O Κοτζιάς ψάχνει απελπισμένα… κόμμα – Μαρξισμός με ναφθαλίνη και ο Ναύαρχος Αποστολάκης που σάλπαρε – Όχι πρόωρες εκλογές, όχι αλλαγή εκλογικού νόμου αλλά… αυτοδυναμία; 

Καλώς ήρθατε στα Hard Talks, εκεί όπου η πολιτική αποκτά το χρώμα που της αρμόζει: σκούρο γκρι, ανάμεσα σε ναφθαλίνη και… καταιγίδες! Όταν οι μαρξιστές επιστρέφουν από τα αμφιθέατρα, οι ναύαρχοι σαλπάρουν, και η ελληνική πολιτική σκηνή θυμίζει θέατρο του παραλόγου, ξέρεις ότι τα πράγματα έχουν αρχίσει να ζορίζουν. Εδώ, με φόντο την αυλαία του Μετρό Θεσσαλονίκης που μόλις παραδόθηκε (ή μήπως όχι;), θα μιλήσουμε για τα παρασκήνια, τα κινητά που χτυπούν σε λάθος στιγμές, και τις συνεργασίες που ξεκινούν με χαμόγελα, αλλά καταλήγουν με βαριές σιωπές.

Μαρξισμός με ναφθαλίνη και κινητά που χτυπάνε λάθος ώρα

Αν πίστευες ότι οι Μαρξιστές έχουν εξαφανιστεί, τότε μάλλον δεν πέρασες από το αμφιθέατρο Αντώνης Τρίτσης χθες το απόγευμα. Εκεί, ανάμεσα σε ονόματα που θυμίζουν χρονοκάψουλα -Αρβανιτόπουλος, Παπακωνσταντίνου, Παπασταύρου- παρουσιάστηκε το νέο βιβλίο του Νίκου Κοτζιά, «Μαρξ και Διπλωματία. Ο Καρλ Μαρξ: Θεωρία και Πρακτική για τις διεθνείς σχέσεις και την εξωτερική πολιτική». Ένας τίτλος που υπόσχεται πολλά και παραπέμπει σε εποχές που η λέξη “διπλωματία” σήμαινε να λες “σύντροφε” και μετά να γράφεις ονόματα σε λίστες.

Η ναφθαλίνη μυρίζει δυνατά

Οι παρουσιαστές, ένας μαρξιστής δημοσιογράφος, ένας πρώην υπουργός της ΝΔ και ένας καθηγητής, μας θύμισαν ότι οι ιδεολογίες μπορεί να αλλάζουν, αλλά η επιμονή να πασπαλίζεις ιστορική σκόνη πάνω από σύγχρονα θέματα είναι παντοτινή. Κι αν νομίζετε ότι ο Μαρξ είχε κάτι να πει για τη σύγχρονη διπλωματία, αναρωτηθείτε αν στις «Θέσεις για τον Φόιερμπαχ» υπήρχε κεφάλαιο για τηλεφωνήματα σε ναυάρχους την ώρα της βιβλιοπαρουσίασης.

Η ώρα της «αποκάλυψης»

Κι ενώ ο Κοτζιάς μιλούσε για τον διαλεκτικό υλισμό, τα κινητά άρχισαν να αναβοσβήνουν. Όχι, δεν ήταν η διεθνής αντίδραση για το βιβλίο, αλλά η αποχώρηση του Ευάγγελου Αποστολάκη από τον ΣΥΡΙΖΑ. Οι καλεσμένοι άρχισαν να κοιτούν τα τηλέφωνά τους, λες και μόλις είχαν λάβει ειδοποίηση από το TikTok ότι η «επανάσταση ξεκίνησε». Ο Τσίπρας και ο Φάμελλος έσκυβαν διακριτικά, αλλά η αμηχανία φαινόταν ακόμα κι από την τελευταία σειρά.

Τηλεφωνικές συμβουλές σε… τόνους Μαρξισμού

Οι πληροφορίες λένε ότι ο πρώην πρωθυπουργός είχε μιλήσει με τον Αποστολάκη πριν την αποχώρηση. «Ειδικά ένας διορισμένος βουλευτής, όταν διαφωνεί, παραιτείται», λέει ο Τσίπρας, υψώνοντας το λάβαρο της ηθικής. Τι κι αν στην ελληνική πολιτική, το λάβαρο της ηθικής μοιάζει περισσότερο με σκηνικό από το «Pirates of the Caribbean»; Προφανώς ο ναύαρχος, αν και εξοικειωμένος με φουρτούνες, δεν κατάφερε να ισορροπήσει στο κατάστρωμα του ΣΥΡΙΖΑ.

