ιράν δείχνει εσωτερικά εύθραυστο, όπως φάνηκε από τις μαζικές διαδηλώσεις του Ιανουαρίου, με πολλούς Ιρανούς να ελπίζουν ότι ο Τραμπ θα υλοποιήσει την υπόσχεσή του για ανατροπή της ηγεσίας του ανώτατου ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Ωστόσο, η Τεχεράνη διαθέτει μέσα πρόκλησης ζημιάς που δεν συγκρίνονται με εκείνα της Βενεζουέλας. Παρότι αυτή την περίοδο εμφανίζεται στρατιωτικά αποδυναμωμένη — με την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, τη σημαντική αποδυνάμωση συμμάχων όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, και την καταστροφή κρίσιμων υποδομών πυραύλων και πυρηνικών εγκαταστάσεων από ισραηλινούς και αμερικανικούς βομβαρδισμούς — αυτή ακριβώς η πίεση ενισχύει την αποφασιστικότητα της ιρανικής ηγεσίας. «Για αυτούς, πρόκειται πλέον για ζήτημα επιβίωσης», τονίζει η Έρικα Σόλομον, ανταποκρίτρια των NYT στο Ιράν, προειδοποιώντας ότι μια αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ολοκληρωτικό πόλεμο στην περιοχή.

Το Ισραήλ σε συναγερμό

Οι σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, που στηρίζονται εδώ και χρόνια από το Ιράν, έχουν δηλώσει έτοιμες να συνδράμουν, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει άμεσες συγκρούσεις με αμερικανικές δυνάμεις και να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω τη χώρα. Παράλληλα, οι Χούθι στην Υεμένη ενδέχεται να εμπλακούν, όπως έχουν κάνει στο παρελθόν, στοχεύοντας αμερικανικά πλοία σε κρίσιμες ναυτιλιακές οδούς.

Η σοβαρότερη απειλή, ωστόσο, προέρχεται από τους βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς του Ιράν, με εμβέλεια έως και 2.000 χιλιόμετρα, που μπορούν να πλήξουν το σύνολο της Μέσης Ανατολής. Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι σε περίπτωση επίθεσης θα απαντήσει με πλήγματα κατά του Ισραήλ και αμερικανικών στόχων. Αν και στο παρελθόν λίγοι πύραυλοι κατάφεραν να διαπεράσουν την ισραηλινή αεράμυνα, τα αποθέματα αναχαιτιστικών του Ισραήλ έχουν περιοριστεί μετά από δύο χρόνια πολέμου. Μια νέα ιρανική επίθεση θα μπορούσε να στοχεύσει ευθέως μεγάλες πόλεις, με εκρηκτικά φορτία ικανά να καταστρέψουν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα, όπως προειδοποιεί ο Ρόνεν Μπέργκμαν.

Στρατηγική χωρίς ξεκάθαρο τέλος

Όλα αυτά καθιστούν την απόφαση εξαιρετικά περίπλοκη για τον Τραμπ και θέτουν ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος είναι ο τελικός στόχος; Η ανατροπή της ηγεσίας; Η εξουδετέρωση των πυραυλικών δυνατοτήτων; Η οριστική παύση του πυρηνικού προγράμματος; Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η στρατιωτική δράση δεν εγγυάται επιτυχία σε καμία από αυτές τις επιδιώξεις.

Αν και ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί, κατά τη διάρκεια των πρόσφατων διαδηλώσεων, ότι θα στήριζε την ανατροπή της ιρανικής κυβέρνησης, το ενδιαφέρον του πλέον φαίνεται να επιστρέφει στο πυρηνικό ζήτημα, χρησιμοποιώντας την απειλή επιθέσεων ως μοχλό πίεσης για μια νέα συμφωνία. Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι αμφιβάλλουν αν η Τεχεράνη θα αποδεχόταν τους όρους του.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι οποιαδήποτε επιχείρηση κατά του Ιράν θα ήταν ασύγκριτα πιο σύνθετη από εκείνη στη Βενεζουέλα. Όπως παραδέχθηκε και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, η ανατροπή ενός θεοκρατικού καθεστώτος με βαθιά περιφερειακή επιρροή θα ήταν «πολύ πιο περίπλοκη». Οι ανταποκριτές των New York Times εκτιμούν ότι άμεση επίθεση δεν είναι επικείμενη — αλλά αν κάτι έχει αποδειχθεί για τον Τραμπ, είναι ότι του αρέσει να αιφνιδιάζει.

• Ιράν
• Ντόναλντ Τραμπ