Ο Αρίστος και το one-day show: Ποιοι θα βγουν ζωντανοί από τον ανασχηματισμό; – Το πολιτικό σάντουιτς και η Χαριλάου Τρικούπη σε θέση… γέμισης – «Πλεύση» στα… ρηχά για τη χώρα με πορεία στα… βράχια 

“Ηγεσία είναι να κάνεις ό,τι είναι σωστό, ακόμα κι όταν κανείς δεν κοιτάζει.” – J.C. Watts, Αφροαμερικανός πολιτικός

Η σκακιέρα της εξουσίας και ο μπλε φάκελος του Μητσοτάκη

Ο ανασχηματισμός της κυβέρνησης μπορεί να ανακοινώθηκε την Παρασκευή, αλλά στην πραγματικότητα το παιχνίδι ξεκίνησε πολύ νωρίτερα. Οι πρώτες παρτίδες παίχτηκαν λίγο μετά τα Χριστούγεννα, όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Κωστής Χατζηδάκης άνοιξαν τις πρώτες συζητήσεις. Και πριν προλάβει να αλλάξει η χρονιά, το Μαξίμου είχε ήδη καταλάβει πως το 2024 θα ήταν γεμάτο παγίδες.

Αν ο ανασχηματισμός ήταν ταινία, θα μπορούσε να είναι το “Η Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν”. Μόνο που εδώ ο Ράιαν δεν είναι ένας, αλλά μια ολόκληρη κυβερνητική ομάδα που καλείται να αποδείξει αν αξίζει να παραμείνει στο πεδίο της μάχης. Ο Πρωθυπουργός μοίρασε τους περίφημους «μπλε φακέλους», αλλά αυτή τη φορά δεν είχαν το πάχος ενός κυβερνητικού προγράμματος. Μία σελίδα. Μόνο μία. “Δουλειά και αποτελέσματα”, το μήνυμα ήταν σαφές. Και η προειδοποίηση ακόμα σαφέστερη: “Ξεχάστε τις διακοπές.”

Ο Χατζηδάκης στη γκιλοτίνα και οι δελφίνοι στο πόστο τους

Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που είδαν την τοποθέτηση του Κωστή Χατζηδάκη στη θέση του αντιπροέδρου ως αποστολή αυτοκτονίας. Εκείνος, θυμίζοντας κάτι από “Ο Νονός”, αποφάσισε να δεχτεί το ρόλο που κάποιοι άλλοι είχαν ήδη απορρίψει. Στα αυτιά του ήχησαν οι προειδοποιήσεις των φίλων του: «Θυμήσου τι πέρασες με την Ολυμπιακή, τη ΔΕΗ, τον ΕΦΚΑ». Εκείνος όμως απάντησε με τη δική του εκδοχή του κλασικού “Keep your friends close, but your enemies closer”. Και προχώρησε. Άλλοι λένε κλωτσιά από το ΥΠΟΙΚ προς τα πάνω … σε έναν μη θεσμοθετημένο ρόλο που θα έχει εξουσία ανάλογα με τα κέφια του Πρωθυπουργού, η απόλυτη παγίδα για κάποιον που θέλει να γίνει superman… Έγινε κάτι σε Σουφλιά του Καραμανλή…

Την ίδια ώρα, που ο «στρατηγός» παρέμεινε στο πόστο του. Ο Νίκος Δένδιας, είναι στιβαρός χωρίς να παίζει παιχνίδια και να γίνεται παραθυροκαραγκιόζης είναι η σταθερά μέσα στην παράταξη…

Ένα εξάμηνο για να σωθούν ή να χαθούν

Ο Μητσοτάκης έθεσε το ορόσημο: Σεπτέμβριος. Μέχρι τότε, οι υπουργοί πρέπει να δείξουν αποτελέσματα. Όχι μεγάλα λόγια, όχι υποσχέσεις, μόνο μετρήσιμα έργα. Γιατί η πολιτική, όπως και το σινεμά, δεν συγχωρεί τους μέτριους.

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης θα είναι η μεγάλη σκηνή της αποκάλυψης. Αν το κοινό χειροκροτήσει, τότε η κυβέρνηση θα πάρει παράταση. Αν όχι, τότε το σενάριο γράφεται αλλιώς. Και όπως είπε κάποτε ο Τσόρτσιλ: “Αυτό δεν είναι το τέλος. Δεν είναι καν η αρχή του τέλους. Αλλά ίσως είναι το τέλος της αρχής.”