Μαρξ, κινητά και το θέατρο του παραλόγου

Η εικόνα του Τσίπρα να σκύβει διακριτικά στο κινητό ενώ ο Κοτζιάς μιλά για τον Μαρξ είναι σχεδόν ποιητική. Σαν να βλέπεις το “Dr. Strangelove” όπου όλοι προσποιούνται ότι έχουν τον έλεγχο ενώ το χάος πλησιάζει. Από τη μια, το βιβλίο που υπόσχεται να γεφυρώσει τον Μαρξ με τη διπλωματία, κι από την άλλη, ένας ναύαρχος που «αγκυροβόλησε» αλλού.

Η ουσία κάτω από την επιφάνεια

Τελικά, αυτό που μένει από τη χθεσινή εκδήλωση είναι η εντυπωσιακή ικανότητα της ελληνικής πολιτικής να κάνει ακόμη και τις πιο σοβαρές στιγμές να μοιάζουν με κωμωδία. Ο Μαρξ ίσως να μην είχε προβλέψει την πολιτική του 21ου αιώνα, αλλά αν ζούσε σήμερα, θα έγραφε νέο κεφάλαιο για τις διεθνείς σχέσεις: «Πώς να διαχειριστείς την αποχώρηση ενός ναυάρχου εν μέσω παρουσίασης βιβλίου».

Πάρτε τον, ρε παιδιά, να ησυχάσουμε!

 Ξεκίνησε απ΄τα βάθη της Αριστεράς, μετά πήγε στον Γιωργάκη (Παπανδρέου), ύστερα πήρε μεταγραφή για τον ΣΥΡΙΖΑ-έγινε και υπουργός-, έκανε τα πάντα για να πλευρίσει τον Κασσελάκη αλλά όταν εκείνος του έκλεισε την πόρτα άρχισε να του επιτίθεται άγρια και τώρα κάνει απλωτές για να φτάσει στον Φάμελλο.

Και το όνομα αυτού, Νίκος Κοτζιάς. Πληθωρικός και συγκροτημένος ο άνθρωπος, αλλά πολύ σβούρας βρέ παιδί μου. Ποτέ δεν ησυχάζει. Περιφέρει από δώ κι από κεί το «Πράττω», δέκα νοματαίους δηλαδή, και αρχίζει τα φλέρτ για συνεργασία.

Το τι θα κάνει ο Φάμελλος, δεν το ξέρουμε. Αλλά στην κατάσταση που βρίσκεται ο ΣΥΡΙΖΑ δεν αποκλείεται να ανακοινώσει χαμογελαστός την συνεργασία με τον Κοτζιά και να την προβάλει ως απόδειξη(!) της δυναμικής που έχει αποκτήσει ο ΣΥΡΙΖΑ μετά την εκλογή αρχηγού.

Ας το κάνει ο Φάμελλος. Δεν έχει και τίποτε να χάσει. Το κυριότερο όμως είναι ότι θα μας απαλλάξει όλους από την αγωνία για το τι θα κάνει-και που θα πάει-ο Κοτζιάς. Πάρτε τον, λοιπόν, να ησυχάσουμε…

Κοτζιάς, Τσίπρας και το δράμα του “τέως”

Η χθεσινή παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Κοτζιά για τον Μαρξ και τη διπλωματία δεν έλειπε από τις ατάκες που θα μπορούσαν να μπουν σε πολιτικό best-of. Και πώς να λείπουν, όταν δύο μεγάλοι άντρες της πολιτικής σκηνής -ο Κοτζιάς και ο Τσίπρας- έδωσαν ρεσιτάλ που θα ζήλευε και ο Τσάρλι Τσάπλιν. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών, με τη χαρακτηριστική του ευγλωττία, ευχαρίστησε «τον πρώην πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ», προσθέτοντας με νόημα: «Δεν λέω τέως, γιατί τέως λέμε για τον αμέσως προηγούμενο».

Ο Αλέξης, με το γνωστό του χαμόγελο -αυτό που μοιάζει να λέει «ξέρω κάτι που εσύ δεν ξέρεις»-, απάντησε: «Άστο καλύτερα». Και κάπου εκεί, το κοινό μπερδεύτηκε: Ήταν αστείο; Ή μήπως μια πολιτική πρόβα για το νέο επεισόδιο του ελληνικού House of Cards;

Ο Αποστολάκης, η “τιμή” και το deja vu της Ιστορίας

Σε μια χώρα όπου η πολιτική συχνά θυμίζει σκηνές από το “Groundhog Day”, με διαφορετικούς πρωταγωνιστές αλλά την ίδια μονότονη πλοκή, ο Ευάγγελος Αποστολάκης αποφάσισε να τραβήξει την κουρτίνα. «Ανεξάρτητος, με ευθύνη απέναντι στους πολίτες και τη Δημοκρατία», δήλωσε, σαν να ακούστηκε η ηχώ του Αβραάμ Λίνκολν. Μόνο που ο ΣΥΡΙΖΑ μάλλον δεν είναι το Γκέτισμπεργκ.

