Οι τέσσερις όψεις του πάγκου: Το «Juego de Posición« του Μπενίτεθ, το τακτικό κενό του Νίκολιτς και η ισχύς της σταθερότητας για Μεντιλίμπαρ και Λουτσέσκου

Το ελληνικό πρωτάθλημα είναι, ιστορικά, μια “προπονητοφάγος” μηχανή. Η πίεση για άμεσα αποτελέσματα σπάνια αφήνει περιθώριο για μακροπρόθεσμο χτίσιμο. Ωστόσο, η φετινή σεζόν παρουσιάζει ένα συναρπαστικό crash test τεσσάρων διαμετρικά αντίθετων προπονητικών σχολών, που εκπροσωπούνται από τους Λουτσέσκου, Μεντιλίμπαρ, Μπενίτεθ και Νίκολιτς.

Στη φετινή Super League, το τακτικό σκηνικό μοιάζει περισσότερο με σκάκι παρά με ποδόσφαιρο. Από τη μια ο Ράφα Μπενίτεθ φέρνει στο Κορωπί την πιο «δομημένη» φιλοσοφία των τελευταίων ετών, από την άλλη ο Βλάνταν Μιλόγεβιτς (συγγνώμη: ούπς, ο Νίκολιτς) προσπαθεί να βρει ισορροπία σε μια ΑΕΚ που δείχνει να έχει χάσει τον προσανατολισμό της. Και κάπου ανάμεσα, δύο προπονητές που δεν κάνουν θόρυβο αλλά κρατούν σταθερά το τιμόνι: Μεντιλίμπαρ και Λουτσέσκου.

Ράφα Μπενίτεθ: Το positional play στην ελληνική εκδοχή του

Ο Ισπανός τεχνικός του Παναθηναϊκού δεν είναι απλώς ένας “παλιός γνώριμος” της ευρωπαϊκής ποδοσφαιρικής ελίτ· είναι ένας προπονητής-σύστημα. Το positional play που επιχειρεί να περάσει στους «πράσινους» δεν βασίζεται στο ποιος έχει τη μπάλα, αλλά στο πού βρίσκεται και γιατί.
Η τοποθέτηση των παικτών στις σωστές ζώνες του γηπέδου, οι «τρεις γωνίες πάσας» σε κάθε φάση ανάπτυξης και η προοδευτική μεταφορά του παιχνιδιού μέσα από τον άξονα, συνθέτουν μια φιλοσοφία που απαιτεί υπομονή, συνέπεια και αυτοματισμούς.

Ο Παναθηναϊκός του Μπενίτεθ, ακόμη κι αν δεν έχει φτάσει σε πλήρη εκτέλεση του σχεδίου, δείχνει για πρώτη φορά μετά από χρόνια ότι προσπαθεί να παίζει «σύμφωνα με αρχές» και όχι «σύμφωνα με το ένστικτο». Το πρέσινγκ είναι οργανωμένο, οι γραμμές κοντά, η κυκλοφορία στο δεύτερο τρίτο του γηπέδου προσεγμένη.
Όμως, ο χρόνος είναι ο μεγαλύτερος αντίπαλος: η ελληνική ποδοσφαιρική πραγματικότητα σπανίως συγχωρεί τις μεταβατικές περιόδους.

Νίκολιτς: Μια ΑΕΚ χωρίς ταυτότητα

Η ΑΕΚ, μετά τον Αλμέιδα, μοιάζει να ψάχνει ακόμα τον εαυτό της. Ο Μάρκο Νίκολιτς ανέλαβε με στόχο τη σταθερότητα, όμως μέχρι στιγμής το «κιτρινόμαυρο» πλάνο θυμίζει περισσότερο… πρόχειρη σημείωση παρά ολοκληρωμένο σχέδιο.
Η Ένωση δείχνει ασύνδετη στην ανάπτυξη, χωρίς καθαρή ταυτότητα στο πρέσινγκ και με τεράστιες αποστάσεις ανάμεσα στις γραμμές της.

