Ντουφτ και Μπασενάουερ: Οι Γερμανοί serial killers που σκόρπισαν τον τρόμο στην Ελλάδα

Την άνοιξη του 1969, μια λαδί Mercedes με γερμανικές πινακίδες διέσχιζε τους ελληνικούς δρόμους. Δεν ήταν ένα ακόμη αυτοκίνητο ξένων επισκεπτών που ήρθαν να θαυμάσουν την Ελλάδα. Στο πορτμπαγκάζ της έκρυβε καραμπίνες Winchester, μαχαίρια, σχοινιά και γάντια. Στα μπροστινά καθίσματα κάθονταν δύο άνδρες που επρόκειτο να γράψουν τη σκοτεινότερη σελίδα της ελληνικής εγκληματολογίας: Χέρμαν Ντουφτ και Χανς Μπασενάουερ.

Μέσα σε μόλις σαράντα ημέρες, από τις αρχές Μαρτίου έως τα μέσα Απριλίου 1969, θα διέπρατταν έξι δολοφονίες, πέντε ληστείες και έναν βαρύτατο τραυματισμό. Όχι για μεγάλα ποσά. Όχι για εκδίκηση. Αλλά με μια ωμή, ακατανόητη βία, που η ελληνική κοινωνία δεν είχε ξαναδεί.

Οι Ντουφτ και Μπασενάουερ αποτελούν ορόσημο στην ελληνική εγκληματολογία. Ήταν οι πρώτοι «αυθεντικοί» κατά συρροή δολοφόνοι που δρούσαν στην Ελλάδα. Σε μια εποχή που το ποινικό έγκλημα στην Ελλάδα συνδεόταν κυρίως με «λόγους τιμής» ή κτηματικές διαφορές, οι δύο Γερμανοί εισήγαγαν ένα εντελώς νέο είδος εγκλήματος: τη δολοφονία χωρίς προσωπικό κίνητρο, με τυχαία επιλεγμένα θύματα, και με ένταση βίας δυσανάλογη προς τον επιδιωκόμενο σκοπό.

Δύο ξένοι, ένα κοινό σκοτάδι

Χέρμαν Ντουφτ – Ο άνθρωπος του πολέμου

Ο Ντουφτ, γεννημένος το 1938 κοντά στη Φρανκφούρτη, ήταν βετεράνος της Λεγεώνας των Ξένων στον Γαλλοαλγερινό πόλεμο. Η επαφή του με τη βία ήταν καθημερινή. Υδραυλικός στο επάγγελμα, άγαμος και αποκομμένος από κοινωνικούς δεσμούς, κουβαλούσε μια ψυχρότητα που θα γινόταν φανερή μέχρι το τέλος.

Χανς Μπασενάουερ – Ο «εγκέφαλος»

Ο Μπασενάουερ, επίσης γεννημένος το 1938 στο Ντάρμσταντ, έμοιαζε πιο «φυσιολογικός»: παντρεμένος, πατέρας τριών παιδιών. Πίσω όμως από την εικόνα, υπήρχε παραβατικό παρελθόν, αναμορφωτήριο και σχέσεις με ακροδεξιούς κύκλους. Μαζί με τον Ντουφτ είχαν διαπράξει ένοπλες επιθέσεις στη Γερμανία, ακόμη και επίθεση σε στρατιωτική βάση για απόκτηση οπλισμού.

Η μεταξύ τους δυναμική ήταν ξεκάθαρη: ο Μπασενάουερ σχεδίαζε, ο Ντουφτ εκτελούσε. Και οι δύο πίστευαν πως η Ελλάδα ήταν «εύκολος στόχος». .

