Ο Τραμπ σε στροφή 180° χωρίς να χάσει το μαλλί του… ανέμου – O Μητσοτάκης κάνει Οινόφυτα – Wall Street σε πέντε λεπτά – Πλεύση (προς) Ελευθερία, οι άλλοι προς… ναυάγιο και οι φαντασιώσεις για Τσίπρα 2.0

Αν η ζωή είναι μια ταινία, τότε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στα Οινόφυτα έπαιζε τον Tom Cruise σε αποστολή αυτοκτονίας με τίτλο: «Δασμοί Μηδέν: Επιστροφή στην Πραγματικότητα».
Προφανώς, ο Πρωθυπουργός, μιλώντας με τον ενθουσιασμό του φοιτητή Erasmus που ανακαλύπτει το happy hour στις Βρυξέλλες, εξέφρασε την ελπίδα του να φτάσουμε σε συμφωνία «μηδενικών δασμών». Γιατί όχι; Μια που το ξεκινήσαμε, να βάλουμε και μία ρήτρα για ελεύθερη διακίνηση φέτας με απευθείας πτήσεις charter.

«Όταν διαπραγματεύεσαι, να ζητάς πάντα περισσότερα απ’ όσα περιμένεις να πάρεις» είχε πει ο Χένρι Κίσινγκερ. Ε, κάπως έτσι και ο Κυριάκος – ζητάει μηδενικούς δασμούς, μπας και του κάτσει μια γενναία έκπτωση.

Ο Τραμπ, τα τείχη και η “win-win” διπλωματία

Το γεγονός ότι ο ίδιος ο Τραμπ σχολίασε θετικά την πρόταση Μητσοτάκη, μας θυμίζει την κλασική σκηνή από το “Wolf of Wall Street”, όταν ο DiCaprio φωνάζει: «I’m not leaving!»

Είναι το σημείο που καταλαβαίνεις πως οι πάντες στο δωμάτιο προσποιούνται ότι υπάρχει συμφωνία, ενώ στην πραγματικότητα έχουν μόλις αρχίσει οι ορέξεις για παζάρι.

Ο Τραμπ, βλέπεις, έχει την τακτική του μαγαζάτορα: ανεβάζει τις τιμές στα ύψη για να πανικοβληθείς και μετά σου κάνει μια «προσφορά» για να νιώσεις ότι κέρδισες κάτι. Στην πραγματικότητα, όμως, ο μόνος που δεν χάνει ποτέ είναι το ταμείο.

Στα Οινόφυτα, μιλώντας για Wall Street

Ο πρωθυπουργός στα Οινόφυτα τοποθετήθηκε υπέρ της εγχώριας μεταποίησης, την ώρα που οι διεθνείς χρηματαγορές έκαναν roller coaster. Το timing θυμίζει λίγο “Titanic” — το πλοίο βυθίζεται, αλλά το κουαρτέτο παίζει βαλσάκια στο κατάστρωμα.

«Η πολιτική είναι η διαχείριση των προσδοκιών», είχε πει ο Ναπολέων. Ο Κυριάκος το ενστερνίστηκε πλήρως: κρατάει τον πήχη χαμηλά, ώστε να μην φαίνεται πολύ η απόσταση από το έδαφος όταν περάσουμε από κάτω.

Με άλλα λόγια, keep calm and export olives.

Ο Μεγάλος Πίνακας: Από την Καλιφόρνια ως το Κάστρο των Ροδόποδων

Βέβαια, μεταξύ μας, το σενάριο του “μηδενικού δασμού” μοιάζει με τη σκηνή του Shawshank Redemption, όπου ο Tim Robbins σκάβει με κουταλάκι τούνελ επί 19 χρόνια. Ρομαντικό, αλλά ας μην περιμένουμε να γυρίσει η παγκόσμια αλυσίδα αξίας με ένα ευχολόγιο από το Βοιωτικό Βιομηχανικό Πάρκο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ακόμα καταρτίζει λίστες με αντίμετρα, οι Αμερικάνοι σύμμαχοι έχουν αρχίσει να φωνάζουν «δώσε παράταση», και η Ελλάδα, ρεαλιστικά, παίζει το χαρτί της ελπίδας ότι «αν μπλέξουμε και τη φέτα στη συζήτηση, κανείς δεν θα αντέξει την αλμύρα».

Στην παγκόσμια σκακιέρα, καλό είναι να θυμάσαι αυτό που έλεγε ο Τσόρτσιλ:

«Δεν υπάρχουν αιώνιοι φίλοι, ούτε αιώνιοι εχθροί — μόνο αιώνια συμφέροντα.»
Κι ο Τραμπ, προς το παρόν, μέτρησε το συμφέρον του. Εσείς μετράτε τις ελιές.

