Οι τρεις δολοφονίες που άλλαξαν τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή

Η εξουδετέρωση του Χανίγια, ενώ βρισκόταν στην Τεχεράνη, ήταν ένα αδιαμφισβήτητο μήνυμα απογοήτευσης για το Ιράν που εγκατέλειψε την ιδέα ότι βρίσκεται σε ασυλία.

Μέσα σε τρεις εβδομάδες, το Ισραήλ δολοφόνησε τρεις τιτάνες της παλαιστινιακής πλευράς (αν και επισήμως ανέλαβε τα εύσημα μόνο για δύο), με τις επιχειρήσεις αυτές να αλλάζουν από μόνες τους την πορεία του πολέμου ο οποίος βρίσκεται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολής και να δημιουργούν νέα δεδομένα.

Η ελπίδα της Ιερουσαλήμ ήταν να αναδιαμορφώσει την ισορροπία δυνάμεων για να αποκαταστήσει μια πιο ασφαλή κατάπαυση του πυρός και την περιφερειακή ηρεμία, αλλά οι κινήσεις αυτές έφεραν επίσης την περιοχή πιο κοντά στο να οδηγηθεί σε μία ευρύτερη πολεμική σύρραξη από οποιαδήποτε άλλη στιγμή μέχρι σήμερα.

Η πρώτη ήταν ο στρατιωτικός αρχηγός της Χαμάς Μοχάμεντ Ντέιφ, ο οποίος δολοφονήθηκε από το Ισραήλ με αεροπορικές επιδρομές στο Χαν Γιουνίς στη νότια Γάζα στις 13 Ιουλίου, αν και οι IDF επιβεβαίωσαν επίσημα τον θάνατό του ως βέβαιο μόλις την Πέμπτη της περασμένης εβδομάδας.

Οι πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών, πιθανότατα από ανθρώπινη ή ηλεκτρονική κατασκοπεία -αν και οι IDF αρνήθηκαν να αποκαλύψουν λεπτομέρειες- έλαβαν την επιβεβαίωση μόλις το πρωί της Πέμπτης.

Η δολοφονία του Ντέιφ δεν είναι μόνο ένα bodyslam στο ηθικό της Χαμάς για το άμεσο μέλλον, καθώς ήταν η πιο «ηρωική» στρατιωτική μορφή της για περισσότερο από μία δεκαετία τα τελευταία χρόνια, αλλά υπάρχει μια πολύ πιο σημαντική μακροπρόθεσμη επίπτωση.

Ο θάνατος του Ντέιφ, περισσότερο από κάθε άλλο αξιωματούχο της Χαμάς, αφήνει την τρομοκρατική ομάδα της Γάζας χωρίς έναν εθνικό στρατιωτικό διευθυντή για να επανεκπαιδεύσει και να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις της, εάν και όταν τελειώσει ο τρέχων πόλεμος.

Δεδομένου ότι οι IDF έχουν σκοτώσει από τα δύο τρίτα έως το 75% των ανώτερων και μεσαίων στελεχών του στρατού της Χαμάς, ο Ντέιφ είχε γίνει πιο σημαντικός από ποτέ ως ένας από τους λίγους εναπομείναντες εν ζωή κορυφαίους στρατιωτικούς στρατηγούς της Χαμάς που θα είχαν τη δυνατότητα να επανεκπαιδεύσουν γρήγορα την επόμενη γενιά διοικητών της.

Η Χαμάς θα μπορούσε ακόμη να ανασυγκροτηθεί ως στρατιωτική δύναμη, αν το Ισραήλ αποτύχει να την αντικαταστήσει ως πολιτική δύναμη στη Γάζα, αλλά η διαδικασία θα διαρκούσε πολύ περισσότερο, ενδεχομένως ολόκληρα χρόνια, χωρίς τον Ντέιφ.

Η Χεζμπολάχ και ο θάνατος του Σουκρ

Την περασμένη εβδομάδα, το Ισραήλ πήρε τα εύσημα για τη δολοφονία του στρατιωτικού αρχηγού της Χεζμπολάχ Φουάντ Σουκρ με επίθεση μη επανδρωμένου αεροσκάφους στη Βηρυτό. Ο Σουκρ ήταν ο επικεφαλής στρατιωτικός σύμβουλος του αρχηγού της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα.