Ο Νίκολιτς προσπαθεί να παντρέψει το έντονο pressing του Αλμέιδα με μια πιο ευρωπαϊκή (και ψυχρή) προσέγγιση κατοχής, αλλά το αποτέλεσμα προς το παρόν είναι ένα υβρίδιο που δεν λειτουργεί ούτε στο transition ούτε στην τελική δημιουργία. Οι αυτοματισμοί λείπουν, οι φάσεις έρχονται περισσότερο από ατομικές ενέργειες παρά από συνεργασίες.
Η ΑΕΚ μοιάζει να παίζει «χωρίς σχέδιο για να φτάσει στο σχέδιο» – μια ποδοσφαιρική παραδοξότητα που, όμως, φαίνεται κάθε Κυριακή στο χορτάρι.

Το “μη σχέδιο” δεν σημαίνει ότι ο προπονητής δεν δουλεύει. Σημαίνει ότι αυτό που δουλεύει δεν βγαίνει στο γήπεδο. Μια ομάδα που μοιάζει να πορεύεται με “react-mode”. Αντί να επιβάλλει το παιχνίδι της, αντιδρά (και συνήθως αργοπορημένα) σε αυτό του αντιπάλου.

Μεντιλίμπαρ: Ο βασιλιάς της απλότητας

Ο Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ είναι ο προπονητής που απέδειξε ότι το απλό είναι συχνά και το πιο αποτελεσματικό. Ο Ολυμπιακός του, χωρίς εντυπωσιακά ρίσκα και με καθαρές αρχές παιχνιδιού, θυμίζει περισσότερο ισπανική σχολή του 2000 παρά της σύγχρονης εποχής του pressing και των overloads.

Η ομάδα του έχει ξεκάθαρη ταυτότητα: κάθετη ανάπτυξη, γρήγορη μετάβαση, σταθερό σχήμα .
Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι κάθε παίκτης ξέρει ακριβώς τι πρέπει να κάνει. Δεν χρειάζονται ούτε πολλά «τακτικά βίντεο» ούτε περίπλοκες αναλύσεις – ο Μεντιλίμπαρ βασίζεται στην οργάνωση, την ενέργεια και τη σωστή τοποθέτηση στο χώρο.

Σε ένα ελληνικό πρωτάθλημα όπου συχνά επικρατεί το «ας δούμε πώς θα βγει», ο Ισπανός είναι ο προπονητής που έχει καταφέρει να κάνει την πειθαρχία… ελκυστική.

Ραζβάν Λουτσέσκου: Ο μαέστρος της συνέπειας

Αν ο Μεντιλίμπαρ εκπροσωπεί την πειθαρχία, ο Λουτσέσκου είναι η προσωποποίηση της τακτικής συνέπειας. Ο ΠΑΟΚ του Ρουμάνου είναι μια ομάδα με δομή, ρυθμό, μηχανισμό.
Το passing game του Δικεφάλου στηρίζεται στην ελεγχόμενη ανάπτυξη από πίσω, στην εναλλαγή σχημάτων  και στην ικανότητα του προπονητή να προσαρμόζει τη στρατηγική του ανάλογα με τον αντίπαλο – χωρίς όμως να προδίδει την ταυτότητα της ομάδας.

Ο Λουτσέσκου δεν είναι «μοντέρνος» με την έννοια του Pep-style positional play, αλλά είναι ένας από τους λίγους που έχουν χτίσει ποδοσφαιρική κουλτούρα.
Ο ΠΑΟΚ του παίζει με αυτοματισμούς, αλληλοκαλύψεις και ρυθμό, χωρίς υπερβολές. Μπορεί να μη μαγνητίζει το μάτι, αλλά κερδίζει παιχνίδια – κι αυτό, στο τέλος της ημέρας, είναι το μόνο που μετρά.

• Μάρκο Νίκολιτς
• Ράζβαν Λουτσέσκου
• Ράφα Μπενίτεθ
• Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