Ο φύλακας της λαϊκής τέχνης που δίνει «ψυχή» στα ξεχασμένα εργαλεία

Μέσα από τους ήχους των κουδουνιών και τις μυρωδιές του ξύλου, ο Χαρίλαος Τζάνης συνεχίζει μια παράδοση αιώνων που κληρονόμησε από τον παππού και τον πατέρα του. Αν και αρχικά ξεκίνησε ως χόμπι, η αγάπη του για την τέχνη της Ηπείρου μετατράπηκε σε επάγγελμα όταν έμεινε χωρίς δουλειά, και σήμερα αποτελεί το πάθος της ζωής του.

Κάθε Σαββατοκύριακο, στήνει τον πάγκο του στην Αθήνα, ο οποίος μοιάζει με ένα μικρό μουσείο λαϊκής τέχνης. Εκεί, παρουσιάζει τις δημιουργίες του, όπως γκλίτσες, κομπολόγια και καραβάκια, αλλά κυρίως εκθέτει τη δουλειά του ως «φύλακας πολιτισμού»: συντηρεί παλιά, σκουριασμένα εργαλεία του 19ου αιώνα, δίνοντάς τους ξανά ζωή. «Για μένα είναι πραγματικά έργα τέχνης», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Με ενθουσιασμό εξηγεί την ιστορία πίσω από κάθε αντικείμενο: από τα μασάτια που ακόνιζαν τα γιαταγάνια και τα σπαθιά, μέχρι τα σφοντύλια που χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες στη ρόκα. «Αυτό το σφοντύλι ήταν γεμάτο σκουριά… Το πήρα, το καθάριζα, το έβλεπα να ξαναζεί. Κι είναι σαν να ξαναζεί κι ο μάστορας που το έφτιαξε», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Μια ξεχωριστή κατηγορία στην τέχνη του είναι οι κουδούνες. «Κάθε ζωντανό έχει το δικό του κουδούνι», εξηγεί, δείχνοντας τα διαφορετικά μεγέθη για γίδια, τράγους και γελάδια. «Το καθένα έχει ήχο, ψυχή. Οι ξένοι τα λατρεύουν… Παίρνουν ένα κουδούνι κι είναι σαν να παίρνουν ένα κομμάτι από την Ελλάδα».

Για τον κ. Τζάνη, το ξύλο (πουρνάρι, ελιά, δρυς) «έχει φωνή» και απαιτεί υπομονή και αγάπη. Αν και πολλοί τον αποκαλούν καλλιτέχνη, ο ίδιος το αρνείται. «Δεν είμαι καλλιτέχνης, είμαι συντηρητής της λαϊκής τέχνης… Σημασία έχει να μη χαθεί η τέχνη», τονίζει. Στην εποχή της ψηφιοποίησης, ο Χαρίλαος Τζάνης διατηρεί ζωντανή την ψυχή της Ηπείρου στην καρδιά της Αθήνας.