Χρηματιστήρια που καίγονται, δισεκατομμυριούχοι που βρίζουν, και ένας πρόεδρος που ξύπνησε απότομα

Στο τελευταίο επεισόδιο του θρίλερ «Ο Πόλεμος των Δασμών: Η Επιστροφή του Τραμπ», ο αυτοδημιούργητος “The Donald” κατάλαβε επιτέλους ότι άλλο να παριστάνεις τον γκάνγκστερ της οικονομίας και άλλο να σου χτυπάνε την πόρτα οι βαρόνοι της Wall Street με την έκφραση του Αλ Πατσίνο στο “Scarface”:

«Say hello to my little friend» — μόνο που το «little friend» ήταν η κατάρρευση των χρηματιστηρίων.

Η αλήθεια είναι πως ο Τραμπ έμοιαζε να παίζει Russian Roulette με έξι σφαίρες στη θαλάμη. Το Bloomberg αποκάλυψε ότι οι πιέσεις έφτασαν σε σημείο θερμοπυρηνικού πανικού, τόσο που ακόμα και ο γερουσιαστής Γκρέιαμ, πολιτικός με αντοχές Rambo III, του είπε:

«Αφού τώρα σε φοβούνται, κάθισε κάτω και διαπραγματεύσου!»

Ο Τραμπ, με το χαρακτηριστικό του φλεγματικό ταμπεραμέντο, απάντησε ότι κάποιοι έγιναν «λίγο υστερικοί». Πράγματι: βλέποντας το Fox Business, ακόμα και οι φίλοι του στο πάνελ τον παρακαλούσαν: «Μήπως να κατέβεις απ’ το τανκ;»
Αποφάσισε λοιπόν το αδιανόητο: να κάνει πίσω.

Από το «Make America Great Again» στο «Make a Pause for 90 Days»

Οι αγορές, όπως ο S&P 500 και ο Nasdaq, πήραν μπρος σαν πύραυλος Falcon Heavy του Μασκ — ναι, του Μασκ, που έλεγε στον Τραμπ ότι με τις κινήσεις του μοιάζει με σαπιοκάραβο σε φουρτούνα. Ο Τραμπ, για πρώτη φορά στη θητεία του, άκουσε όχι τις φωνές των πολιτικών του αντιπάλων, αλλά αυτές των συνεργατών του, των CEO, των επενδυτών, και όλων όσοι βλέπουν τη ζωή μέσα από το tick των χρηματιστηριακών γραφημάτων.

«Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού», είχε πει ο Μπίσμαρκ. Ο Τραμπ μάλλον διάβασε λάθος: νόμισε ότι είναι η τέχνη του εφικτού δασμού.

Έτσι, σε ένα από τα πιο κωμικοτραγικά στιγμιότυπα της σύγχρονης εμπορικής πολιτικής, ο άνθρωπος που απειλούσε με φωτιά και τσεκούρι, δίνει τώρα στους συμμάχους του (εκτός της Κίνας, φυσικά) τρεις μήνες διορία για να βρουν κοινό τόπο. Το σκηνικό θυμίζει σκηνή από το “The Godfather: Part II”, όταν ο Μάικλ Κορλεόνε λέει:

«Keep your friends close, but your enemies closer.»

Ο Τραμπ αποφάσισε να κρατήσει κοντά του τα χρηματιστήρια — και την Wall Street αγκαλιά.

Πίσω βήμα, αλλά όχι έξοδος

Βέβαια, προτού πανηγυρίσουμε, καλό είναι να θυμόμαστε τη φράση του Τσώρτσιλ:

«Αν ανοίξεις διαπραγματεύσεις με έναν τίγρη, καλύτερα να έχεις τελειώσει τη συζήτηση πριν πεινάσει.»

Ο Τραμπ μπορεί να πάτησε φρένο, αλλά η μηχανή του εμπορικού πολέμου είναι ακόμα αναμμένη. Οι δασμοί στην Κίνα εκτοξεύθηκαν στο 125%, και το μήνυμα είναι σαφές: το παιχνίδι συνεχίζεται. Απλώς μπήκε στο “pause”.

Η παγκόσμια αγορά, όμως, για την ώρα ανακουφίστηκε. Γιατί ακόμα και το “Pause” σε αυτό το φιλμ τρόμου είναι καλύτερο από το “Game Over”.

