Ο Ανδρουλάκης, ο Μακιαβέλι και το Παιχνίδι των Σκιών – Μια φανέλα, μια Πόλη, και οι Τούρκοι που κλαίνε στο Twitter – Τρεις ηγέτες, ένας Ερντογάν και μια ΑΟΖ που δεν υπάρχει…

Όπως θα έλεγε και ο Φράνσις Άντεργουντ από το House of Cards: «Για να αποκτήσεις την εξουσία, πρέπει να περπατήσεις στα όρια της προδοσίας.» Κάπως έτσι φαίνεται να πορεύεται το ΠΑΣΟΚ στην αναζήτηση του επόμενου Προέδρου της Δημοκρατίας. Ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης κρατάει κλειστά τα χαρτιά του, ο Νίκος Ανδρουλάκης εξετάζει με περίσσια ακρίβεια κάθε πιθανή κίνηση στη σκακιέρα, μήπως και αποφύγει την παγίδα που λέγεται “αυτοκαθορισμός διά της μίμησης”.

Το δίλημμα: Να υποστηρίξει ή να προτείνει;

Στη Χαριλάου Τρικούπη, οι συσκέψεις θυμίζουν κάτι από το “12 Angry Men” – μόνο που εδώ δεν υπάρχει ενιαία ετυμηγορία. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει πρόσωπα με προοδευτικό άρωμα –ας πούμε Λούκα Κατσέλη ή Νίκο Κοτζιά– τι θα κάνει το ΠΑΣΟΚ; Να απορρίψει; Θα μοιάζει “μικρό”. Να υποστηρίξει; Θα κατηγορηθεί ότι σέρνεται πίσω από τον ΣΥΡΙΖΑ. Βέβαια παρά της προσπάθειες της, η Κουμουνδούρου βρίσκεται σε αποδρομή, συρρίκνωση και επιστροφή στα χαμηλά ποσοστά του παρελθόντος .

Η παγίδα του κέντρου και ο Μακιαβελισμός του Μητσοτάκη

Και επειδή, όπως έλεγε ο Μιτεράν, «η πολιτική είναι η διαχείριση των αντιφάσεων», το ΠΑΣΟΚ έχει μια ακόμη επιλογή: τη δική του πρόταση. Όμως εδώ ξεκινάει το επόμενο επεισόδιο του πολιτικού θρίλερ: Ποιο πρόσωπο από τα “σπλάχνα” της Κεντροαριστεράς είναι αρκετά δημοφιλές αλλά και αρκετά ασφαλές για να μην προκαλέσει ρίγη ανασφάλειας στη βάση του κόμματος;

Στο μεταξύ, η Νέα Δημοκρατία απλώνει το χαλί του κέντρου. Ο Μητσοτάκης παίζει το δικό του παιχνίδι, ανακοινώνοντας τρεις υποψηφίους δύο χρόνια πριν τις εκλογές, θυμίζοντας κάτι από τον Ντόμινικ Κομπ στο Inception: “Δεν είναι το αν πέφτεις. Είναι το αν συνειδητοποιείς ότι κοιμάσαι.”

Ξύπνημα ή παγίδευση;

Το ΠΑΣΟΚ, λοιπόν, καλείται να ξυπνήσει πριν δει την ατζέντα του να διαμορφώνεται από άλλους. Γιατί όπως έλεγε και ο Ουίνστον Τσόρτσιλ: «Η πολιτική είναι πιο επικίνδυνη από τον πόλεμο, γιατί στον πόλεμο σκοτώνεσαι μόνο μία φορά.»

Το «μέτωπο» που ποτέ δεν φτιάχτηκε

Όπως θα έλεγα και εγώ, «η πολιτική συμμαχία είναι σαν να φτιάχνεις ομελέτα χωρίς να σπάσεις αυγά». Και κάπως έτσι μοιάζει η συζήτηση για την προοδευτική συνεργασία στην Κεντροαριστερά. Το ΠΑΣΟΚ παραμένει πιστό στην αυτόνομη πορεία του, νιώθοντας δικαιωμένο που αρνείται να μπει σε σενάρια συμπράξεων. Από την άλλη, ο ΣΥΡΙΖΑ δείχνει σαν τοπίο μετά από φυσική καταστροφή – ή καλύτερα, μετά από μια κακή ταινία καταστροφής που δεν κέρδισε κανένα Όσκαρ.