Από την Ανάπτυξη στην Έξοδο: Ο Αρίστος και το one-day show

Αν η πολιτική ήταν κινηματογραφική καριέρα, ο Αρίστος Δοξιάδης μόλις έκανε το πιο σύντομο cameo στην ιστορία. Ορκίστηκε, χτυπήθηκε από το “πολιτικό bullying”, όπως το ονόμασε, και πριν καν μάθει που είναι το γραφείο του, παραιτήθηκε. Θύμισε λίγο τον χαρακτήρα του Kevin Spacey στο “The Usual Suspects” – εμφανίστηκε, έκανε τη δήλωσή του και εξαφανίστηκε πριν προλάβουμε να πούμε “Άνθρακες ο θησαυρός”.

Η παραίτηση, οι καταγγελίες και το «παράπονο» της αριστείας

Ο Δοξιάδης αποχώρησε με βαρύγδουπο ύφος, καταγγέλλοντας ανήθικο πόλεμο και πολιτική τοξικότητα. Το παράδοξο; Δεν αποχώρησε από κάποιο τυχαίο πόστο, αλλά από μια θέση που του δόθηκε με απόλυτη εμπιστοσύνη από τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Αν όμως η κυβέρνηση διαλέγει τους καλύτερους, τότε ποιος έφταιξε που μια επιλογή της κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος μέσα σε 24 ώρες; Ο Αρίστος ή το επιτελικό δαιμόνιο που τον τοποθέτησε; Ή μήπως τελικά η «αριστεία» δεν είναι ασπίδα απέναντι στις βαριές σκιές του παρελθόντος;

Από την “ανάπτυξη” στην… εξαΰλωση

Ο Αρίστος Δοξιάδης μάλλον ξέχασε ότι στην πολιτική οι σκιές του παρελθόντος είναι σαν τα franchise του Fast & Furious – όλο επιστρέφουν. Ο ΣΥΡΙΖΑ τον αποκαλεί «σεσημασμένο υβριστή» και του προσάπτει καρτέλ, πρόστιμα, και ανοιχτούς λογαριασμούς με το Δημόσιο. Από την Επιτροπή Ανταγωνισμού μέχρι τα social media, το βιογραφικό του μοιάζει με σενάριο του The Wolf of Wall Street – μόνο που αντί για Ντι Κάπριο, έχουμε έναν «άριστο» της επιτελικής επιλογής. Η ειρωνεία; Ότι η κυβέρνηση που λατρεύει τη λέξη «αριστεία», δεν έκανε καν τον κόπο να γκουγκλάρει το όνομα του νέου της υφυπουργού. Το αποτέλεσμα; Ένα πολιτικό κανόνι μεγαλύτερο κι από αυτό της ΑΠΟΛΛΩΝ Α.Ε..

Το πολιτικό σάντουιτς και η Χαριλάου Τρικούπη σε θέση… γέμισης

Στην πολιτική, όπως και στο σινεμά, το χειρότερο που μπορεί να σου συμβεί είναι να βρεθείς εγκλωβισμένος. Να μην είσαι ο πρωταγωνιστής, αλλά ο κομπάρσος, παγιδευμένος σε ένα σενάριο που γράφουν άλλοι. Και κάπως έτσι, το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο μέσον μιας κινηματογραφικής συμπίεσης. Από τη μια, η Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη που θέλει να το καταστήσει πολιτικό McGuffin – ένα κόμμα χωρίς ξεκάθαρη πλοκή, που απλά υπάρχει για να εξυπηρετήσει άλλους. Από την άλλη, η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου, που τραβάει το αντισυστημικό ακροατήριο, προσπαθώντας να το πείσει πως είναι το “Joker” του πολιτικού σκηνικού με χορηγό την κυβέρνηση και τι επιθέσεις που της κάνουν.

Το αποτέλεσμα; Η Χαριλάου Τρικούπη κινδυνεύει να γίνει κάτι μεταξύ σάντουιτς και εξαρτήματος πολιτικής πίεσης. Το σάντουιτς γιατί δέχεται συμπίεση από δύο αντίθετες πλευρές, το εξάρτημα γιατί, αν δεν βρει πολιτική αφήγηση, θα χρησιμοποιηθεί κατά το δοκούν.