Όπως και με τη Χαμάς, το Ισραήλ έχει εξοντώσει περισσότερους από τους μισούς διοικητές της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο.

Επιπλέον, περίπου το 90% των δυνάμεων της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο έχουν φύγει και σχεδόν το 100% των παρατηρητηρίων της εκεί έχουν εξαλειφθεί, ορισμένα παρατηρητήρια πολλές φορές όταν η Χεζμπολάχ προσπάθησε να ξαναχτιστεί.

Έτσι, η δολοφονία του Σουκρ δεν ήταν απλώς ένα πλήγμα στο ηθικό και τις άμεσες επιχειρήσεις της Χεζμπολάχ, αλλά και στις μακροπρόθεσμες δυνατότητές της για την ανοικοδόμηση των δυνάμεών της στο νότιο Λίβανο κοντά στα σύνορα με το Ισραήλ.

Επιπλέον, η δολοφονία του Σουκρ ήταν ένα μήνυμα προς τον Νασράλα ότι θα μπορούσε εύκολα να είναι ο επόμενος και ότι η Βηρυτός δεν θα είναι πλέον μια περιοχή που θα λαμβάνει ασυλία αν η Χεζμπολάχ σκοτώσει οποιονδήποτε σημαντικό αριθμό ισραηλινών αμάχων.

Αυτό θέτει πολύ πιο σαφείς κόκκινες γραμμές για τη Χεζμπολάχ για το τι είδους επιθέσεις θα «ανεχθεί» ή όχι το Ισραήλ στο έδαφός του στην τρέχουσα αντιπαράθεση χαμηλής έντασης σύγκρουσης.

Η τρίτη δολοφονία, ο πολιτικός αρχηγός της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια σκοτώθηκε μέσα σε λίγες ώρες μετά τον Σουκρ, ενώ επισκεπτόταν κορυφαίους Ιρανούς αξιωματούχους στην Τεχεράνη.

Ενώ το Ισραήλ δεν ανέλαβε επίσημα την ευθύνη για τη δολοφονία, πολλοί Ισραηλινοί αξιωματούχοι σχολίασαν τη δολοφονία με τρόπο που δεν άφηνε αμφιβολίες για το ποιος ήταν πίσω από αυτήν.

Σε αντίθεση με τις δολοφονίες του Ντέιφ και του Σουκρ, οι οποίες θα μπορούσαν επίσης να έχουν καταστήσει πιο πιθανή μια συμφωνία ομηρίας και κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, καθώς έβγαλαν από τη μέση δύο από τους κορυφαίους αξιωματούχους της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, οι οποίοι θεωρούνταν δυνητικά συχνά αντίθετοι σε μια συμφωνία, η δολοφονία του Χανίγια καθυστερεί οποιαδήποτε συμφωνία και κατάπαυση του πυρός.

Το μέλλον της Χαμάς μετά τη δολοφονία του Χανίγια

Ο Χανίγια ήταν ο κύριος διαπραγματευτής με το Κατάρ και τις ΗΠΑ, ακόμη και όταν ο επικεφαλής της Χαμάς στη Γάζα Γιαχία Σινουάρ παίρνει τις τελικές αποφάσεις, επειδή ελέγχει τους Ισραηλινούς ομήρους βαθιά στον υπόγειο κόσμο του τούνελ στη Γάζα.

Επίσης, ενώ υπάρχει διαφωνία σχετικά με το ποιος ήταν πιο ρεαλιστής, ορισμένοι υποστήριξαν ότι τουλάχιστον πρόσφατα θεωρήθηκε πιο ρεαλιστής από τον Σινουάρ.

Δεδομένου ότι η ισραηλινή κυβέρνηση εξακολουθεί να θέλει να πάρει πίσω τους ομήρους μέσω μιας συμφωνίας, η δολοφονία του Χανίγια απευθυνόταν μόνο εν μέρει στη Χαμάς, με την έννοια ότι προσπαθούσε να πείσει τον Σινουάρ ότι όλη η ηγεσία της Χαμάς θα μπορούσε να σκοτωθεί αν δεν συμβιβαζόταν σύντομα σε ορισμένα από τα ζητήματα που εξακολουθούν να είναι υπό αμφισβήτηση.

Ωστόσο, η πολύ πιο σημαντική τελική «διεύθυνση» της δολοφονίας του Χανίγια ήταν στην πραγματικότητα το Ιράν.

