NYT- Τραμπ: Η πιθανή εμπλοκή στη σύρραξη Ισραήλ – Ιράν και το «φάντασμα» του Ιράκ – Είναι η στρατιωτική βία λύση;

Η πιθανότητα μιας νέας στρατιωτικής επέμβασης των ΗΠΑ στο Ιράν υπό τον Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει στη διεθνή σκηνή το φάντασμα του Ιράκ, σύμφωνα με ανάλυση των New York Times. Η ανάλυση που ακολουθεί εξετάζει τις γεωπολιτικές παραμέτρους αυτής της σύγκρισης, τους στρατηγικούς κινδύνους και τη βαθύτερη αποσταθεροποίηση που θα μπορούσε να προκαλέσει ένα τέτοιο σενάριο.

Ο Τραμπ, το Ιράν και η επανάληψη της ιστορίας

Περισσότερο από δύο δεκαετίες μετά την εισβολή στο Ιράκ, οι ΗΠΑ βρίσκονται ξανά στο χείλος μιας επικίνδυνης απόφασης. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εξελέγη με σημαία την αποχώρηση από τους «αιώνιους πολέμους», φλερτάρει σήμερα με την ιδέα ενός χειρουργικού πλήγματος στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, και συγκεκριμένα στο υπερ-οχυρωμένο υπόγειο συγκρότημα του Φόρντο. Η αβεβαιότητα είναι διάχυτη και οι παραλληλισμοί με το 2003 αναπόφευκτοι.

Η αυταπάτη της «γρήγορης νίκης»

Η αμερικανική στρατηγική τόσο το 2003 όσο και σήμερα μοιάζει να στηρίζεται σε μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση: ότι ένας περιορισμένος πόλεμος μπορεί να επιφέρει έναν σαφή πολιτικό στόχο χωρίς παρατεταμένη εμπλοκή.

Όπως και τότε, έτσι και τώρα, προβάλλεται η ιδέα μιας «καθαρής» επιχείρησης –αυτή τη φορά με χρήση «bunker buster» βομβών– που θα καταστρέψει κρίσιμες ιρανικές εγκαταστάσεις και θα αναγκάσει την Τεχεράνη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Όμως, όπως δείχνει η ιστορία, οι στρατιωτικές επεμβάσεις σπανίως παραμένουν περιορισμένες.

Οι παλιοί πρωταγωνιστές σε νέο θέατρο

Οι πρωταγωνιστές της αμερικανικής νεοσυντηρητικής στρατηγικής επανεμφανίζονται. Ο Τζον Μπόλτον και ο Γουίλιαμ Κρίστολ, υπέρμαχοι της εισβολής στο Ιράκ, είναι σήμερα μεταξύ των πιο ένθερμων υποστηρικτών μιας επίθεσης στο Ιράν.

Παρά την πολιτική εχθρότητα που χωρίζει πλέον τον Μπόλτον από τον Τραμπ, ο λόγος τους επανέρχεται στο προσκήνιο, επηρεάζοντας μέρος του δημόσιου διαλόγου. Η ιστορική ειρωνεία είναι ότι ο Τραμπ, που είχε λοιδορήσει τον πόλεμο στο Ιράκ ως καταστροφή, σκέφτεται τώρα να βαδίσει στα ίδια χνάρια.

Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι μιας επίθεσης στο Ιράν

Παγκόσμια αποσταθεροποίηση

Η γεωστρατηγική θέση του Ιράν και οι σχέσεις του με διάφορους περιφερειακούς και μη κρατικούς δρώντες καθιστούν μια επίθεση υψηλού ρίσκου.

Αντίθετα με το Ιράκ του 2003, το Ιράν διαθέτει εκτενές δίκτυο συμμάχων στη Μέση Ανατολή –από τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο μέχρι τους Χούθι στην Υεμένη. Οι ΗΠΑ γνωρίζουν πως μια κίνηση κατά του Φόρντο θα μπορούσε να προκαλέσει:

-Πυραυλικές επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις στο Ιράκ και το Κουβέιτ.
-Επιθέσεις σε ισραηλινές πόλεις μέσω Λιβάνου ή Συρίας.
-Απειλές στη διεθνή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα.

Χωρίς ξεκάθαρο «endgame»

Ο ναύαρχος Ουίλιαμ Φάλον το θέτει ευθέως: «Ποιο είναι το σχέδιο; Ποια η στρατηγική; Ποια η επιθυμητή τελική κατάσταση;». Η απουσία απαντήσεων παραπέμπει στην παταγώδη αποτυχία σχεδιασμού στο Ιράκ, όπου το «Mission Accomplished» του Μπους μετατράπηκε σε εννιάχρονη κατοχή και εμφύλιο χάος.

Το Ιράν, με πληθυσμό 90 εκατομμυρίων και πιο συνεκτικό κράτος, δεν είναι ένα εύκολο θήραμα. Μια περιορισμένη επίθεση δύσκολα θα μείνει «μονομερής».

Ο Τραμπ και η αστάθεια της απόφασης

Ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ο απρόβλεπτος χαρακτήρας της ηγεσίας. Ο Τραμπ, σύμφωνα με πρώην συνεργάτες όπως ο Μπόλτον, λαμβάνει κρίσιμες αποφάσεις βάσει παρορμήσεων και προσωπικών συζητήσεων, αναζητώντας επιβεβαίωση από όποιον του πει «τα μαγικά λόγια».

Αυτή η ευμετάβλητη συμπεριφορά σε συνδυασμό με μια κλιμακούμενη κρίση αυξάνει το ενδεχόμενο λανθασμένων υπολογισμών –όπως ακριβώς συνέβη το 2003.

Τι διακυβεύεται;

Η επέμβαση στο Ιράν δεν αφορά μόνο ένα ακόμα κεφάλαιο στις αμερικανοϊρανικές σχέσεις. Ενδεχομένως να προκαλέσει:

-Αναζωπύρωση της παγκόσμιας ισλαμιστικής τρομοκρατίας.
-Συστημική αποσταθεροποίηση σε μια ήδη εύθραυστη Μέση Ανατολή.
-Κατάρρευση των διπλωματικών προσπαθειών για περιορισμό των πυρηνικών εξοπλισμών.
-Ρήγμα στις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης (με χώρες όπως η Γερμανία ή η Γαλλία να αντιτίθενται σθεναρά σε στρατιωτική λύση).

Συμπεράσματα

Η επιστροφή στο δόγμα της μονομερούς στρατιωτικής δράσης, ειδικά υπό έναν ηγέτη όπως ο Τραμπ, ενέχει σοβαρό γεωπολιτικό ρίσκο. Το Ιράν δεν είναι το Ιράκ –και ο κόσμος του 2025 είναι πολύ πιο σύνθετος, τεχνολογικά αλληλεξαρτώμενος και γεωπολιτικά πολυκεντρικός.

Το δίλημμα δεν είναι αν το Ιράν πρέπει να έχει πυρηνικά, αλλά αν η στρατιωτική βία μπορεί να είναι η λύση. Όπως σημείωσε ο Ιρανοαμερικανός αναλυτής Vali Nasr: «Την πρώτη φορά δεν ξέραμε. Αυτή τη φορά δεν έχουμε καμία δικαιολογία».

Πηγή: NYT

• ΗΠΑ
• Ιράν
• Ισραήλ