Το χρονικό των εγκλημάτων – Σαράντα ημέρες τρόμου στην Ελλάδα του 1969

Η Ελλάδα της Χούντας δεν ήταν προετοιμασμένη για αυτό που ερχόταν. Σε διάστημα μόλις σαράντα ημερών, δύο Γερμανοί περιπλανώμενοι δολοφόνοι θα σκορπίσουν τον θάνατο από τη Βοιωτία έως την Αττική, αφήνοντας πίσω τους πέντε νεκρούς και μια κοινωνία σοκαρισμένη από μια βία πρωτόγνωρη για τα ελληνικά δεδομένα.

5 Μαρτίου 1969 – Η πρώτη επίθεση στη Θήβα

Η αρχή γίνεται στους Αγίους Θεοδώρους Θηβών. Στόχος των Ντουφτ και Μπασενάουερ ένα απομονωμένο πρατήριο υγρών καυσίμων. Εκεί θα δολοφονήσουν τον Νικόλαο Κανάρη, 35 ετών, ιδιοκτήτη του πρατηρίου και πατέρα δύο ανήλικων παιδιών. Μαζί του χάνει τη ζωή του και ο 22χρονος στρατιώτης Κωνσταντίνος Κούλης, που είχε ζητήσει από τους δύο Γερμανούς να τον μεταφέρουν στο στρατόπεδό του.

Ο νυχτοφύλακας Αναστάσιος Γκιζίνος, 30 ετών, πυροβολείται και μαχαιρώνεται, όμως επιβιώνει βαριά τραυματισμένος. Είναι ο μοναδικός μάρτυρας που θα μπορούσε να μιλήσει για την αγριότητα της πρώτης επίθεσης.

13 Μαρτίου 1969 – Η δολοφονία στη Βούλα

Οκτώ ημέρες αργότερα, το σκηνικό μεταφέρεται στα νότια προάστια. Οι δύο δολοφόνοι εισβάλλουν στην έπαυλη του 50χρονου Ελληνοαμερικανού χρηματιστή Παντελή Αθηναίου στη Βούλα. Η ψυχρότητά τους σοκάρει ακόμη και σήμερα: στρώνουν τραπέζι, τρώνε, ξεκουράζονται και περιμένουν τον ιδιοκτήτη.

Όταν εκείνος επιστρέφει, ο Μπασενάουερ τον οδηγεί στο μπάνιο και τον σκοτώνει χτυπώντας τον δύο φορές στο κεφάλι με ρόπαλο. Το σώμα του αφήνεται στη μπανιέρα, σαν να πρόκειται για ένα μακάβριο σκηνικό χωρίς καμία ανθρώπινη αξία.

7 Απριλίου 1969 – Ο ταξιτζής του Καβουρίου

Στις αρχές Απριλίου, επόμενο θύμα είναι ο 34χρονος οδηγός ταξί Ιωάννης Φραγκιαδάκης. Τον επιβιβάζουν από το ξενοδοχείο Χίλτον, με προορισμό το Καβούρι. Εκεί, σε ερημικό σημείο, ο Ντουφτ τον ρίχνει στο έδαφος.

Οι εισπράξεις της ημέρας – 3.850 δραχμές – αρκούν για να του αφαιρέσουν τη ζωή. Κρύβουν το πτώμα και επιστρέφουν ανενόχλητοι στο Χίλτον με το ίδιο ταξί, σαν να μην έχει συμβεί τίποτα.

9 Απριλίου 1969 – Το πιο ανατριχιαστικό έγκλημα

Δύο ημέρες αργότερα, στη Μαλακάσα, διαπράττεται το πιο σκληρό τους έγκλημα. Θύμα ο 42χρονος νυχτοφύλακας Ιωάννης Τσουτσάνης, σε πρατήριο βενζίνης. Για μόλις 300 δραχμές, τον οδηγούν σε ερημική τοποθεσία και τον μαχαιρώνουν 17 φορές.

Στη δίκη θα ομολογήσουν κυνικά ότι, την ώρα που τον έσφαζαν, το θύμα έκλαιγε και τους παρακαλούσε να τον λυπηθούν, φωνάζοντας «πίκολα, πίκολα» – μικρά παιδιά. Μια κραυγή απόγνωσης που δεν συγκίνησε κανέναν από τους δύο.

