Οι 10 άνθρωποι που «έγραψαν ιστορία» στην επιστήμη το 2025… και οι 5 που έρχονται το 2026

Το περιοδικό Nature παρουσίασε τη φετινή του λίστα με δέκα ανθρώπους που βρίσκονται στο επίκεντρο μερικών από τις πιο σημαντικές επιστημονικές εξελίξεις του 2025 – από την επανάσταση της γονιδιακής θεραπείας μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη και την εξερεύνηση των ωκεανών.

Ο μικρός KJ και η εξατομικευμένη CRISPR θεραπεία

Στο κέντρο της λίστας βρίσκεται ο μικρός KJ Muldoon, ένα βρέφος με εξαιρετικά σπάνια γενετική πάθηση, την ανεπάρκεια CPS1, που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα επεξεργάζεται τις πρωτεΐνες. Μια νόσος όπου περίπου τα μισά μωρά δεν προλαβαίνουν την παιδική ηλικία.

Η παιδίατρος Ρεμπέκα Άρενς–Νίκλας και ο καρδιολόγος Κίραν Μουσουνούρου τόλμησαν να κάνουν κάτι πρωτοφανές: να διορθώσουν το ελαττωματικό ένζυμο στο ήπαρ του KJ με μια εξατομικευμένη θεραπεία επεξεργασίας γονιδιώματος βασισμένη στην τεχνική CRISPR, σχεδιασμένη αποκλειστικά πάνω στη δική του αλληλουχία DNA.

Στις 25 Φεβρουαρίου 2025 ο KJ έλαβε την πρώτη από τρεις εγχύσεις. Αφού πέρασε 307 ημέρες της ζωής του στο νοσοκομείο, γύρισε σπίτι τον Ιούνιο και συνεχίζει να πιάνει τα αναπτυξιακά ορόσημα – πάντα με στενή ιατρική παρακολούθηση.
Το μεγάλο ερώτημα που θέτει το Nature: πώς μπορεί μια θεραπεία που κοστίζει εκατομμύρια δολάρια να γίνει προσβάσιμη και σε άλλα παιδιά, σε έναν χώρο όπου οι επενδυτές αποφεύγουν πλέον τις εταιρείες gene editing;

Από τη Νόσο του Χάντινγκτον μέχρι το «κρυφό» ανοσοποιητικό

Στον χώρο της βιοϊατρικής, το Nature ξεχωρίζει ακόμη:

• Τη Σάρα Ταμπρίζι, νευρολόγο στο University College London, που συμμετείχε σε θεραπεία η οποία επιβράδυνε την εξέλιξη της θανατηφόρας Νόσου του Χάντινγκτον – μιας από τις πιο σκληρές νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
• Τη Γιφάτ Μερμπλ, συστημική βιολόγο στο Ινστιτούτο Weizmann, η οποία αποκάλυψε μια νέα πτυχή του ανοσοποιητικού συστήματος: τα πρωτεασώματα, τα «κέντρα ανακύκλωσης» πρωτεϊνών του κυττάρου, μπορούν υπό συγκεκριμένες συνθήκες να παράγουν αντιμικροβιακά πεπτίδια που βοηθούν στην άμυνα απέναντι στις λοιμώξεις.

Κουνούπια κατά του δάγκειου και παγκόσμια ετοιμότητα για πανδημίες

Ο Λουτσιάνο Μορέιρα, ερευνητής στο Oswaldo Cruz της Βραζιλίας, άνοιξε το πρώτο εργοστάσιο παραγωγής κουνουπιών μολυσμένων με το βακτήριο Wolbachia. Τα κουνούπια αυτά έχουν μειωμένη ικανότητα να μεταδίδουν ιούς όπως ο δάγκειος πυρετός – μια στρατηγική που μπορεί να σώσει χιλιάδες ζωές σε τροπικές χώρες.

Η Πρίσιους Ματσόσο, από το Πανεπιστήμιο Witwatersrand στη Νότια Αφρική, ξεχώρισε ως συμπρόεδρος της ομάδας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που οδήγησε – μετά από χρόνια διαπραγματεύσεων – στην πρώτη παγκόσμια συνθήκη ετοιμότητας για πανδημίες. Σε έναν κόσμο που ακόμη μετρά τις πληγές της COVID-19, αυτό θεωρείται κομβικό βήμα.

Επιστήμη, πολιτική και σύγκρουση

Η Σούζαν Μονάρεζ, μικροβιολόγος και ανοσολόγος, βρέθηκε στην αντίπερα όχθη της εξουσίας: απολύθηκε από τη θέση της επικεφαλής στα CDC των ΗΠΑ, επειδή αντιστάθηκε σε πολιτικές πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ – τόσο σε απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων, όσο και σε προώθηση πολιτικών εμβολιασμού που δεν στηρίζονταν σε επιστημονικά δεδομένα.

