Ο Τραμπ τζογάρει ξανά: Παιχνίδι ισχύος με το Ιράν και τον μισό πλανήτη να παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ξένος προς τα ρίσκα. Όμως αυτή τη φορά φαίνεται να έχει ξεκινήσει το μεγαλύτερο στοίχημα της πολιτικής του καριέρας: όχι μόνο με το μέλλον της Μέσης Ανατολής, αλλά και με την ίδια την ιδέα της στρατιωτικής επέμβασης ως εργαλείου επίλυσης σύνθετων γεωπολιτικών κρίσεων, σύμφωνα με τον Guardian.

Αν πετύχει, θα έχει πλήξει καίρια την επιρροή του Ιράν, περιορίζοντας τη δράση ενός καθεστώτος που εδώ και δεκαετίες θεωρείται απειλή για τη Δύση. Ταυτόχρονα, θα έχει ενισχύσει το προσωπικό του κύρος εντός και εκτός ΗΠΑ, κερδίζοντας πολιτικά οφέλη που θα μπορούσαν να μεταμορφώσουν την υπόλοιπη θητεία του σε μια περίοδο απόλυτης επικράτησης.

Αυτό όμως ενέχει και σοβαρούς κινδύνους: μια τέτοια «νίκη» θα μπορούσε να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τις αυταρχικές και παρορμητικές πλευρές της διακυβέρνησής του.

Η «συμμαχία των απρόβλεπτων»

Ο Αμερικανός πρόεδρος συντάσσεται ακόμη στενότερα με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου -μια φυσική αλλά αμφιλεγόμενη σύμπλευση. Ο Νετανιάχου είναι πρόσωπο που προκαλεί έντονες αντιδράσεις διεθνώς για τη στάση του απέναντι στους Παλαιστίνιους και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα.

Αν το σενάριο της επιτυχίας επαληθευτεί, οι ΗΠΑ δεν θα αγαπηθούν -θα φοβούνται. Και αυτός ο φόβος ίσως μεταφραστεί σε διεθνή υποταγή.

Σε έναν κόσμο που έχει δει τις συνέπειες μακροχρόνιων στρατιωτικών επεμβάσεων στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, ο Τραμπ φαίνεται να επιχειρεί μια επανεκκίνηση: η στοχευμένη, περιορισμένη στρατιωτική ενέργεια ως αποτελεσματικό μοντέλο. Όμως το ρίσκο να εξελιχθεί αυτό το σχέδιο σε παρατεταμένη σύγκρουση είναι υπαρκτό.

Η άλλη πλευρά του νομίσματος

Πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες και διπλωμάτες –ακόμα και αν δεν έχουν καμία συμπάθεια για το ιρανικό καθεστώς– εκφράζουν σιωπηρή ανησυχία. Βλέπουν τη στρατηγική Τραμπ ως επικίνδυνη παραβίαση του Συμφώνου Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων και του διεθνούς δικαίου.

Η Κίνα, με σημαντικά συμφέροντα στο Ιράν, δεν θέλει η παγκόσμια σκακιέρα να εξελιχθεί σε μονοπολικό παιχνίδι υπό την ηγεμονία των ΗΠΑ. Η Ρωσία, ήδη προετοιμασμένη να επωφεληθεί γεωπολιτικά, δηλώνει έτοιμη να ενισχύσει την Τεχεράνη -ακόμα και σε ζητήματα πυρηνικής τεχνολογίας.

Ανησυχία επικρατεί και στα αραβικά κράτη του Κόλπου. Αν και πολλά από αυτά είχαν αρχίσει να βλέπουν το Ιράν ως αντίπαλο, οι τελευταίες εξελίξεις προκαλούν τρόμο μήπως παρασυρθούν σε γενικευμένη σύρραξη.

Διπλωμάτες αναφέρουν πως δυσκολεύονται να συνταιριάξουν τη στρατιωτική παρέμβαση του Τραμπ με την ρητορική του κατά των «επεμβατιστών» μόλις πριν δύο μήνες στη Ριάντ: «Στην τελική, αυτοί που ήθελαν να χτίσουν έθνη, κατέστρεψαν περισσότερα από όσα έχτισαν».

Ένα μέτωπο χωρίς τέλος;

Το Ιράν, αν και αρχικά αιφνιδιάστηκε, δεν έχει πει την τελευταία του λέξη. Υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει το Σύμφωνο Μη Διάδοσης, να απελάσει τους επιθεωρητές του ΟΗΕ και να ξαναξεκινήσει, κρυφά, το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Αν διαθέτει ήδη εμπλουτισμένο ουράνιο, μπορεί να επιχειρήσει ένα «άλμα» προς ένα πρόχειρο πυρηνικό όπλο. Παράλληλα, μπορεί να προσπαθήσει να αναζωπυρώσει σχέσεις με συμμάχους σε Λίβανο, Ιράκ και Υεμένη.

Η ειδική σε θέματα Μέσης Ανατολής στο Chatham House, Σανάμ Βακίλ, εκτιμά ότι ο Τραμπ βλέπει την επίθεση ως μεμονωμένο χτύπημα, όχι ως αρχή πολέμου. «Ήταν προσεκτικός — είχε προειδοποιήσει το Ιράν. Θέλει αυτό να καταλήξει σε διαπραγμάτευση, και να το παρουσιάσει ως νίκη που καθυστέρησε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν», είπε χαρακτηριστικά.

Αλλά ακόμη κι ένα προσεκτικό βήμα αποκλιμάκωσης, μετά από τόσο θορυβώδη κλιμάκωση, είναι γεμάτο παγίδες. «Ο πρόεδρος είναι ανυπόμονος, δεν αντέχει μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις. Οι Ιρανοί, από την άλλη, θέλουν άρση των κυρώσεων αλλά δεν εμπιστεύονται πλέον έναν ηγέτη που, όπως λένε, τους εξαπάτησε επανειλημμένα».

Το σενάριο της περιορισμένης εκδίκησης

Το ιδανικό σενάριο για την Ουάσιγκτον θα ήταν μια «συμβολική» απάντηση από το Ιράν, παρόμοια με αυτή του 2020, όταν ο Τραμπ είχε διατάξει τη δολοφονία του Κασέμ Σολεϊμανί. Έπειτα, ίσως πίεζε το Ισραήλ να μειώσει τις επιχειρήσεις του και να επαναφέρει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Όποια και αν είναι η κατάληξη, τα λόγια του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, συνοψίζουν την αίσθηση ολόκληρης της περιοχής: «Τα σημερινά γεγονότα είναι εξοργιστικά και θα έχουν συνέπειες που θα κρατήσουν για πάντα».

Πηγή: Guardian

• Μέση Ανατολή
• Ντόναλντ Τραμπ