Οι «πρόθυμοι διαμεσολαβητές»: Ρωσία και Τουρκία «ανοίγουν νέα μαγαζιά» στη γεωπολιτική «αγορά» της ειρήνης

Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και η ανοιχτή σύγκρουση μεταξύ Ιράν και Ισραήλ δεν προκάλεσαν μόνο φόβους για ευρύτερο πόλεμο. Ξύπνησαν και τα αντανακλαστικά μιας κατηγορίας ηγετών που σπεύδουν, συχνά με την πρόφαση της ειρήνης, να τοποθετηθούν στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων: οι “πρόθυμοι διαμεσολαβητές”.

Πρόκειται για ισχυρούς παίκτες με αντιφατικά συμφέροντα, εύθραυστη αξιοπιστία και —συχνά— ελάχιστη διάθεση ουδετερότητας. Η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν και η Τουρκία του Ταγίπ Ερντογάν έχουν ήδη δηλώσει την «ετοιμότητά» τους να αναλάβουν μεσολαβητικό ρόλο. Αλλά τι πραγματικά σημαίνει αυτό; Και τι έχουν να κερδίσουν;

Ρωσία: Το δίχτυ της “ειρήνης” καλύπτει τη Δύση που αιμορραγεί

Η Ρωσία δεν είναι ξένη στη διπλωματία των συγκρούσεων. Από τη Συρία μέχρι το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, έχει εδραιώσει μια μεθοδολογία μεσολάβησης που συνήθως βασίζεται στην εργαλειοποίηση των συγκρούσεων και την αμφίδρομη πίεση. Στην περίπτωση του Ιράν και του Ισραήλ:

• Διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με την Τεχεράνη, κυρίως ενεργειακές και στρατιωτικές. Το Ιράν, υπό κυρώσεις, αποτελεί για τη Μόσχα πολύτιμο εταίρο στο “κλαμπ των αποκλεισμένων”.

• Έχει ανοίξει απευθείας διαύλους επικοινωνίας με το Τελ Αβίβ, ιδιαίτερα για τον συντονισμό των επιχειρήσεων στη Συρία.

«Βόμβα» Τραμπ: Ανοιχτό το ενδεχόμενο ενεργής εμπλοκής των ΗΠΑ στη σύγκρουση Ισραήλ-Ιράν

Η είσοδός της στη διαμάχη, με πρόσχημα τη μεσολάβηση, θα της επιτρέψει:

• Να απονομιμοποιήσει τη Δύση ως μοναδικό παγκόσμιο ρυθμιστή.

• Να εμφανιστεί ως “συνετός σταθεροποιητής”, ενώ έχει ανοιχτό μέτωπο στην Ουκρανία.

• Να διχάσει περαιτέρω τον ΟΗΕ και να επιβάλει νέο ρόλο ως power broker σε περιφερειακές διενέξεις.

Η αλήθεια είναι πως η “ουδετερότητα” της Ρωσίας είναι περισσότερο κατασκευασμένη εικόνα παρά πραγματικότητα: η Μόσχα δεν επενδύει στην ειρήνη, αλλά στη διαχείριση του χάους — όπου το κέρδος είναι η επιρροή.

Τουρκία: Μεταξύ Νατοϊκής συμμαχίας και Ισλαμικής ηγεμονίας

Η δήλωση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Ντόναλντ Τραμπ ότι η Άγκυρα μπορεί να μεσολαβήσει «για την ειρήνη» μεταξύ Ισραήλ και Ιράν ήρθε ως στρατηγική χειρονομία. Όμως, πίσω από την “πρωτοβουλία ειρήνης”, διακρίνεται ένα σαφές γεωπολιτικό σχέδιο:

• Η Τουρκία επιδιώκει να παρουσιαστεί ως ηγέτιδα δύναμη του μουσουλμανικού κόσμου και να εδραιώσει την εικόνα της ως “ισλαμικής διπλωματικής γέφυρας”.

Ιρανικοί πύραυλοι χτύπησαν τα διυλιστήρια της Χάιφα – Με βομβαρδισμό της αστυνομικής διεύθυνσης Τεχεράνης απαντά το Ισραήλ

• Θέλει να επανακτήσει ρόλο διεθνούς διαμεσολαβητή — ρόλο που έχασε με τη μεροληπτική της στάση στην Ουκρανία.

• Με την εικόνα του “ειρηνοποιού”, προσδοκά διεθνή αναγνώριση, ευρωπαϊκές πολιτικές ελαφρύνσεις και ροή επενδύσεων.

Η Τουρκία όμως δεν είναι ακριβώς ουδέτερη. Το δόγμα «μηδενικά προβλήματα» έχει πλέον αντικατασταθεί από την πραγματιστική εξίσωση: “όπου υπάρχει ρήγμα, υπάρχει ευκαιρία”. Ερντογάν δεν προσφέρεται ως διαιτητής αλλά ως πολιτικός έμπορος σταυροδρομιών.

Η νέα διπλωματική αγορά: Μια ειρήνη με αντίτιμο

Οι Πούτιν και Ερντογάν δεν προσέρχονται ως φιλάνθρωποι, αλλά ως ανταγωνιστικοί “πλειοδότες” σε μια διπλωματική αγορά. Καμία πρόθεση ουδετερότητας δεν είναι δεδομένη. Η μεσολάβηση έχει κόστος — και προσφέρει και έπαθλα:

• Επανατοποθέτηση στην παγκόσμια σκακιέρα

• Αναζωογόνηση εσωτερικής πολιτικής νομιμοποίησης (με εθνικιστικό ή θρησκευτικό υπόβαθρο)

• Οικονομικά και ενεργειακά ανταλλάγματα με Δύση και Ανατολή

• Πολιτικό παζάρι σε άλλα μέτωπα (Ουκρανία, Κύπρος, Συρία)

Η ειρήνη —αν και όταν έρθει— δεν θα είναι αποτέλεσμα ειλικρινούς αγωνίας για σταθερότητα. Θα είναι το παράγωγο ενός γεωπολιτικού deal με πολλαπλούς όρους και δυσανάγνωστες προεκτάσεις.

Στην Ειρήνη των “Λύκων”

Η σύγκρουση Ιράν–Ισραήλ δεν απειλεί μόνο την περιφερειακή σταθερότητα. Αποτελεί πρόσφορο πεδίο άσκησης επιρροής για παίκτες που βλέπουν τον πόλεμο ως ευκαιρία διπλωματικής ανάκαμψης. Η “ειρήνη” που προσφέρουν Ρωσία και Τουρκία ενδέχεται να είναι ένα προσωρινό διάλειμμα — ένα ψυχροπολεμικό παζάρι υπό νέο φως.

Το ερώτημα δεν είναι ποιος μπορεί να μεσολαβήσει, αλλά με ποια ατζέντα και ποιο τίμημα.

• διαμεσολαβητές
• Ιράν
• Ισραήλ
• Ρωσία
• Του​ρκία