Νταβός: Η παγκόσμια σκακιέρα στήνεται στις Άλπεις – Συμμαχίες υπό πίεση, ανοιχτά μέτωπα και η επιστροφή Τραμπ

Στις παγωμένες πλαγιές των ελβετικών Άλπεων, το Νταβός μετατρέπεται ξανά σε πολιτικό και οικονομικό νευραλγικό κέντρο. Η ετήσια σύναξη του Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ ανοίγει σήμερα, με την ατμόσφαιρα να είναι βαρύτερη από ποτέ: γεωπολιτικές κρίσεις, εύθραυστες συμμαχίες και ανοιχτά μέτωπα που απειλούν να επαναχαράξουν τον παγκόσμιο χάρτη.

Στην κορυφή της ατζέντας του Νταβός βρίσκεται η Γροιλανδία — ένα νησί που εξελίσσεται σε σύμβολο στρατηγικής ισχύος και πηγή έντονης τριβής ανάμεσα στις δύο όχθες του Ατλαντικού. Η φετινή διοργάνωση συμπίπτει με μια περίοδο πρωτοφανούς αβεβαιότητας, καθώς η Ευρώπη δοκιμάζει τα όρια της σχέσης της με την Ουάσινγκτον, το οικονομικό της μοντέλο και την αρχιτεκτονική ασφάλειας που τη στήριξε επί δεκαετίες.

Η ηρεμία του αλπικού θερέτρου μοιάζει παραπλανητική. Πίσω από τις κλειστές πόρτες, οι συνομιλίες προμηνύονται καταιγιστικές, ιδίως ενόψει της επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στο Νταβός έπειτα από έξι χρόνια απουσίας. Η παρουσία του αναμένεται να κορυφώσει την ένταση, καθώς συμπίπτει με τις απειλές για δασμούς κατά Ευρωπαίων συμμάχων, τις πιέσεις προς τη Δανία για τη Γροιλανδία και την πρόσφατη αμερικανική στρατιωτική κίνηση στη Βενεζουέλα.

Η ομιλία του Αμερικανού προέδρου στο Νταβός, προγραμματισμένη για την Τετάρτη, θα έχει διπλό ακροατήριο. Στο εσωτερικό, ο Τραμπ καλείται να απαντήσει στις κοινωνικές πιέσεις για το κόστος στέγασης, προβάλλοντας πρωτοβουλίες που —όπως υποστηρίζει— ενισχύουν την ανάπτυξη των ΗΠΑ. Προς την Ευρώπη, το μήνυμα αναμένεται πιο αιχμηρό: εγκατάλειψη, όπως λέει, πολιτικών που οδηγούν σε στασιμότητα και επαναφορά της δυναμικής ανάπτυξης.

Η Γροιλανδία, ωστόσο, βαραίνει πάνω από όλες τις συζητήσεις. Οι πρόσφατες αμερικανικές προειδοποιήσεις προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ προκάλεσαν άμεσες αντιδράσεις, με ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνάμεις να αναπτύσσονται στο νησί. Πολλοί στην Ευρώπη βλέπουν την αμερικανική επιμονή ως ευθεία αμφισβήτηση των θεμελίων της Συμμαχίας και ως ρήγμα σε μια σχέση που σφυρηλατήθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η ανησυχία αυτή αποτυπώθηκε σε κοινή δήλωση οκτώ ευρωπαϊκών χωρών, που προειδοποίησαν για «επικίνδυνη καθοδική πορεία» στις διατλαντικές σχέσεις. Στον αντίποδα, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους, αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο διαλόγου.

Όμως το Νταβός δεν είναι μόνο Ευρώπη και Γροιλανδία. Στο προσκήνιο παραμένει και ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα δώσει το «παρών», επιδιώκοντας συνάντηση με τον Τραμπ για εγγυήσεις ασφαλείας ενόψει μιας ενδεχόμενης κατάπαυσης του πυρός. Η ισχυρή αμερικανική αντιπροσωπεία —μεταξύ άλλων τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ— τροφοδοτεί σενάρια για παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις.

Παράλληλα, στο Νταβός αιωρείται η ιδέα ενός νέου «Συμβουλίου Ειρήνης» για τη Γάζα, πρωτοβουλία που φέρεται να εξετάζει ο Τραμπ. Το σχέδιο, που προβλέπει υψηλό οικονομικό τίμημα για τη συμμετοχή, έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις και εικασίες ότι μπορεί να αποτελέσει μια άτυπη εναλλακτική στον ΟΗΕ, υπό αμερικανική καθοδήγηση. Μεταξύ όσων ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση συγκαταλέγεται και ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, από τους στενότερους συμμάχους του Τραμπ στην Ευρώπη.

Στον ίδιο καμβά προστίθενται τα ερωτήματα για το μέλλον της Βενεζουέλας μετά την ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο, αλλά και οι εξελίξεις στο Ιράν, όπου η παρουσία του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί αφήνει να εννοηθεί ότι οι παρασκηνιακές επαφές ίσως έχουν ήδη ξεκινήσει. Για τον Τραμπ, το Νταβός είναι πάντα ένα δύσκολο ακροατήριο. Από τις αποδοκιμασίες του 2018 έως την επιθετική του στάση το 2020 απέναντι στους «προφήτες της καταστροφής», η σχέση του με το Φόρουμ υπήρξε αντιφατική. Σήμερα, όμως, επιστρέφει ως κεντρικός παίκτης, με φιλοδοξία να επιβεβαιώσει την αμερικανική ηγεμονία.

Για την Ευρώπη, το ραντεβού αυτό μοιάζει καθοριστικό. Αναιμική ανάπτυξη, απειλές στα ανατολικά σύνορα και αβεβαιότητα για την ασφάλεια χωρίς πλήρεις αμερικανικές εγγυήσεις συνθέτουν ένα σκηνικό δοκιμασίας. Και όπως συνηθίζεται στο Νταβός, όσα ειπωθούν ή συμφωνηθούν εκεί δύσκολα θα μείνουν μόνο εκεί.

• Νταβός
• Ντόναλντ Τραμπ