Ο εγκέφαλος πίσω από τον μεγα-σεισμό: Γιατί η Καμτσάτκα είναι στο επίκεντρο – Το χτύπημα των τσουνάμι στις ΗΠΑ (Βίντεο)

Ο πρόσφατος σεισμός μεγέθους 8,8 βαθμών ανοικτά των ακτών της Ρωσίας, κοντά στην χερσόνησο της Καμτσάτκα, έχει στρέψει την παγκόσμια προσοχή στις γεωλογικές δυνάμεις που διαμορφώνουν την περιοχή. Σύμφωνα με επιστήμονες, το φαινόμενο οφείλεται σε ένα «ρήγμα πολύ μεγάλης ώσης» (megathrust fault), όπου η πιο συμπαγής πλάκα του Ειρηνικού ολισθαίνει κάτω από την πιο ελαφριά πλάκα της Βόρειας Αμερικής.

Η συνεχής κίνηση της πλάκας του Ειρηνικού, περίπου 80 χιλιοστά ετησίως, καθιστά την περιοχή της Καμτσάτκα ιδιαίτερα ευάλωτη σε τέτοιου είδους ισχυρούς σεισμούς. Το επίκεντρο του σεισμού, που βρισκόταν κοντά στην πόλη Πετροπαβλόφσκ-Καμτσάτσκι, τον καθιστά τον μεγαλύτερο που έχει καταγραφεί μετά τον καταστροφικό σεισμό του Τοχούκου στην Ιαπωνία το 2011, ο οποίος οδήγησε στο καταστροφικό τσουνάμι και την κρίση στον πυρηνικό σταθμό της Φουκουσίμα.

Ο Ρότζερ Μούσον, ομότιμος ερευνητής στο Βρετανικό Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης, υπογραμμίζει ότι η σεισμική ζώνη της Καμτσάτκα αποτελεί μία από τις πιο ενεργές ζώνες υποβύθισης στον «Δακτύλιο της Φωτιάς του Ειρηνικού». Τα φαινόμενα υποβύθισης, όπου η μία πλάκα ωθείται κάτω από την άλλη, είναι ικανά να προκαλέσουν πολύ πιο ισχυρούς σεισμούς σε σχέση με τα «strike slips», όπου οι πλάκες κινούνται οριζόντια.

Η περιοχή της Καμτσάτκα έχει ιστορικό ισχυρών σεισμών, όπως αυτός των 9 βαθμών τον Νοέμβριο του 1952, ο οποίος προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές ακόμα και στη Χαβάη. Οι επιστήμονες εξηγούν ότι οι αβαθείς σεισμοί «πολύ μεγάλης ώσης» έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να προκαλέσουν τσουνάμι, καθώς συμβαίνουν στον πυθμένα της θάλασσας και μετατοπίζουν τεράστιους όγκους νερού.

Με δεδομένο το σχετικά μικρό βάθος του σημερινού σεισμού (20,7 χλμ.), οι ειδικοί είχαν άμεσες ανησυχίες για το ενδεχόμενο τσουνάμι. Ο Άνταμ Πασκάλ από το Κέντρο Σεισμολογικής Έρευνας της Αυστραλίας επεσήμανε ότι οι υπεράκτιοι, αβαθείς σεισμοί αυξάνουν την πιθανότητα διάρρηξης της επιφάνειας του ωκεάνιου βυθού. Πράγματι, κύματα τσουνάμι ύψους περίπου 1,7 μέτρου έφτασαν μέχρι τη Χαβάη, ξεπερνώντας τις αρχικές εκτιμήσεις.

Τουλάχιστον δέκα μετασεισμοί μεγέθους άνω των 5 βαθμών έχουν ήδη καταγραφεί μετά τον κύριο σεισμό, και η Κάρολαϊν Όρτσιστον, διευθύντρια του Κέντρου Βιωσιμότητας στο Πανεπιστήμιο Οτάγκο της Νέας Ζηλανδίας, προειδοποιεί ότι αυτοί θα μπορούσαν να συνεχιστούν για μήνες. Η ίδια τονίζει ότι οι σεισμοί μεγάλου μεγέθους προκαλούν άμεσες μετασεισμικές ακολουθίες, μερικές από τις οποίες μπορεί να είναι εξίσου καταστροφικές.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο σεισμός των 8,8 βαθμών σημειώθηκε λιγότερο από δύο εβδομάδες μετά από έναν σεισμό μεγέθους 7,4 βαθμών στην ίδια περιοχή, ο οποίος πλέον αναγνωρίζεται ως «προσεισμός». Παρόλο που οι σεισμοί είναι απρόβλεπτοι, όπως τονίζει ο Πασκάλ, οι μεγαλύτεροι μετασεισμοί δεν μπορούν να αποκλειστούν, αν και η συχνότητα και το μέγεθός τους τείνουν να μειώνονται με την πάροδο του χρόνου.