Οι επιστήμονες προειδοποιούν για νέα τρομακτική πανδημία – Φόβος ότι θα «ξυπνήσουν» ιοί ζόμπι της Αρκτικής

Η απειλή για ξέσπασμα νέας πανδημίας από μικρόβια παγιδευμένα στον μόνιμο πάγο για χιλιετίες αυξάνεται λόγω της έντονης ναυτιλιακής δραστηριότητας της Σιβηρίας.

Η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει μια παράξενη νέα απειλή πανδημίας, προειδοποίησαν οι επιστήμονες.

Οι αρχαίοι ιοί που έχουν παγώσει στον μόνιμο πάγο της Αρκτικής θα μπορούσαν κάποια μέρα να απελευθερωθούν από το θερμαινόμενο κλίμα της Γης και να εξαπολύσουν μια μεγάλη επιδημία ασθένειας, αναφέρουν.

Στελέχη αυτών των μικροβίων Methuselah –ή των ιών των ζόμπι, όπως είναι επίσης γνωστά– έχουν ήδη απομονωθεί από ερευνητές οι οποίοι έχουν εκφράσει φόβους ότι θα μπορούσε να προκληθεί μια νέα παγκόσμια ιατρική έκτακτη ανάγκη –όχι από μια ασθένεια νέα στην επιστήμη, αλλά από μια ασθένεια που έρχεται από το μακρινό παρελθόν.

Ως αποτέλεσμα, οι επιστήμονες άρχισαν να σχεδιάζουν ένα δίκτυο παρακολούθησης της Αρκτικής που θα εντόπιζε πρώιμες περιπτώσεις ασθένειας που προκαλείται από αρχαίους μικροοργανισμούς.

Επιπλέον, θα παρέχει καραντίνα και εξειδικευμένη ιατρική περίθαλψη σε μολυσμένα άτομα στην προσπάθεια να περιορίσει το ξέσπασμα και να αποτρέψει τα μολυσμένα άτομα να φύγουν από την περιοχή.

«Δεν γνωρίζουμε ποιοι ιοί βρίσκονται παγιδευμένοι στους πάγους»

«Αυτή τη στιγμή, οι αναλύσεις των απειλών πανδημίας επικεντρώνονται σε ασθένειες που μπορεί να εμφανιστούν σε νότιες περιοχές και στη συνέχεια να εξαπλωθούν στον βορρά», δήλωσε ο γενετιστής Jean-Michel Claverie του Πανεπιστημίου Aix-Marseille.

«Αντίθετα, λίγη προσοχή έχει δοθεί σε ένα ξέσπασμα που θα μπορούσε να εμφανιστεί στον μακρινό βορρά και στη συνέχεια να ταξιδέψει νότια –και αυτό είναι μια παράβλεψη, πιστεύω. Υπάρχουν ιοί εκεί πάνω που έχουν τη δυνατότητα να μολύνουν ανθρώπους και να ξεκινήσουν μια νέα επιδημία ασθένειας».

Αυτό υποστηρίχθηκε από την ιολόγο Marion Koopmans του Ιατρικού Κέντρου Erasmus στο Ρότερνταμ.

«Δεν ξέρουμε ποιοι ιοί βρίσκονται εκεί έξω στον μόνιμο παγετό, αλλά νομίζω ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος να υπάρχει κάποιος ικανός να προκαλέσει το ξέσπασμα μιας ασθένειας -ας πούμε για μια αρχαία μορφή πολιομυελίτιδας. Πρέπει να υποθέσουμε ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί».

Το 2014, ο Claverie ηγήθηκε μιας ομάδας επιστημόνων που απομόνωσαν ζωντανούς ιούς στη Σιβηρία και έδειξαν ότι μπορούσαν ακόμα να μολύνουν μονοκύτταρους οργανισμούς -παρόλο που είχαν θαφτεί στον μόνιμο παγετό για χιλιάδες χρόνια.

Περαιτέρω έρευνα, που δημοσιεύθηκε πέρυσι, αποκάλυψε την ύπαρξη πολλών διαφορετικών στελεχών ιών από επτά διαφορετικές τοποθεσίες στη Σιβηρία και έδειξε ότι αυτά θα μπορούσαν να μολύνουν καλλιεργημένα κύτταρα. Ένα δείγμα ιού μάλιστα είχε «ηλικία» 48.500 ετών.

«Οι ιοί που απομονώσαμε ήταν ικανοί να μολύνουν μόνο αμοιβάδες και δεν ενέχουν κίνδυνο για τους ανθρώπους», είπε ο Claverie. «Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι άλλοι ιοί -που επί του παρόντος έχουν παγώσει στον μόνιμο παγετό- ενδέχεται να μην είναι σε θέση να προκαλέσουν ασθένειες στους ανθρώπους. Έχουμε εντοπίσει γονιδιωματικά ίχνη ιών ευλογιάς και ερπητοϊών, που είναι γνωστά ανθρώπινα παθογόνα, για παράδειγμα».

Το permafrost καλύπτει το ένα πέμπτο του βόρειου ημισφαιρίου και αποτελείται από χώμα που έχει διατηρηθεί σε θερμοκρασίες κάτω του μηδενός για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Ορισμένα στρώματα έχουν παραμείνει παγωμένα για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, όπως ανακάλυψαν οι επιστήμονες.

«Το κρίσιμο σημείο σχετικά με το permafrost είναι ότι είναι κρύο, σκοτεινό και δεν έχει οξυγόνο, πράγμα που είναι ιδανικό για τη διατήρηση βιολογικού υλικού», δήλωσε ο Claverie στον Observer την περασμένη εβδομάδα.

«Θα μπορούσατε να βάλετε ένα γιαούρτι σε μόνιμο παγετό και μπορεί να εξακολουθεί να είναι βρώσιμο 50.000 χρόνια αργότερα».

Όμως το μόνιμο στρώμα πάγου στον κόσμο αλλάζει. Τα ανώτερα στρώματα των κύριων αποθεμάτων του πλανήτη -στον Καναδά, τη Σιβηρία και την Αλάσκα- λιώνουν, καθώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει δυσανάλογα την Αρκτική.

Λόγοι για να «ξυπνήσουν» οι ιοί

Σύμφωνα με τους μετεωρολόγους, η περιοχή θερμαίνεται αρκετές φορές ταχύτερα από τον μέσο ρυθμό αύξησης της παγκόσμιας υπερθέρμανσης.

Ωστόσο, δεν είναι το άμεσο λιώσιμο του μόνιμου πάγου που αποτελεί τον πιο άμεσο κίνδυνο, πρόσθεσε ο Claverie.

«Ο κίνδυνος προέρχεται από μια άλλη επίπτωση της υπερθέρμανσης του πλανήτη: την εξαφάνιση των θαλάσσιων πάγων της Αρκτικής. Αυτό επιτρέπει την αύξηση της Ναυτιλίας, της κυκλοφορίας και της βιομηχανικής ανάπτυξης στη Σιβηρία.

Σχεδιάζονται τεράστιες επιχειρήσεις εξόρυξης, οι οποίες θα ανοίξουν τεράστιες τρύπες στο βαθύ μόνιμο πάγο για να εξάγουν πετρέλαιο και μεταλλεύματα.

Αυτές οι εργασίες θα απελευθερώσουν τεράστιες ποσότητες παθογόνων μικροοργανισμών που εξακολουθούν να ευδοκιμούν εκεί. Οι ανθρακωρύχοι θα περπατήσουν και θα αναπνεύσουν τους ιούς. Οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι καταστροφικές».

Με πληροφορίες από The Guardian

• Αρκτική
• ιοί
• πάγος
• πανδημία