Στρατηγικές επιθέσεις με γεύση Χριστουγέννων

Στα οικογενειακά τραπέζια, αντί να μιλάμε για το αν πέτυχαν οι πατάτες στο φούρνο, ανοίγει η συζήτηση για το ποιος θα επιτεθεί σε ποιον. Ο ΣΥΡΙΖΑ βλέπει στο πρόσωπο του Νίκου Ανδρουλάκη το νέο του στόχο, θυμίζοντας λίγο τον Daniel Plainview στο There Will Be Blood: «I have a competition in me.» Από την άλλη, το ΠΑΣΟΚ, με την αριστοκρατική του ψυχραιμία, επιλέγει να απαντά επιλεκτικά, κρατώντας την κριτική του για τη Νέα Δημοκρατία.

Ο αυτονομιστής Ανδρουλάκης και τα φαντάσματα της συγκυβέρνησης

Αν ρωτήσεις τη Χαριλάου Τρικούπη για πιθανή συνεργασία με τη ΝΔ, η απάντηση έρχεται σαν σκληρό μονολεκτικό χτύπημα: «Όχι.» Όπως θα έλεγε και ο Τσώρτσιλ, «η πολιτική είναι η τέχνη του να λες όχι… αλλά όμορφα.» Ακόμα κι αν εμφανίζονται παλιοί «αντάρτες» και εσωτερικές αμφισβητήσεις, το ΠΑΣΟΚ μένει σταθερό: το «χρέος» του το πλήρωσε και, προς το παρόν, αρκείται να απολαμβάνει τον ρόλο του αυτόνομου «παίκτη» της Κεντροαριστεράς.

Τα SOS της Κεντροαριστεράς στα γιορτινά τραπέζια

Στο τέλος, η συζήτηση για την προοδευτική συνεργασία μοιάζει με τα SOS των Πανελληνίων: την ξέρεις, την επαναλαμβάνεις, αλλά κανείς δεν πιστεύει πραγματικά ότι θα φέρει την επιτυχία. Στα τραπέζια, λοιπόν, ίσως είναι καλύτερα να μείνουμε στο κρασί και στο γέλιο. Άλλωστε, όπως ξέρουν όσοι ασχολούνται με την πολιτική: «Στην πολιτική, όπως και στο δείπνο, οι κακές επιλογές αφήνουν πικρή επίγευση.»

Προβοκάτορας ή στρατηγός; Ο Μπάνον ξέρει το παιχνίδι

Όπως θα έλεγε ο Φρανσουά Μιτεράν, «η προβοκάτσια είναι η πρώτη τέχνη της πολιτικής.» Ο Στιβ Μπάνον, με το χαμόγελο ενός Joker και την ακρίβεια ενός στρατηγού, έκανε αυτό που ξέρει καλύτερα: δημιούργησε θόρυβο. Κρατώντας μια φανέλα που ζητά την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης, πυροδότησε τη γνωστή τουρκική ευαισθησία. Δεν ήθελε, φυσικά, να λευτερώσει την Πόλη – ούτε καν στο μυαλό του. Ήθελε μόνο τα «κλικ» και την οργή. Και τα κατάφερε.

Ερντογάν, ο μεγάλος εχθρός του Μπάνον

Οι απόψεις του Μπάνον για τον Ερντογάν είναι σαν κακές κριτικές σε οσκαρική ταινία: σκληρές, αλλά όχι άδικες. Τον έχει χαρακτηρίσει έναν από τους πιο επικίνδυνους ηγέτες διεθνώς, με ισλαμικές τάσεις που «απειλούν την Ευρώπη». Η εικόνα της Τουρκίας ως σύμμαχος; «Σύμμαχος δεν είναι κάποιος που απειλεί να ανοίξει τις πύλες για 4 εκατομμύρια πρόσφυγες,» είχε δηλώσει στην Αθήνα. Όμως, όπως θα μας υπενθύμιζε ο Σαρλ ντε Γκωλ, «τα συμφέροντα είναι πιο ανθεκτικά από τις φιλίες.» Και έτσι η Αμερική δεν έκοψε ποτέ τους δεσμούς της με την Τουρκία.

