Ο Τραμπ, ο Σι και η παγκόσμια ανησυχία: Το «μπρα ντε φερ» ΗΠΑ και Κίνας με τους δασμούς προκαλούν κατακόρυφη πτώση στο εμπόριο

Υπό τον φόβο της “αποσύνδεσης” των δύο μεγάλων οικονομιών, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μια άνευ προηγουμένου συρρίκνωση του εμπορίου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, που αναμένεται να ξεπεράσει το 80%. Οι δασμοί που επιβάλλει η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται πως ανατρέπουν τις θετικές προβλέψεις για το διεθνές εμπόριο, θέτοντας σε κίνδυνο την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη και πυροδοτώντας έντονες ανησυχίες στην παγκόσμια κοινότητα.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΠΟΕ, οι αρχικές προβλέψεις για υγιή ανάπτυξη του εμπορίου αγαθών κατά 2,7% για το τρέχον έτος ανατρέπονται δραματικά. Ως άμεσο αποτέλεσμα της εμπορικής πολιτικής της Ουάσιγκτον, ο οργανισμός προβλέπει πλέον μια οπισθοδρόμηση της τάξης του 0,2%. Η γενική διευθύντρια του ΠΟΕ, Νγκόζι Οκόντζο-Ιγουεάλα, εξέφρασε την έντονη ανησυχία της για το φαινόμενο της “αποσύνδεσης” μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας, χαρακτηρίζοντάς το ως “ιδιαίτερα ανησυχητικό”.

Οι εκτιμήσεις του ΠΟΕ κάνουν λόγο για μια βουτιά της τάξης του 81% έως 91% στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των δύο γεωπολιτικών αντιπάλων, ιδίως εάν δεν υπάρξουν εξαιρέσεις για προϊόντα τεχνολογίας αιχμής όπως τα smartphones. Η κ. Οκόντζο-Ιγουεάλα τόνισε πως ένα τέτοιο σενάριο ισοδυναμεί με “αποσύνδεση των δύο οικονομιών” με “εκτεταμένες συνέπειες” για το παγκόσμιο οικονομικό σκηνικό.

Επιπτώσεις στην Παγκόσμια ανάπτυξη

Μπροστά σε αυτή την κρίσιμη κατάσταση, ο ΠΟΕ διερευνά το ενδεχόμενο σύγκλησης έκτακτης συνεδρίασης με τα κράτη μέλη για να συζητηθούν οι πιθανές επιπτώσεις και τρόποι αντιμετώπισης. Η έκθεση του οργανισμού υπογραμμίζει πως “οι προοπτικές για το παγκόσμιο εμπόριο έχουν επιδεινωθεί απότομα λόγω της αύξησης των δασμών και της αβεβαιότητας στην εμπορική πολιτική”. Οι αναθεωρημένες προβλέψεις του ΠΟΕ είναι δυσοίωνες και για την παγκόσμια ανάπτυξη του ΑΕΠ, η οποία αναμένεται πλέον να διαμορφωθεί στο 2,2% από την προηγούμενη εκτίμηση για 2,8%.

Ο αντίκτυπος των δασμών

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιβάλει δασμούς 10% σε όλες τις εισαγωγές, με πολύ υψηλότερα ποσοστά που φτάνουν το 145% για την Κίνα και στοχεύουν συγκεκριμένους τομείς όπως τα αυτοκίνητα και ο χάλυβας. Ο ΠΟΕ εκτιμά ότι ο μεγαλύτερος αντίκτυπος αυτής της πολιτικής θα είναι η απότομη μείωση του εμπορίου με τις ΗΠΑ, ενώ άλλες περιοχές αναμένεται να συνεχίσουν να παρουσιάζουν κάποια ανάπτυξη. Οι “αμοιβαίοι” δασμοί του Τραμπ, που είναι ακόμη πιο εκτεταμένοι, τέθηκαν σε αναστολή για 90 ημέρες μετά την έντονη αρνητική αντίδραση των χρηματοπιστωτικών αγορών. Ωστόσο, ο ΠΟΕ προειδοποιεί ότι εάν αυτοί οι δασμοί επαναφερθούν μετά το διάλειμμα, θα έχουν πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο, προκαλώντας μείωση 0,8% στο παγκόσμιο εμπόριο αγαθών. Σε ένα ακόμη πιο αρνητικό σενάριο, όπου θα ακολουθήσει αύξηση της “αβεβαιότητας στην εμπορική πολιτική” παγκοσμίως, ο ΠΟΕ προβλέπει ακόμη μεγαλύτερη πτώση του εμπορίου κατά 1,5% και περαιτέρω επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης του ΑΕΠ στο μόλις 1,7%.

Προειδοποιήσεις ΔΝΤ και Παγκόσμιας Τράπεζας

Η αβεβαιότητα που προκλήθηκε από τις αμφιλεγόμενες δηλώσεις της Ουάσιγκτον σχετικά με τους δασμούς μετά την αρχική ανακοίνωση του Τραμπ στις 2 Απριλίου, αποτελεί από μόνη της σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας, όπως επισημαίνει ο ΠΟΕ. Ο οργανισμός τονίζει ότι η αβεβαιότητα αυξάνει την επιφυλακτικότητα στη λήψη αποφάσεων, επηρεάζοντας αρνητικά την επιχειρηματική εμπιστοσύνη, μειώνοντας τις επενδύσεις και τελικά υπονομεύοντας την οικονομική ανάπτυξη. Την ανησυχία τους για τις πιθανές επιπτώσεις ενός εμπορικού πολέμου έχουν εκφράσει επίσης το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και η Παγκόσμια Τράπεζα.

Ο ΠΟΕ προβλέπει επίσης κάποια “εκτροπή” του εμπορίου, καθώς το Πεκίνο αναζητά νέες αγορές για τα προϊόντα του εκτός των ΗΠΑ. Οι κινεζικές εξαγωγές σε περιοχές εκτός της Βόρειας Αμερικής αναμένεται να αυξηθούν κατά 4% έως 9% το 2025. Παρόλο που το εμπόριο υπηρεσιών δεν επηρεάζεται άμεσα από τους δασμούς του Τραμπ, ο ΠΟΕ αναμένει ότι θα επηρεαστεί έμμεσα. Η μείωση του εμπορίου αγαθών λόγω των δασμών θα αποδυναμώσει τη ζήτηση για συναφείς υπηρεσίες όπως οι μεταφορές και η εφοδιαστική, ενώ η γενικότερη αβεβαιότητα θα επηρεάσει αρνητικά τις διακριτικές δαπάνες για ταξίδια και θα επιβραδύνει τις υπηρεσίες που σχετίζονται με τις επενδύσεις.

Ο ΠΟΕ, ως θεματοφύλακας των παγκόσμιων εμπορικών κανόνων, βλέπει τον ρόλο του να αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο τα τελευταία χρόνια, καθώς η πρόοδος της παγκοσμιοποίησης επιβραδύνεται. Οι δασμοί του Τραμπ έχουν επιβληθεί κατά πλήρη παραβίαση του κανόνα του “πλέον ευνοούμενου έθνους”, που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του συστήματος που επιβλέπει ο ΠΟΕ. Η Κίνα έχει ήδη ζητήσει από τον ΠΟΕ να διερευνήσει τον αντίκτυπο των δασμών του Τραμπ, τονίζοντας ότι οι “αμοιβαίοι δασμοί δεν είναι – και ποτέ δεν θα είναι – θεραπεία για τις εμπορικές ανισορροπίες”, αλλά θα έχουν αρνητικές επιπτώσεις, βλάπτοντας τελικά και τις ίδιες τις ΗΠΑ.