ΟΦΥΠΕΚΑ: Αριθμός – ρεκόρ γεννήσεων μεσογειακής φώκιας στις Σποράδες – Το «θαύμα» του Εθνικού Πάρκου

Εντυπωσιακά και εξόχως ενθαρρυντικά είναι τα στοιχεία για την επιβίωση της μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus) στην Ελλάδα. Ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) έδωσε στη δημοσιότητα δεδομένα που αποδεικνύουν ότι το Εθνικό Πάρκο Σποράδων λειτουργεί πλέον ως ένα ασφαλές και παραγωγικό καταφύγιο για το απειλούμενο είδος.

Φέτος, οι επιστήμονες προχώρησαν στη φωτοταυτοποίηση 21 διαφορετικών νεογέννητων. Οι καταγραφές έγιναν κυρίως στη νήσο Πιπέρι, η οποία αποτελεί τον αυστηρά προστατευόμενο πυρήνα του Πάρκου, καθώς και στη νοτιοανατολική πλευρά της Σκοπέλου. Πρόκειται για έναν αριθμό-ρεκόρ, ο οποίος ξεπερνά κατά πολύ τον ετήσιο μέσο όρο των γεννήσεων που έχουν καταγραφεί τα τελευταία 37 χρόνια.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα φέρει τεράστια ευθύνη για τη διάσωση της μεσογειακής φώκιας, καθώς φιλοξενεί τον μισό παγκόσμιο πληθυσμό του είδους, το οποίο θεωρείται προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο διεθνής πληθυσμός βρισκόταν σε δραματικά επίπεδα, αριθμώντας λιγότερα από 600 άτομα.

Η επιμονή, το σχέδιο και τα νέα θαλάσσια πάρκα

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΦΥΠΕΚΑ, Κώστας Τριάντης, εξήγησε ότι αυτή η ανάκαμψη δεν ήρθε τυχαία. «Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος απαιτεί σχέδιο, επιστημονικά δεδομένα, ευρείες συνεργασίες και επιμονή. Τότε αποδίδει», τόνισε, αποδίδοντας την επιτυχία σε πάνω από τρεις δεκαετίες συστηματικής παρακολούθησης και στενής συνεργασίας μεταξύ δημόσιων φορέων, επιστημόνων, ΜΚΟ και των τοπικών κοινωνιών. Παράλληλα, εξήγγειλε ότι η εμπειρία που αποκτήθηκε στην Αλόννησο θα αξιοποιηθεί για τη δημιουργία και διαχείριση των δύο νέων θαλάσσιων πάρκων που σχεδιάζονται σε Ιόνιο και Αιγαίο.

Ο Δρ. Παναγιώτης Δενδρινός, πρόεδρος του ΔΣ της MOm, επιβεβαίωσε την αισιοδοξία: «Τα δεδομένα δείχνουν σαφώς ότι οι πληθυσμοί του είδους στη χώρα ανακάμπτουν σημαντικά. Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο μπορεί ήδη να αποτελέσει ένα μοναδικό παράδειγμα για την προστασία σε μεσογειακό επίπεδο», δήλωσε, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις στο σύστημα διαχείρισης.

Οι ψαράδες και η υγεία του οικοσυστήματος

Ένα από τα «κλειδιά» της επιτυχίας είναι η αρμονική συνύπαρξη της προστασίας με την τοπική οικονομία. Η Ιωάννα Ουρανίτσα, πρόεδρος του Αλιευτικού Αγροτικού Συλλόγου του Πάρκου, υπογράμμισε τον ρόλο των ντόπιων επαγγελματιών: «Οι επαγγελματίες ψαράδες του νησιού έχουμε αποδείξει έμπρακτα ότι η προστασία της θάλασσας και η βιώσιμη αλιεία μπορούν να συμπορεύονται. Διαφυλάσσουμε τον θαλάσσιο πλούτο, ώστε να παραμείνει ζωντανός για τις επόμενες γενιές».

Τη σημασία των θαλάσσιων πάρκων για τη συνολική οικολογική ισορροπία ανέδειξε η Βέρα Αλεξανδροπούλου, αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Thalassa. Όπως εξήγησε, η αύξηση της φώκιας αποτελεί «έμπρακτο δείκτη υγείας της θάλασσας», καθώς συνδέεται άμεσα με την επάρκεια των ιχθυοαποθεμάτων.

Από «κρισίμως κινδυνεύον» σε «τρωτό» είδος

Η φετινή καταγραφή έρχεται να επιβεβαιώσει το αίσθημα ασφάλειας που νιώθουν τα ζώα, κάτι που είχε διαφανεί από πέρυσι, όταν —για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες— καταγράφηκε γέννηση σε ανοικτή παραλία στο Πιπέρι.

Η πορεία του είδους αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στις αξιολογήσεις της IUCN. Ενώ το 1996 η μεσογειακή φώκια είχε χαρακτηριστεί ως είδος «Κρισίμως Κινδυνεύον», το 2014 αναβαθμίστηκε σε «Κινδυνεύον». Πλέον, από το 2022, χάρη στη σταθερή αύξηση, κατατάσσεται στην κατηγορία «Τρωτό», με τον παγκόσμιο πληθυσμό να εκτιμάται μεταξύ 850 και 950 ατόμων. Οι ειδικοί, ωστόσο, προειδοποιούν: Η ανάκαμψη δεν πρέπει να φέρει εφησυχασμό. Οι προσπάθειες πρέπει να συνεχιστούν με την ίδια ένταση για τον κορυφαίο αυτόν θηρευτή της μεσογειακής διατροφικής αλυσίδας.

• σποράδες
• φώκια