Η φανέλα, οι Τούρκοι και το Twitter

Μέχρι και ο καλύτερος σκηνοθέτης του Χόλιγουντ θα δυσκολευόταν να στήσει σκηνικό σαν αυτό που έφερε η φανέλα του Μπάνον. Οι Τούρκοι χρήστες του Twitter κλαίνε – σύμφωνα με τον ίδιο. Τα τουρκικά ΜΜΕ έχουν βρει το νέο «κακό οιωνό» της αμερικανικής πολιτικής. Και κάπου εδώ μπαίνει η ειρωνεία: η εικόνα μιας φανέλας με μια ασπίδα και ένα σπαθί αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα από τα πραγματικά γεωπολιτικά παιχνίδια. Ίσως γιατί, όπως θα έλεγε και ο Μακιαβέλι, «οι άνθρωποι πιστεύουν πάντα στην εικόνα, παρά στην ουσία.»

“Και η Πόλη… μένει ίδια”

Ας είμαστε ρεαλιστές: κανείς δεν θα «λευτερώσει» την Πόλη με ένα μπλουζάκι. Όμως, η φανέλα πέτυχε τον στόχο της: συζήτηση, αντιδράσεις και ένα ακόμα επεισόδιο στην προσωπική παράσταση του Μπάνον. Όπως και στο Χόλιγουντ, έτσι και στη γεωπολιτική, όλα είναι θέμα σκηνοθεσίας. Και το κοινό πάντα επιστρέφει για το επόμενο επεισόδιο.

Κάιρο, Δαμασκός και το αιώνιο δράμα της Ανατολικής Μεσογείου

Αν η τριμερής στο Κάιρο ήταν ταινία, θα έμοιαζε με το “Argo”: γεωπολιτικό θρίλερ με πρωταγωνιστές που προσπαθούν να αποφύγουν την απόλυτη καταστροφή. Στο επίκεντρο της συνάντησης βρίσκεται, φυσικά, ο Ερντογάν – ένας ηγέτης που παίζει ρόλο Joker στη σκηνή της Ανατολικής Μεσογείου. Το σενάριο του τουρκοσυριακού μνημονίου οριοθέτησης ΑΟΖ θυμίζει παράσταση σε θέατρο παραλόγου: αγνοεί εντελώς την Κύπρο και πολιορκεί την Αίγυπτο με «φιλικές κινήσεις», που κανείς δεν παίρνει στα σοβαρά, εκτός από τα τουρκικά ΜΜΕ.

Η Δαμασκός, η Άγκυρα και ο χορός της διπλωματίας

Όπως έλεγαν και οι παλιοί πολιτικοί, «ο πόλεμος είναι ο εύκολος δρόμος· η διπλωματία είναι η τέχνη.» Οι ηγέτες της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αιγύπτου καλούνται να δείξουν τις διπλωματικές τους δεξιότητες σε έναν χορό γεμάτο παγίδες. Η Αθήνα και η Λευκωσία επιδιώκουν να αποφύγουν μια νέα τουρκική “αρπαγή” τύπου τουρκολιβυκού μνημονίου, ενώ η Αίγυπτος παραμένει το κλειδί σε αυτή τη γεωπολιτική σκακιέρα. Θα δεχτεί να παίξει το παιχνίδι της Άγκυρας ή θα προτιμήσει να ενισχύσει τους δεσμούς με τους γείτονες του ευρωπαϊκού νότου;

Από τη θάλασσα στις Βρυξέλλες – η μεγάλη εικόνα

Η τριμερής στο Κάιρο δεν είναι μόνο για την Ανατολική Μεσόγειο. Όπως είπε ο Τζον Φ. Κένεντι, «δεν διαπραγματεύεσαι ποτέ από φόβο, αλλά δεν φοβάσαι να διαπραγματευτείς». Η Αίγυπτος έχει πολλά να κερδίσει, ειδικά αν οι Μητσοτάκης και Χριστοδουλίδης αναλάβουν να μεταφέρουν τα αιτήματά της στην Ευρώπη. Όμως, θα υπάρξει κοινό μέτωπο; Ή η τριμερής θα παραμείνει ένα διπλωματικό φωτογραφικό άλμπουμ με δηλώσεις καλών προθέσεων; Το Κάιρο θα μας δείξει αν οι πρωταγωνιστές αυτού του δράματος είναι έτοιμοι για Όσκαρ ή απλώς για συμμετοχή σε σειρά δεύτερης διαλογής.

• Hard Talks
• Νίκος Ανδρουλάκης
• ΠΑΣΟK
• Του​ρκία