11 Απριλίου 1969 – Ο μετανάστης που προσπάθησε να βοηθήσει

Το τελευταίο έγκλημα γράφεται στην Κινέττα, στο 51ο χιλιόμετρο της εθνικής οδού Αθηνών–Κορίνθου. Ο 40χρονος Γεώργιος Παπαγεωργίου, Έλληνας μετανάστης στη Γερμανία, οδηγεί BMW με γερμανικές πινακίδες. Σταματά για να βοηθήσει τους δύο συμπατριώτες του, που προσποιούνται βλάβη στη Mercedes τους.

Όταν σκύβει να δει τη μηχανή, ο Μπασενάουερ τον πυροβολεί εν ψυχρώ. Η λεία τους είναι ελάχιστη: 500 δραχμές, 100 γερμανικά μάρκα και το αυτοκίνητο. Η αδιαφορία για την ανθρώπινη ζωή έχει πλέον φτάσει στο απόλυτο σημείο.

Η σύλληψη και η σκιά της Χούντας

Η υπόθεση λύθηκε σχεδόν τυχαία. Στις 16 Απριλίου 1969, ένας κάτοικος Χαϊδαρίου παρατήρησε κηλίδες αίματος σε αυτοκίνητο με γερμανικές πινακίδες. Ήταν το όχημα του τελευταίου θύματος. Η ενέδρα στήθηκε, οι δράστες συνελήφθησαν και ομολόγησαν τα πάντα.

Μέχρι τότε, η λογοκρισία της Χούντας κρατούσε τα εγκλήματα μακριά από τον Τύπο. Η αποκάλυψη ήρθε μόνο μετά τη σύλληψη. Η δικτατορία ήθελε να δείξει «αποτελεσματικότητα». Και το έκανε με ταχύτητα.

Δίκη-εξπρές και πεντάκις εις θάνατον

Η δίκη των Ντουφτ και Μπασενάουερ ξεκίνησε στις 21 Ιουλίου 1969 στο Πενταμελές Εφετείο Αθηνών. Η αίθουσα ήταν ασφυκτικά γεμάτη: δημοσιογράφοι, αστυνομικοί, περίεργοι – και οι μαυροφορεμένες χήρες των θυμάτων, με τα παιδιά τους στην αγκαλιά, που φώναζαν κατάρες εναντίον των δύο κατηγορουμένων.​

Κανένας δικηγόρος δεν ήθελε να αναλάβει την υπεράσπιση των δύο Γερμανών, και το δικαστήριο αναγκάστηκε να διορίσει τον νεαρό τότε δικηγόρο Δημήτρη Ταταράκη για να εκπροσωπήσει τον Μπασενάουερ. Ο Ταταράκης παρουσίασε τον Ντουφτ ως ισχυρή προσωπικότητα που επηρέαζε τον πιο αδύναμο Μπασενάουερ, αν και η πραγματικότητα φαινόταν να είναι το αντίθετο. Στη δίκη, ο Ντουφτ παρέμεινε σιωπηλός και δεν κοίταζε κανέναν κατάματα.​

Η απόφαση ήταν σκληρή και αναμενόμενη: πεντάκις εις θάνατον για κάθε έναν από τους δύο κατηγορουμένους, χωρίς να τους αναγνωριστεί κανένα ελαφρυντικό. Το δικαστήριο χαρακτήρισε τις πράξεις τους ως «ιδιαζόντως απεχθείς