Το δίλημμα Ανδρουλάκη: “Αντιστάσου ή προσαρμόσου”

Ο Νίκος Ανδρουλάκης καλείται να λύσει τον πολιτικό κύβο του Ρούμπικ. Ποιο είναι το αφήγημά του; Το “Μητσοτάκης ή χάος” του Μαξίμου δεν τον εκφράζει. Το “Σύστημα ή αντισύστημα” της Ζωής δεν του ταιριάζει. Άρα, τι μένει;

Η στρατηγική του μοιάζει με τον διάσημο μονόλογο του Αλ Πατσίνο στο “Any Given Sunday”: “Η ζωή είναι ένα παιχνίδι εκατοστών. Και τα εκατοστά που κερδίζουμε ή χάνουμε κάθε στιγμή καθορίζουν το μέλλον μας.” Στη Χαριλάου Τρικούπη γνωρίζουν πως το παιχνίδι παίζεται στις λεπτομέρειες. Τα ποσοστά της Πλεύσης μπορεί να μοιάζουν απειλητικά, αλλά αν κοιτάξεις προσεκτικά τις μετρήσεις, το ΠΑΣΟΚ δεν χάνει άμεσα ψηφοφόρους προς τα εκεί.

Η πρόκληση, λοιπόν, είναι να μη βρεθεί στο δίλημμα “να γίνει πράσινος ΣΥΡΙΖΑ ή να καταλήξει ουρά του Μητσοτάκη”. Όμως, όπως θα έλεγε και ο Τζόκερ του Χιθ Λέτζερ: “Αν πρόκειται να κάνεις κάτι, κάν’ το καλά. Αλλιώς, μην το κάνεις καθόλου.”

Το φάντασμα του Σημίτη και οι πολιτικές παραισθήσεις

Στα πηγαδάκια της Χαριλάου Τρικούπη, κυκλοφορούν δύο βασικές θεωρίες: Η πρώτη είναι πως το ΠΑΣΟΚ έχει στρατηγική σταθερότητας και θα κερδίσει μακροπρόθεσμα. Η δεύτερη, πιο ρεαλιστική, λέει πως αν δεν αποκτήσει άμεση πολιτική στόχευση, κινδυνεύει να γίνει απλά ο αναλογικός σύνδεσμος μεταξύ ΝΔ και ακυβερνησίας.

Το στοίχημα, όπως θα έλεγε και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, είναι να μην καταντήσει “ένα κόμμα που δεν έχει συνείδηση του εαυτού του”. Γι’ αυτό, χρειάζεται επειγόντως πολιτικό αφήγημα.

Το ΠΑΣΟΚ, η σταθερότητα και οι παγίδες του αφηγήματος

Το παιχνίδι τώρα είναι απλό: Το ΠΑΣΟΚ δεν πρέπει να δείξει αδυναμία. Όπως στη σκακιέρα, το χειρότερο που μπορείς να κάνεις όταν δέχεσαι πίεση από δύο πλευρές είναι να ακινητοποιηθείς. Πρέπει να παίξεις, και να παίξεις γρήγορα.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν πως ο κόσμος αναζητά εναλλακτική λύση πέρα από τον Μητσοτάκη και τον ΣΥΡΙΖΑ. Το ερώτημα είναι αν το ΠΑΣΟΚ θα καταφέρει να γίνει αυτή η λύση ή αν θα παραμείνει στο ρόλο του θεατή, βλέποντας τους άλλους να πρωταγωνιστούν.

Γιατί, όπως έλεγε και ο Δαρβίνος: “Δεν επιβιώνει το πιο δυνατό είδος, ούτε το πιο έξυπνο, αλλά αυτό που προσαρμόζεται καλύτερα στην αλλαγή.”