Στην πολιτική, το να υποχωρείς δεν είναι πάντα ήττα. Μερικές φορές είναι απλώς η σκηνή πριν το sequel.

«Το Μάτι της Ζωής (και το πρόβλημα των άλλων…)»

Αν οι δημοσκοπήσεις ήταν ταινία, αυτή θα ήταν το Cast Away. Οι αρχηγοί των κομμάτων της αντιπολίτευσης μοιάζουν με τον Tom Hanks στη σχεδία, αγκαλιά με τον Wilson, να ψάχνουν εναγωνίως χάρτη και πυξίδα. Αντιθέτως, η Ζωή Κωνσταντοπούλου κωπηλατεί προς τη δεύτερη θέση με ρυθμό Viking River Cruises. Και το αξιοσημείωτο; Το κάνει χωρίς πολλά φορτία στο καράβι. Όσο πιο ελαφρύ το σκάφος, τόσο πιο γρήγορα το ταξίδι.

«Σε μια εποχή γενικευμένης απάθειας, το θάρρος να διαταράξεις τα νερά είναι αρετή» — Τόμας Τζέφερσον (ή Ζωή, όπως θα μπορούσε να το έχει πει).

 Το ροκάνισμα του ΠΑΣΟΚ και οι φαντασιώσεις για Τσίπρα 2.0

Το ΠΑΣΟΚ πάλι, βυθίζεται αργά αλλά σταθερά στην κινούμενη άμμο του μονοψήφιου. Οι εσωτερικές καραμπόλες θυμίζουν “Death of Stalin”: όλοι ξέρουν ότι το τέλος πλησιάζει, αλλά κανείς δεν το παραδέχεται φωναχτά. Στην Χαριλάου Τρικούπη, το νέο σπορ είναι τα σενάρια περί «σωσιβίου Τσίπρα».

Μόνο που το 71,1% των ερωτηθέντων λέει: όχι, ευχαριστούμε, κρατήστε το σωσίβιο. Ο Τσίπρας, αν ήταν χαρακτήρας σε ταινία, θα ήταν ο Michael Corleone στο Godfather Part III:

«Just when I thought I was out, they pull me back in».
Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν τον τραβάει πραγματικά πίσω. Είναι μόνος του στο μαγαζί, ανάβει τα φώτα και κοιτάει τις άδειες καρέκλες.

Οι άλλοι κάνουν βουτιά — η Ζωή επιπλέει

Η Ελληνική Λύση, σε άνοδο. Το ΚΚΕ σε συντήρηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ λίγο πάνω από τον βυθό, παλεύει να μην γίνει submarine party. Και κάπου εκεί, η Ζωή Κωνσταντοπούλου φροντίζει να καπαρώνει τη δεύτερη θέση σαν να ψάχνει καλύτερο τραπέζι στην προβλήτα:

«Για την καλύτερη θέα, ζητήστε παράθυρο στην πλευρά της αντιπολίτευσης».

Αλλά μην γελιόμαστε. Δεν είναι απλώς ότι οι υπόλοιποι βουλιάζουν — η Κωνσταντοπούλου έχει καταφέρει κάτι σπάνιο: να εμφανίζεται ταυτόχρονα ως η σκληρή αντισυστημική και η σοβαρή εναλλακτική. Όπως έλεγε και ο Τσόρτσιλ:

«Το να βρίσκεις συμμάχους δεν είναι το δύσκολο, το δύσκολο είναι να τους κρατήσεις όταν φυσάει κόντρα».

Το μεγάλο ερώτημα: ταινία τρόμου ή πολιτικό θρίλερ;

Η αντιπολίτευση θυμίζει πια καστ ταινίας του Χίτσκοκ: όλοι υποπτεύονται τους πάντες, αλλά κανείς δεν ξέρει ποιος είναι ο δολοφόνος της αξιοπιστίας τους. Εν τω μεταξύ, η κυβέρνηση συνεχίζει να κυβερνά επειδή απλώς δεν υπάρχει καμία σοβαρή απειλή απέναντί της.

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου, με πείσμα και πολιτικό timing που θα ζήλευε και ο Frank Underwood του House of Cards, είναι η μόνη που δείχνει να καταλαβαίνει τη χρυσή φόρμουλα:

«Όταν γύρω σου όλοι χάνουν το μυαλό τους, φρόντισε εσύ να φαίνεσαι ήρεμος».

Στην αντιπολίτευση, είναι πλέον προφανές: Houston, we have a problem.
Το ερώτημα δεν είναι ποιος θα κερδίσει, αλλά ποιος θα μείνει όρθιος όταν σβήσουν τα φώτα της κάλπης.