Ο ναύαρχος εν αποστρατεία, βουλευτής Επικρατείας και -γιατί όχι;- εν δυνάμει πρωταγωνιστής σε πολιτικό δράμα του Netflix, επέλεξε τη στιγμή για να αποχωρήσει, αφήνοντας πίσω του έναν ΣΥΡΙΖΑ που μοιάζει όλο και περισσότερο με την ερειπωμένη έπαυλη του “Great Expectations”. Οι δημοκρατικές διαδικασίες, μας είπε, «καθυποτάχτηκαν σε πρακτικές που παραπέμπουν σε στιγμές του παρελθόντος». Πράγματι, αυτές οι «στιγμές» μυρίζουν ναφθαλίνη και φέρνουν στον νου τις πιο σκοτεινές σελίδες του πολιτικού μας θεάτρου. Αν αυτό ήταν ταινία, θα έπαιζε μουσική υπόκρουση το “Mad World”.

«Τιμή, συνείδηση και ευθύνη»: Στις καλύτερες παραδόσεις του Ρωμαίου μονομάχου

Η δήλωση Αποστολάκη, γεμάτη υψηλά νοήματα, θα μπορούσε να είναι ο πρόλογος μιας νέας «Απολογίας του Σωκράτη». Το πρόβλημα είναι ότι το σύγχρονο αθηναϊκό κοινό μοιάζει περισσότερο με τη ρωμαϊκή αρένα: χειροκροτούν το δράμα, όχι την ουσία.

Πόσο όμως ταιριάζει το “τιμή και συνείδηση” σε μια πολιτική σκηνή που έχει αναγάγει το παζάρι σε ύψιστη τέχνη; Στον ΣΥΡΙΖΑ, το μόνο σίγουρο είναι ότι η φράση αυτή ηχεί σαν αντήχηση από άλλο γαλαξία – ίσως από τον Άρη, όπου οι «στρατηγικές ήττες» θεωρούνται νίκες και η ενότητα ερμηνεύεται ως άλυτη εξίσωση.

“Ο πρώτος βουλευτής Επικρατείας που αποχωρεί”

Είναι αλήθεια. Ο ναύαρχος είναι πρώτος στη λίστα των ανεξαρτητοποιημένων Επικρατείας. Θα μπορούσε να κερδίσει το βραβείο «Πρωτοπόρος του Έτους» – εάν υπήρχε τέτοιο για αποχωρήσεις από τον ΣΥΡΙΖΑ. Οι 27 βουλευτές που απομένουν μάλλον δεν αισθάνονται τόσο μόνοι, όσο εγκλωβισμένοι σε μια ταινία του Χίτσκοκ, όπου η ένταση ανεβαίνει αλλά η έξοδος κινδύνου είναι πάντα κλειστή.

Hard Talks: Πολιτική με χαμηλές πτήσεις και υποσχέσεις με μακρινό ορίζοντα

Η Νέα Δημοκρατία θυμίζει πιλότο που μόλις έχει μπει σε ζώνη αναταράξεων. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μεν προβάδισμα, αλλά τα ποσοστά θυμίζουν εποχές ευρωεκλογών, όπου η νίκη έχει την ίδια αξία με ένα παγωτό στη μέση του χειμώνα: υπάρχει, αλλά ποιος το απολαμβάνει; Κι ενώ οι πολίτες βλέπουν το διαθέσιμο εισόδημά τους να συρρικνώνεται, το Μέγαρο Μαξίμου προτιμά να πετάει στον αυτόματο, αποφεύγοντας κινήσεις που θα ταράξουν το ήδη κλονισμένο κομματικό σκάφος.