ΣΥΡΙΖΑ: Η εικονική πραγματικότητα και το «συστημικό» άλλοθι

“Η μεγαλύτερη απάτη είναι να εξαπατάς τον ίδιο σου τον εαυτό.” – Πλάτων

Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να μετατρέψει την πολιτική κρίση σε χολιγουντιανό “Inception”, μια εναλλακτική πραγματικότητα όπου η πτώση στις δημοσκοπήσεις δεν είναι αληθινή, απλώς ένας κακόβουλος αλγόριθμος των δημοσκοπικών εταιρειών. Το επιχείρημα της «ανακοπής της πτώσης» ακούγεται τόσο καθησυχαστικό όσο και η κλασική σκηνή του Τιτανικού, όπου η ορχήστρα συνεχίζει να παίζει ενώ το πλοίο βυθίζεται. Όμως, η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: το κόμμα παραμένει πολιτικά αποδυναμωμένο, παγιδευμένο ανάμεσα στην εσωστρέφεια και στη μάχη για το ποιος θα ρίξει περισσότερο φταίξιμο στον Στέφανο Κασσελάκη.

Από τη Ζωή στη Νέα Αριστερά: Ο κύκλος της ανακύκλωσης

“Οι άνθρωποι βλέπουν μόνο αυτό που είναι προετοιμασμένοι να δουν.” – Ρουσώ

Με την Πλεύση Ελευθερίας να καλπάζει και την πολιτική βάση του ΣΥΡΙΖΑ να θυμίζει έδαφος μετά από “Mad Max”, οι επιθέσεις στη Ζωή Κωνσταντοπούλου μοιάζουν περισσότερο με νευρική κρίση παρά με στρατηγική. Όμως, η πραγματική ειρωνεία είναι αλλού: καθώς η ηγεσία του κόμματος προσπαθεί να επανασυνδεθεί με τη «Νέα Αριστερά», τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ κάνουν μια αναδρομή σε συμμαχίες που διέλυσαν με πάταγο. Είναι σαν να βλέπεις “Το Δείπνο των Ηλιθίων”, όπου οι ίδιοι άνθρωποι που πριν αποκαλούσαν την εσωκομματική αντιπολίτευση «απολίθωμα του παρελθόντος» τώρα ελπίζουν πως θα τους βγάλει από το αδιέξοδο. Η πολιτική Γραμματεία μπορεί να μιλάει για νέα ενότητα, αλλά η μεγάλη ερώτηση παραμένει: Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αφήγημα ή απλώς ψάχνει νέους κομπάρσους σε μια ταινία που κανείς δεν θέλει να δει;

Πλεύση στα ρηχά: Από την αναλαμπή στην ανώμαλη προσγείωση

“Δεν υπάρχει τίποτα πιο επικίνδυνο από έναν άνθρωπο που πιστεύει τις δικές του ψευδαισθήσεις.”

Στο “Λαμπρό Μέλλον”, το αριστούργημα του Μπερτολούτσι, η επανάσταση είναι πάντα μια ρομαντική, μεγαλειώδης ιδέα, μέχρι που έρχεται η πραγματικότητα να τη συντρίψει. Στην περίπτωση της Ζωής Κωνσταντοπούλου, η “επανάσταση” έρχεται ντυμένη με δικαστικές αγωγές, πυρηνική ρητορική και τον απόηχο μιας κοινωνικής τραγωδίας που στοιχειώνει το πολιτικό σκηνικό. Όμως, όπως έλεγαν και στο έργο “Ο Έμπορος της Βενετίας” του William Shakespeare, “Ό,τι λάμπει, δεν είναι χρυσός”.

Η Πλεύση Ελευθερίας εκτοξεύθηκε δημοσκοπικά πάνω στο κύμα της λαϊκής οργής για τα Τέμπη, αλλά το πολιτικό σύστημα είναι ένα σκληρό παιχνίδι επιβίωσης. Η ιστορία έχει δείξει ότι τα κόμματα που βασίζονται αποκλειστικά στη συγκυρία και στην αγανάκτηση – χωρίς σταθερό πολιτικό πλαίσιο – τελειώνουν όπως το “Μemento”: γρήγορα, χαοτικά και με αναπάντητα ερωτήματα. Αν το μόνο αφήγημα είναι η διαρκής καταγγελία, τότε το πρόβλημα δεν είναι ποιοι φταίνε, αλλά ποιος θα αντέξει μέχρι το τέλος. Και αν κάτι μας έμαθε η πολιτική ιστορία, είναι πως η διαρκής σύγκρουση χωρίς προοπτική οδηγεί μόνο σε ένα τέλος: την αυτοκαταστροφή.

• Hard Talks
• ανασχηματισμός
• Κωστής Χατζηδάκης
• Νίκος Δένδιας
• ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής