Οι δασμοί Τραμπ: Πώς θα επηρεάσουν την Ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία

Η πιθανότητα επιβολής δασμών σε ευρωπαϊκά προϊόντα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως έχει προαναγγέλλει ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, έχει ήδη προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές και ανησυχία στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Αυτή η εξέλιξη δεν είναι νέα, καθώς ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της θητείας του είχε υιοθετήσει μια προστατευτική εμπορική πολιτική, επιβάλλοντας δασμούς σε διάφορες χώρες και προϊόντα. Το 2025, το θέμα επανέρχεται στο προσκήνιο, απειλώντας να επηρεάσει τόσο την παγκόσμια οικονομία όσο και την καθημερινότητα των πολιτών.

Οι αναλυτές συμφωνούν ότι η Ευρώπη συγκαταλέγεται στους μεγάλους χαμένους της πολιτικής που σχεδιάζει να ακολουθήσει ο Ντόναλντ Τραμπ. Η πορεία των ευρωατλαντικών σχέσεων και ο βαθμός της ζημιάς που μπορεί να υποστεί η Ευρώπη θα εξαρτηθούν από τον τρόπο, την έκταση και την ένταση με την οποία ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ θα υλοποιήσει τις προεκλογικές του δεσμεύσεις.

Ιδιαίτερα κρίσιμη θα είναι η στάση που θα τηρήσει ο Τραμπ σε θέματα όπως το εμπόριο, η ασφάλεια και η ενεργειακή πολιτική, που βρίσκονται στο επίκεντρο της διατλαντικής συνεργασίας.

Πλήγμα στις Ευρωπαϊκές εξαγωγές

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη καταρτίσει εναλλακτικά σενάρια για την αντιμετώπιση των αναμενόμενων δασμών από τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η αύξηση των δασμών μπορεί να προκαλέσει απώλειες στις ευρωπαϊκές εξαγωγές ύψους έως και 100 δισ. ευρώ. Τα προϊόντα που είναι περισσότερο εκτεθειμένα περιλαμβάνουν τη βιομηχανία αυτοκινήτων, τα αγροτικά προϊόντα, όπως το κρασί και το ελαιόλαδο, αλλά και βιομηχανικά είδη, όπως μηχανήματα και χημικά.

Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι οι εξαγωγές προϊόντων όπως το ελαιόλαδο, το κρασί, τα γαλακτοκομικά και τα βιομηχανικά προϊόντα θα γίνουν λιγότερο ανταγωνιστικά λόγω των υψηλότερων τιμών στις αμερικανικές αγορές.

Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) κάνουν λόγο για μείωση του ευρωπαϊκού ΑΕΠ κατά 1-1,5% σε περίπτωση εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ. Η Ελλάδα, με την οικονομία της να είναι ακόμη σε διαδικασία ανάκαμψης από τη δεκαετή οικονομική κρίση, θα μπορούσε να επηρεαστεί δυσανάλογα, λόγω της εξάρτησής της από τις εξαγωγές σε συγκεκριμένους τομείς.

Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχοντας την εμπειρία των προηγούμενων δασμών του Τραμπ, προετοιμάζεται για κάθε ενδεχόμενο. Οι στρατηγικές της περιλαμβάνουν:

• Αναζήτηση Εναλλακτικών Αγορών: Ενίσχυση εμπορικών δεσμών με αγορές της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.
• Επενδύσεις στην Αυτονομία: Προώθηση της ενδοευρωπαϊκής παραγωγής για τη μείωση της εξάρτησης από εξωτερικούς παράγοντες.
• Διπλωματικές Επαφές: Συνεχείς διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για την άρση ή μείωση των δασμών.

Για την Ελλάδα, η στροφή προς εναλλακτικές αγορές είναι ήδη ορατή, με αύξηση των εξαγωγών προς χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Αποπληθωριστικό σοκ στην Ευρώπη

Η μειωμένη ζήτηση από τις ΗΠΑ αναμένεται να προκαλέσει αποπληθωριστικό σοκ στις ευρωπαϊκές οικονομίες. Η Ευρώπη εξαρτάται από τις εξαγωγές για να στηρίξει την οικονομική της ανάπτυξη, και μια μείωση της ζήτησης για ευρωπαϊκά προϊόντα θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά την αύξηση του ΑΕΠ της Ευρωζώνης.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις οικονομολόγων, ένας προτεινόμενος δασμός 10% από τις ΗΠΑ μπορεί να μειώσει την αύξηση του ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Αυτή η επίδραση δεν περιορίζεται μόνο στους άμεσους εξαγωγικούς κλάδους αλλά μπορεί να επηρεάσει και τις εγχώριες αγορές της Ευρώπης. Η μειωμένη ζήτηση στις ΗΠΑ θα έχει αλυσιδωτές συνέπειες στις παραγωγικές αλυσίδες, ενώ η αυξημένη αβεβαιότητα ενδέχεται να μειώσει τις επενδύσεις στις πληγείσες βιομηχανίες.

Επιπλέον, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στον εμπορικό τομέα. Η αποδυνάμωση των εξαγωγών μπορεί να έχει έμμεσες επιπτώσεις στις θέσεις εργασίας, ιδιαίτερα σε βιομηχανίες που είναι εξαρτημένες από την εξαγωγική δραστηριότητα. Αυτή η εξέλιξη ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω το κοινωνικό κόστος της οικονομικής επιβράδυνσης, καθιστώντας τη διαχείριση της κατάστασης ακόμα πιο περίπλοκη.

Άνοδος τιμών στις ΗΠΑ

Οι υψηλότεροι δασμοί θα οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών καταναλωτικών αγαθών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό συμβαίνει επειδή οι εισαγόμενες πρώτες ύλες και τα προϊόντα, τα οποία αποτελούν σημαντικό μέρος της εγχώριας κατανάλωσης, θα γίνουν ακριβότερα. Η αύξηση του κόστους μετακυλίεται στους καταναλωτές, περιορίζοντας την αγοραστική τους δύναμη.

Αυτό μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη ζήτηση για εισαγόμενα προϊόντα, οδηγώντας σε μείωση των πωλήσεων ξένων εταιρειών στις ΗΠΑ. Για την Ευρώπη, που εξάγει σημαντικό όγκο προϊόντων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτή η τάση ενδέχεται να αποδειχθεί ιδιαίτερα επιβαρυντική. Ειδικά οι τομείς που σχετίζονται με την αυτοκινητοβιομηχανία, τη βιομηχανία και την τεχνολογία αναμένεται να επηρεαστούν αρνητικά, καθώς αποτελούν βασικές εξαγωγικές κατηγορίες.

Η επίδραση της πολιτικής Τραμπ στις ελληνικές εξαγωγές και στην οικονομία της ΕΕ

Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τον τέταρτο μεγαλύτερο εξαγωγικό προορισμό για την Ελλάδα, οι εξαγωγές τροφίμων —που αποτελούν το κύριο μέρος των εξαγωγών μας προς τις ΗΠΑ— δεν αναμένεται να υποστούν σημαντικές απώλειες λόγω των πολιτικών που εφαρμόζει ο Ντόναλντ Τραμπ.

Ωστόσο, ο πραγματικός κίνδυνος τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Ευρώπη εντοπίζεται στην αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων. Ο τομέας της ενέργειας, ειδικά μετά την αλλαγή ηγεσίας στον Λευκό Οίκο, εκτιμάται ότι θα γίνει πιο ακριβός.

Η νέα αύξηση του πληθωρισμού, σε συνδυασμό με την αναμενόμενη πίεση στις τιμές και τις αλλαγές στην ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να διακόψει ή ακόμα και να αντιστρέψει την πορεία μείωσης των επιτοκίων του ευρώ.

• δασμοί
• Ντόναλντ Τραμπ