“Όχι πρόωρες εκλογές, όχι αλλαγή εκλογικού νόμου”

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε σαφές πως ούτε εκλογές θα δούμε σύντομα ούτε αλλαγή εκλογικού νόμου. Γιατί να το κάνει άλλωστε; Όπως είπε και ο Μακιαβέλι, “Οι άνθρωποι αγαπούν την αλλαγή, εκτός αν αφορά τους ίδιους.” Με άλλα λόγια, γιατί να ανακατέψεις την τράπουλα όταν ξέρεις ότι το παιχνίδι που ακολουθεί έχει ήδη χαρτογραφηθεί; Όμως, αυτή η στρατηγική συντηρητισμού δείχνει ότι ο πρωθυπουργός έχει καταλάβει κάτι κρίσιμο: τα πολιτικά ρίσκα είναι επικίνδυνα όταν δεν έχεις πού να τα στηρίξεις.

Σαμαράς εκτός, Καραμανλής “ήρεμος”

Η διαγραφή του Σαμαρά φάνηκε να κλείνει ένα κεφάλαιο εσωκομματικής φαγούρας, ενώ η ήπια στάση του Καραμανλή έδωσε μια ανάσα στο Μαξίμου. Αλλά όπως θα έλεγε και ο Όσκαρ Ουάιλντ, “Η ειρήνη είναι μονάχα μια παύση ανάμεσα σε δύο μάχες.” Η κυβέρνηση ξέρει ότι το μέτωπο μπορεί να ξανανοίξει, γι’ αυτό και αποφεύγει να προκαλέσει εντάσεις. Αντί για αυτό, επενδύει στην εντύπωση που θα δημιουργηθεί με τον προϋπολογισμό και τη συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος.

Υποσχέσεις με ορίζοντα το 2027

Οι εξαγγελίες για αυξήσεις μισθών και μειώσεις φόρων θυμίζουν trailer ταινίας που θα βγει σε τέσσερα χρόνια. “Μισθοί στα 1.500 ευρώ”, λέει η κυβέρνηση, αλλά οι πολίτες αναρωτιούνται αν αυτά τα νούμερα είναι για αυτούς ή για τα στατιστικά των Βρυξελλών. Όπως σημειώνουν οι εκθέσεις των ευρωπαϊκών οργανισμών, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων συνεχίζει να συρρικνώνεται, καθιστώντας τις κυβερνητικές υποσχέσεις περισσότερο κούφιες παρά πειστικές.

Συναίνεση: Ζητείται αλλά δεν προσφέρεται

Ο Νίκος Ανδρουλάκης περιέγραψε το πρόβλημα εύστοχα: για να βρεις συναίνεση, κάνεις ένα βήμα πίσω. Η κυβέρνηση, όμως, δείχνει να προτιμά τη στάση “πάρτε το ή αφήστε το”. Απορρίπτοντας τροπολογίες της αντιπολίτευσης, όπως αυτή του ΠΑΣΟΚ για τα βαρέα και ανθυγιεινά, χάνει ευκαιρίες να δείξει έστω και μια πρόθεση συνεργασίας. Και ενώ η ρητορική περί “λεφτόδεντρων” εξακολουθεί να κυριαρχεί, η αλήθεια είναι ότι το κοινό έχει αρχίσει να κουράζεται από τις ίδιες κατηγορίες.

Το ερώτημα της επόμενης ημέρας

Το μεγάλο ερώτημα είναι πού πηγαίνει η Νέα Δημοκρατία από εδώ και πέρα. Με τον υφιστάμενο εκλογικό νόμο, η αυτοδυναμία μοιάζει μακρινή, και οι συμμαχίες είναι απαραίτητες. Όμως, πώς θα τις χτίσει μια κυβέρνηση που αποφεύγει να κάνει βήματα προς τους πιθανούς εταίρους της; Αν ο Μητσοτάκης δεν έχει αποφασίσει ακόμη πού θα τις αναζητήσει, ίσως είναι επειδή δεν σκοπεύει να είναι αυτός που θα διεκδικήσει την επόμενη εκλογική νίκη. Ή όπως θα έλεγε και ο Σωκράτης: “Η γνώση του αγνώστου είναι η αρχή της σοφίας.” Ας ελπίσουμε ότι η σοφία αυτή θα έρθει πριν από το επόμενο εκλογικό ραντεβού.

Η…ωραία κοιμωμένη

Ολοι κάτι τσιμπάνε στις δημοσκοπήσεις, εκτός από τον ΣΥΡΙΖΑ φυσικά, αλλά εκείνη η «Νέα Αριστερά» δε λέει να πάρει τα πάνω της. «Και πώς να πάει καλά», μας είπε ένα απογοητευμένο στέλεχος που εγκατέλειψε νωρίς τον ΣΥΡΙΖΑ του Κασσελάκη και των ’87, «αφού μονάχα ο καημένος ο Χαρίτσης και κάπως η Αχτσιόγλου προσπαθούν.