Φλωρίδης: Στη Βουλή και το déjà vu της συγκάλυψης

Αν η κυβέρνηση ήθελε να ρίξει λάδι στη φωτιά, διάλεξε τον σωστό πυροσβέστη. Ο Γιώργος Φλωρίδης δεν πάει στη Βουλή για να σβήσει φωτιές, αλλά για να πετάξει μερικές μολότοφ παραπάνω. Θα μπορούσε να είναι σκηνή από το Gladiator:

“Are you not entertained;”
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για πολιτική επιλογή υψηλής… αυτοκαταστροφής. Ο Φλωρίδης είναι για τους συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών ό,τι ήταν ο χειμώνας του ’62 για την Κούβα: πυρηνική κρίση. Μόνο που εδώ, αντί για πυραύλους έχουμε την πυρόσφαιρα του Παπαδημητρίου και ένα πολιτικό Βατερλώ έτοιμο να εκραγεί.

ΕΟΔΑΣΑΑΜ: Από την “Ανεξάρτητη Αρχή” στην Κομισιόν strikes back

Στο μεταξύ, το ΕΟΔΑΣΑΑΜ εξελίσσεται σε ταινία τρόμου χαμηλού προϋπολογισμού. Η αρχή δεν ήταν ποτέ ανεξάρτητη, αλλά παιδί του Υπουργείου Υποδομών — ένα σενάριο γραμμένο επί Καραμανλή, σκηνοθετημένο επί Σταϊκούρα και με πρωταγωνιστή τον Παπαδημητρίου, τον άνθρωπο που καταφέρνει να έχει περισσότερες μεταστροφές από τον Christian Bale στις ταινίες του Nolan.

Η Ελλάδα σήμερα απολογείται στην Ευρώπη όχι για την τραγωδία (δυστυχώς), αλλά για την παρωδία διαχείρισης που ακολούθησε. “You can’t handle the truth!” που έλεγε και ο Jack Nicholson στο A Few Good Men — και πράγματι, εδώ ούτε η κυβέρνηση φαίνεται να την αντέχει.

Το παλιό κόλπο: «Πάμε για άλλα» και το σύνδρομο του Wag the Dog

Στρατηγικά, το Μαξίμου θα ήθελε η Παρασκευή να κλείσει το κεφάλαιο Τέμπη για την επικαιρότητα. Ένα «ξεχάστε το» με τη σφραγίδα του Φλωρίδη, έτσι ώστε να αλλάξει η ατζέντα. Όπως έλεγε καιτο Wag the Dog:

“Why change horses in midstream? Because the stream has turned to s**.”*

Μόνο που εδώ η λάσπη έχει φτάσει μέχρι το πηγούνι και το κοινό δεν δείχνει διατεθειμένο να αλλάξει κανάλι.

Το action movie χωρίς καλό φινάλε

Η επιλογή Φλωρίδη θυμίζει τον Die Hard: όταν νομίζεις πως το μπλοκμπάστερ τελείωσε, πάντα απομένει μια τελευταία σκηνή για να σκάσει η βόμβα. Το πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ότι το κοινό έχει ήδη φύγει από την αίθουσα — και όσοι έχουν μείνει, το κάνουν για να δουν το πολιτικό credits roll, δηλαδή ποιος θα χρεωθεί το φιάσκο.

Ή όπως θα το έθετε κυνικά ο Μάο:

«Το χάος είναι ευκαιρία».
Μόνο που για την κυβέρνηση, το χάος της υπόθεσης Τεμπών δεν μοιάζει καθόλου με ευκαιρία. Μοιάζει με το τέλος της ταινίας που κανείς δεν θέλει να ξαναδεί.

Η κλεψύδρα του Σωκράτη (Φάμελλου) και το μυστήριο της Νέας Αριστεράς

Όταν το ρολόι χτυπάει εκλογικά… μεσάνυχτα και οι αριστεροί πρίγκιπες γίνονται πάλι βατράχια.