Το Ισραήλ, υποθέτοντας ότι σκότωσε τον Χανίγια, ήθελε να στείλει ένα μήνυμα στην Ισλαμική Δημοκρατία ότι η υπομονή του εξαντλείται για την Τεχεράνη που χρησιμοποιεί πληρεξούσιους για να προσπαθήσει να αιματοκυλήσει το Ισραήλ, ενώ οι αγιατολάχ νομίζουν ότι μπορούν να παρακολουθούν ανέγγιχτοι από το περιθώριο.

Μέχρι τώρα και παρόλο που οι ειδικοί συμφωνούν καθολικά ότι οι αντιπαραθέσεις της Χαμάς και της Χεζμπολάχ με το Ισραήλ χρηματοδοτούνται, εμπνέονται και συχνά σχεδιάζονται από την Τεχεράνη, η μόνη φορά από τις 7 Οκτωβρίου που το Ισραήλ χτύπησε το Ιράν στο έδαφός του ήταν στις 19 Απριλίου, κάτι που οι περισσότεροι θεώρησαν ως μια μέτρια απάντηση σε μια μαζική απόπειρα επίθεσης από την Τεχεράνη πέντε ημέρες νωρίτερα.

Το Ιράν είχε εκτοξεύσει περίπου 350 εναέριες απειλές, συμπεριλαμβανομένων βαλλιστικών πυραύλων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυραύλων κρουζ, ενώ τα αντίποινα της Ιερουσαλήμ αρκέστηκαν σε ένα πλήγμα ακριβείας για να καταστρέψουν το αντιπυραυλικό σύστημα S-300 της Ισλαμικής Δημοκρατίας, κεντρικό για την προστασία της πυρηνικής της εγκατάστασης στο Νατάνζ.

Οι παρατηρητές διχάστηκαν σχετικά με το αν η επίθεση ακριβείας του Ισραήλ, η οποία έδειξε ότι θα μπορούσε εύκολα να πλήξει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν στη Νατάνζ ως προειδοποιητική βολή, αποκατέστησε την ισορροπία αποτροπής με την Τεχεράνη ή αν οι αγιατολάχ θεώρησαν το αντεπιχείρημα του εβραϊκού κράτους ως αδύναμο υπό το πρίσμα της τεράστιας επίθεσης που είχαν επιφέρει στο Ισραήλ.

Αφού Ιρανοί πληρεξούσιοι από την Υεμένη σκότωσαν πρόσφατα έναν Ισραηλινό σε μια επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στο Τελ Αβίβ και η Χεζμπολάχ σκότωσε 12 Ισραηλινούς-Δρούζους, φάνηκε ότι το Ιράν δεν είχε λάβει το μήνυμα και ένιωθε ότι εξακολουθούσε να έχει ατιμωρησία.

Η εξουδετέρωση του Χανίγια ενώ βρισκόταν στην Τεχεράνη ήταν ένα αδιαμφισβήτητο μήνυμα για να απογοητευτεί το Ιράν από την ιδέα ότι έχει ασυλία όταν χρησιμοποιεί πληρεξούσιους για να βλάψει το Ισραήλ.

Έτσι, το Ισραήλ, μέσα σε τρεις εβδομάδες με τρεις επιθέσεις, ανέτρεψε τις τρέχουσες, και κυρίως τις μελλοντικές δυνατότητες στρατιωτικής ανασυγκρότησης της Χαμάς και της Χεζμπολάχ και απείλησε τους αγιατολάχ ότι αν οι πληρεξούσιοί τους ξεπεράσουν τις κόκκινες γραμμές, το τίμημα μπορεί να καταλήξει στην Τεχεράνη και όχι μόνο εναντίον των πληρεξουσίων τους.

Το αν αυτές οι επιθέσεις υψηλού κινδύνου θα οδηγήσουν σε έναν πολύ μεγαλύτερο πόλεμο μεταξύ του Ισραήλ, του Ιράν και της Χεζμπολάχ, ή αν τελικά θα φέρουν τελικά την Τεχεράνη να βοηθήσει τους αντιπροσώπους της σε κατάπαυση του πυρός με το Ισραήλ, παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα.

Με πληροφορίες από Jerusalem Post

• Ιράν
• Ισμαήλ Χανίγια
• Ισραήλ
• Μέση Ανατολή