Οι υπόλοιποι, βουλευτές και στελέχη, με εξαίρεση τον Σκουρλέτη που εμφανίζεται αραιά στα κανάλια, αδρανούν. Για παράδειγμα, που είναι ο Φίλης, που είναι ο Τσακαλώτος, που είναι ο Τζανακόπουλος, που μετά από μήνες εξαφάνισης μίλησε τώρα τελευταία στη Βουλή».

Και συνέχισε ακάθεκτος: «Πρόσεξε την Ζωή Κωνσταντοπούλου. Είναι μόνη της, αλλά βρίσκεται παντού. Ασχολείται δυναμικά με όλα τα θέματα της επικαιρότητας και δεν αφήνει ούτε καρφίτσα να πέσει κάτω. Το λέω σε σύγκριση με τους δικούς μου της «Νέας Αριστεράς». Γι αυτό και η Ζωή δημοσκοπικά πάει καλά, ενώ εμείς…»

Αυτά μας είπε ο άνθρωπος, αυτά σας μεταφέρουμε…

Το πολύπαθο Μετρό της Θεσσαλονίκης

Το αρχικό κόστος κατασκευής ήταν 1,9 δις. Τελικά έφτασε γύρω στα 3 δις… Ηταν να παραδοθεί το 2012. Ε, άργησε… μονάχα 12 χρόνια. Το αστείο, ειδικά για την καθυστέρησης παράδοσης του έργου, είναι ότι ο ένας τα ρίχνει στον άλλον.

Ο Κούβελας-τον θυμάστε αυτόν τον υπουργό Πολιτισμού που είχε χαρακτηρίσει λαπάδες τους ποιητές;- λέει ότι αν δεν έπεφτε η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, το Μετρό θα ήταν έτοιμο στις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Ο Μυλόπουλος, ναι εκείνος με τους μουσαμάδες στα εγκαίνια- φιάσκο, ισχυρίζεται ότι ο ΣΥΡΙΖΑ το είχε σχεδόν έτοιμο αλλά η ΝΔ ανέτρεψε τα σχέδια, επιβάρυνε τον Προϋπολογισμό και το παραδίδει με καθυστέρηση.

Και η ΝΔ; Λέει κι αυτή τα δικά της. Ότι φταίνε τα ελλιπή σχέδια του ΣΥΡΙΖΑ, ότι ήταν αναγκαίες οι αλλαγές κλπ κλπ. Με δυό λογια, τ΄είχες Γιάννη μ΄,τ΄είχα πάντα. Α, συνεπείς στην αλληλοεπίρριψη ευθυνών οι πολιτκοί μας.

Τέλος πάντων, την έναρξη λειτουργίας του Μετρό θα εγκαινιάσει ο πρωθυπουργός το Σάββατο 30 Νοεμβρίου, στις 12 το μεσημέρι. Καλώς εχόντων των πραγμάτων, βέβαια, γιατί προβλέπεται ένα βαρύ Σαββατοκύριακο, ειδικά στην Βόρεια Ελλάδα. Με καταιγίδες και αστραπόβροντα.

Αυτός είναι και ο λόγος που ο δήμαρχος της Θεσσαλονίκης ανέβαλε όλες τις προγραμματισμένες εκδηλώσεις(φωταγώγηση του Χριστουγεννιάτικου δέντρου, Λευκή νύχτα κ.α.) και τις μετέθεσε για την προσεχή Τετάρτη.

Τέλος καλό, όλα καλά για το πολύπαθο Μετρό; Ας το ελπίσουμε, ευχόμενοι να προχωρήσουν γρήγορα οι αναγκαίες επεκτάσεις.

Όταν ένας ναύαρχος αποχωρεί, ένας μαρξιστής αναζητά κόμμα και η αυτοδυναμία μοιάζει με όνειρο θερινής νυκτός, τότε ξέρεις ότι ζεις στην Ελλάδα του 2024. Οι πολιτικοί μας πρωταγωνιστές είναι σαν τους κακούς ηθοποιούς που δεν μπορούν να βρουν την έξοδο της σκηνής. Όσο για εμάς; Είμαστε θεατές, αλλά ποτέ αμέτοχοι. Στο τέλος της ημέρας, οι αλήθειες μας βρίσκονται πάντα στο παρασκήνιο – εκεί όπου οι αυλαίες ανεβαίνουν και κατεβαίνουν πιο γρήγορα από τα ποσοστά στις δημοσκοπήσεις. Ραντεβού στην επόμενη πράξη!

• Hard Talks
• Μαρξισμός
• Ναύαρχος Αποστολάκης
• Νίκος Κοτζιάς