Στην Ινδία, ο επιστήμονας δεδομένων Ατσάλ Αγκραβάλ αφιέρωσε το έργο του στο να φωτίζει ζητήματα ερευνητικής ακεραιότητας. Η δουλειά του οδήγησε σε αλλαγή πολιτικής–ορόσημο για τον τρόπο με τον οποίο κατατάσσονται τα πανεπιστήμια της χώρας.

Τεχνητή νοημοσύνη, τηλεσκόπια-τέρατα και βουτιές στα 9.000 μέτρα

Στον χώρο της τεχνολογίας, το Nature βάζει στο προσκήνιο τον Κινέζο επιχειρηματία Λιάνγκ Γουενφέγκ, ιδρυτή της DeepSeek. Η εταιρεία του παρουσίασε ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργεί σε επίπεδο αντίστοιχο με κορυφαία μοντέλα της αγοράς, αλλά αναπτύχθηκε με ελάχιστους πόρους – κάτι που κλονίζει την κυριαρχία των γιγάντων της Silicon Valley.

Ο Τόνι Τάισον, φυσικός στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις, είδε ένα όραμα 30+ ετών να γίνεται πραγματικότητα: το Αστεροσκοπείο Vera Rubin στη Χιλή, που υπόσχεται τις πιο εντυπωσιακές εικόνες μακρινών γαλαξιών και θα αλλάξει ό,τι ξέρουμε για τη σκοτεινή ύλη και τη σκοτεινή ενέργεια.

Τέλος, η γεωεπιστήμονας Μένγκραν Ντου, από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών, ηγήθηκε αποστολής που καταδύθηκε περίπου 9.000 μέτρα κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού, αποσπώντας τις πρώτες φευγαλέες εικόνες ενός εντελώς άγνωστου οικοσυστήματος γεμάτου παράξενα πλάσματα. Μια υπενθύμιση ότι οι «τελευταίοι άγνωστοι» πλανήτες ίσως κρύβονται ακόμη στη Γη.

Οι πέντε που πρέπει να παρακολουθούμε το 2026

Το Nature δεν σταματά στο 2025, αλλά ξεχωρίζει και πέντε ονόματα που αναμένεται να πρωταγωνιστήσουν το 2026:

• Ριντ Γουάιζμαν και πλήρωμα Artemis II της NASA: θα κάνουν ταξίδι γύρω από τη Σελήνη, δοκιμάζοντας το διαστημόπλοιο Orion και ανοίγοντας τον δρόμο για επιστροφή ανθρώπων στην επιφάνεια.
• Τζορτζίνα Λονγκ, ογκολόγος στην Αυστραλία: συν-δημιουργός ανοσοθεραπείας για ιδιαίτερα επιθετικό όγκο στον εγκέφαλο, που μπαίνει τώρα σε κλινικές δοκιμές.
• Αμαντού Σαλ, ιολόγος στο Ινστιτούτο Παστέρ στη Σενεγάλη: πίσω από το πρόγραμμα MADIBA, που στοχεύει στην παραγωγή εμβολίων υψηλής ποιότητας (π.χ. για Έμπολα, ιλαρά) ως βάση ενός ισχυρού συστήματος πρωτοβάθμιας υγείας στην Αφρική.
• Άλις Ξιάνγκ, επικεφαλής AI Governance στη Sony AI: δείχνει ότι μπορούμε να εκπαιδεύουμε μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης σε ηθικά επιμελημένα datasets, με λιγότερες προκαταλήψεις.
• Κολέτ Ντελαβάλα, ιδρύτρια του κινήματος Stand Up for Science: στην πρώτη γραμμή της μάχης για την υπεράσπιση της επιστήμης από πολιτικές παρεμβάσεις στις ΗΠΑ ενόψει των εκλογών του 2026.

Σε έναν κόσμο που μοιάζει να ταλαντεύεται ανάμεσα στην αβεβαιότητα και την υπερβολική τεχνολογική αισιοδοξία, η λίστα του Nature θυμίζει ότι η επιστήμη είναι τελικά μια ανθρώπινη ιστορία:
παιδιά όπως ο KJ, γιατροί, μηχανικοί, ακτιβιστές, ερευνητές, που δοκιμάζουν τα όρια του δυνατού – συχνά με μεγάλο προσωπικό κόστος.

• Nature
• επιστήμη