Οι διπλωματικές πιέσεις και η αντίδραση της Γερμανίας

Η γερμανική κυβέρνηση, μέσω της πρεσβείας της στην Αθήνα, επιχείρησε να ασκήσει επιρροή για να αποδοθεί χάρη στους δύο καταδικασμένους, ή τουλάχιστον να δικαστούν στη Γερμανία. Ο Γερμανός πρέσβης ζητούσε επίμονα την εκδοσή τους. Όμως το καθεστώς της χούντας αρνήθηκε κατηγορηματικά, καθώς μια τέτοια κίνηση θα φαινόταν ως δουλοπρέπεια. Οι διπλωματικές πιέσεις, παρά την ένταση τους, δεν καρποφόρησαν.​

Στο εσωτερικό της γερμανικής κοινωνίας, η υπόθεση προκάλεσε σοκ. Η γυναίκα του Μπασενάουερ, η Χάιντι, δήλωσε ότι η καταδίκη ήταν «δίκαιη τιμωρία», αλλά πρόσθεσε ότι δεν ήταν «χριστιανικό» να εκτελεστούν λόγω των επερχομένων Χριστουγέννων. Η δήλωση αυτή αντανακλούσε την αμφιθυμία πολλών Ευρωπαίων απέναντι στη θανατική ποινή, που στη Γερμανία είχε ήδη καταργηθεί.

Η εκτέλεση και το τέλος

Η εκτέλεση των Ντουφτ και Μπασενάουερ το 1969 αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της θανατικής ποινής στην Ελλάδα. Εκείνη την εποχή, η εσχάτη των ποινών ήταν ακόμη σε ισχύ και εκτελείτο δια τουφεκισμού.

Στον Τούρλο της Αίγινας, ο Χανς Μπασενάουερ οδηγείται με δεμένα μάτια στο σημείο εκτέλεσης. Σε αντίθεση με τον κυνισμό που είχε επιδείξει κατά τη διάρκεια των δολοφονιών και της δίκης, η τελευταία του στιγμή είναι γεμάτη τρόμο. Κλαίει με λυγμούς, που διακόπτονται απότομα από τις σφαίρες του εκτελεστικού αποσπάσματος.

Ο Ντουφτ στην Κέρκυρα

Αντίθετα, στο Πεδίο Βολής του Αγίου Ιωάννου στην Κέρκυρα, ο Χέρμαν Ντουφτ παραμένει ψυχρός, κυνικός και αδιάφορος μέχρι το τέλος. Παρά την καταρρακτώδη βροχή που πέφτει εκείνη την αυγή, η πρώτη και μοναδική εκτέλεση θανατοποινίτη στη συγκεκριμένη περιοχή προχωρά. Όταν τον δένουν στον πάσσαλο, ο Ντουφτ αρνείται να του κλείσουν τα μάτια. Ρωτά μόνο αν το πτώμα του θα μεταφερθεί στη Γερμανία.

Γιατί αυτή η υπόθεση άλλαξε την Ελλάδα

Οι Ντουφτ και Μπασενάουερ θεωρούνται από την εγκληματολογία οι πρώτοι “αυθεντικοί” serial killers στην Ελλάδα. Ο Γιάννης Πανούσης και ο Νίκος Καρακούκης έχουν αναλύσει την υπόθεση ως σημείο καμπής: εγκλήματα χωρίς προσωπικό κίνητρο, με τυχαία θύματα και υπέρμετρη βία.

Η κοινωνία άλλαξε. Το οτοστόπ άρχισε να φοβίζει. Η εμπιστοσύνη στους ξένους ράγισε. Και η συζήτηση για τη θανατική ποινή άνοιξε ξανά, μέχρι την οριστική κατάργησή της δεκαετίες αργότερα.

Πενήντα -επτά  χρόνια μετά τα γεγονότα του 1969, η υπόθεση Ντουφτ-Μπασενάουερ παραμένει ένα από τα πιο σημαδιακά κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Η ιστορία των δύο Γερμανών serial killers έχει γίνει αντικείμενο βιβλίων, ντοκιμαντέρ και τηλεοπτικών εκπομπών, όπως η εμβληματική «Μηχανή του Χρόνου»

• δολοφόνοι
• Ντουφτ και Μπασενάουερ