Όταν η κλεψύδρα στάζει άμμο και ιδρώτα

Αν ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν ταινία, θα ήταν το Groundhog Day με τον Bill Murray να ξυπνάει κάθε μέρα και να ξαναζεί τον ίδιο εφιάλτη: διάλογος με τη Νέα Αριστερά, στρατηγικό αδιέξοδο, και δημοσκοπικά νούμερα που θα ζήλευε και η ΔΕΗ στη χαμηλή τάση. Ο Σωκράτης Φάμελλος παίζει τον πρωταγωνιστικό ρόλο του «ρολογά» σε αυτή την κλεψύδρα που όλο γεμίζει και όλο αδειάζει, προσπαθώντας να ξεκλειδώσει τον διάλογο με όσους κάποτε υπήρξαν σύντροφοι, τώρα όμως φέρονται σαν απόμακροι συγγενείς σε οικογενειακό δείπνο που κανείς δεν θέλει να τελειώσει, αλλά και κανείς δεν αντέχει άλλο.

«Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού», έλεγε ο Μπίσμαρκ, αλλά εδώ μοιάζει με την τέχνη του… απραγματοποίητου.

Η Νέα Αριστερά και το σύνδρομο του Fight Club

Πρώτος κανόνας της Νέας Αριστεράς: μην μιλάς για το ότι είμαστε πρώην ΣΥΡΙΖΑ. Δεύτερος κανόνας της Νέας Αριστεράς: μην μιλάς για το ότι είμαστε πρώην ΣΥΡΙΖΑ.

Η Πατησίων προσπαθεί να αποτινάξει το βάρος της πατρικής κληρονομιάς, να πείσει πως είναι κάτι νέο, φρέσκο και αυτόνομο, αλλά όλοι ξέρουν ότι οι συνήθειες πεθαίνουν τελευταίες. Οι μετοχές της πάντως στις “πολιτικές αγορές” βρίσκονται πιο κοντά στο junk bond status και η προσπάθεια συνομιλίας με τον ΣΥΡΙΖΑ φαντάζει λίγο σαν ραντεβού στα τυφλά όπου κανείς από τους δύο δεν παραδέχεται ότι έχει στείλει το μήνυμα πρώτος.

Όπως έλεγε και ο Churchill: «Το να συναντηθούν δύο φαντάσματα του παρελθόντος, είναι περισσότερο séance παρά πολιτική συνέλευση.»

Μονόλογοι για δύο: Ο Φάμελλος παίζει Before Sunrise με τη Νέα Αριστερά

Στην προσπάθειά του να ξεκινήσει τον διάλογο, ο Φάμελλος μοιάζει με τον Ethan Hawke στο Before Sunrise, που προσπαθεί να πείσει τη συμπρωταγωνίστρια Julie Delpy ότι αξίζει να περάσουν τη νύχτα μαζί στο τρένο της πολιτικής. Με τη διαφορά ότι εδώ το τρένο έχει ήδη εκτροχιαστεί στα Τέμπη της εκλογικής γεωγραφίας και το ρομαντικό “let’s spend the night together” έχει γίνει “let’s survive the night together”.

Το πρόβλημα είναι ότι το κοινό έχει κουραστεί από το déjà vu. Όπως έγραφε και ο Σαίξπηρ:

«Πολλές φορές οι ευγενείς σκοποί πνίγονται στην καθυστέρηση.»
Και εδώ, η καθυστέρηση έχει φτάσει να μοιάζει με συνειδητή αυτοχειρία.

Το ραντεβού με την Ιστορία (ή την παρωδία)

Αν το Πάσχα είναι το deadline για να ψηθεί το πολιτικό αρνί, τότε ο Ιούνιος είναι το τραπέζι όπου θα καταμετρηθούν τα κόκκαλα. Η Επιτροπή Επανεκκίνησης που παρουσιάζει σήμερα ο Φάμελλος, δεν είναι τίποτα λιγότερο από την απέλπιδα προσπάθεια να κρατηθεί ζωντανός ο ασθενής. Όμως, όπως έλεγε ο Francis Bacon,

«Είναι αδύνατο να αγαπήσεις και να είσαι συνετός ταυτόχρονα.»
Η Πατησίων το ξέρει. Ο ΣΥΡΙΖΑ το βιώνει. Οι πολίτες το βλέπουν.

Μπορείς να χτίσεις γέφυρες για να ενώσεις δύο νησιά, αλλά αν και τα δύο είναι έρημα, το μόνο που μένει είναι το μπετόν και η σκουριά. Ο διάλογος ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς μοιάζει πια με πολιτική εκδοχή του Titanic: η ορχήστρα παίζει ακόμα, αλλά το παγόβουνο έχει ήδη χτυπηθεί. Και όσοι έχουν μείνει στο κατάστρωμα, ελπίζουν ότι τουλάχιστον αυτή τη φορά το σενάριο θα έχει εναλλακτικό τέλος.

• Κυριάκος Μητσοτάκης
• Ντόναλντ Τραμπ