Προειδοποίηση ΟΗΕ για παγκόσμια αγροδιατροφική κρίση αν παραταθεί το κλείσιμο στα Στενά του Ορμούζ

Η προοπτική παρατεταμένης διαταραχής στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί έντονη ανησυχία στον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ, καθώς ενδέχεται να πυροδοτήσει μια ευρύτερη αγροδιατροφική κρίση με διεθνείς συνέπειες. Ο FAO προειδοποιεί ότι ένα παρατεταμένο κλείσιμο ή σοβαροί περιορισμοί στη διέλευση μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τις μεταφορές λιπασμάτων και ενέργειας, δηλαδή δύο κρίσιμων παραγόντων για την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων.

Σύμφωνα με την εκτίμηση του οργανισμού, το πρόβλημα δεν θα περιοριστεί στις πρώτες ύλες ή στο κόστος μεταφοράς. Θα μπορούσε να μεταφερθεί γρήγορα σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής, από τη γεωργική δραστηριότητα έως τις διεθνείς αγορές τροφίμων, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τα κράτη που έχουν μικρότερα περιθώρια αντίδρασης.

Ο κίνδυνος για λιπάσματα, ενέργεια και παραγωγή τροφίμων

Ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO, Μαξίμο Τορέρο, επισημαίνει ότι οι φτωχότερες χώρες απειλούνται περισσότερο, καθώς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την έγκαιρη πρόσβαση σε κρίσιμες αγροτικές εισροές. Σε πολλές περιπτώσεις, τα αγροτικά τους προγράμματα λειτουργούν με αυστηρά χρονοδιαγράμματα και μικρά περιθώρια καθυστέρησης. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε εμπλοκή στις παραδόσεις λιπασμάτων, καυσίμων και άλλων βασικών εφοδίων μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη παραγωγή, αυξημένο κόστος καλλιέργειας και ισχυρότερες πληθωριστικές πιέσεις. Οι επιπτώσεις αυτές, όπως προειδοποιεί ο FAO, δεν μένουν σε τοπικό επίπεδο, αλλά διαχέονται στο διεθνές εμπόριο και στη συνολική οικονομική δραστηριότητα.

Πιέσεις στις τιμές μέσα στο 2026

Ο FAO εκτιμά ότι σε περίπτωση συνέχισης των περιορισμών στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, οι παγκόσμιες τιμές των λιπασμάτων θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 15% έως 20% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026. Μια τέτοια μεταβολή θα επηρέαζε άμεσα το κόστος παραγωγής για εκατομμύρια αγρότες, ιδιαίτερα σε χώρες που εξαρτώνται από εισαγόμενες πρώτες ύλες.

Η άνοδος στις τιμές των αγροτικών εισροών ενδέχεται να πιέσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών, καθώς πολλοί παραγωγοί θα δυσκολευτούν να διατηρήσουν τα ίδια επίπεδα χρήσης λιπασμάτων και ενέργειας. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακριβότερα τρόφιμα, σε επιβάρυνση των εισαγωγών και σε νέα πίεση για τις πιο αδύναμες οικονομίες.

Οι πιο ευάλωτες χώρες

Ο οργανισμός του ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι οι χώρες με περιορισμένη πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές λιπασμάτων και καυσίμων θα δεχθούν το ισχυρότερο πλήγμα. Πρόκειται κυρίως για κράτη χαμηλού εισοδήματος, όπου η αγροτική παραγωγή εξαρτάται από συγκεκριμένες εποχικές ανάγκες και από σταθερή ροή προμηθειών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ακόμη και μικρές καθυστερήσεις σε κρίσιμα εφόδια μπορούν να οδηγήσουν σε απώλειες παραγωγής, σε αύξηση του κόστους τροφίμων και σε νέα επιδείνωση της επισιτιστικής ανασφάλειας. Ο FAO παρακολουθεί τις εξελίξεις και εξετάζει συνεχώς το εύρος των πιθανών επιπτώσεων στις διεθνείς αγορές.

Η ανάγκη για διεθνή συντονισμό

Μπροστά σε αυτό το ενδεχόμενο, ο FAO ζητά στενή διεθνή συνεργασία για τη διατήρηση της σταθερότητας στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Το βασικό μήνυμα του οργανισμού είναι ότι η πορεία της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ θα επηρεάσει άμεσα την ισορροπία στην παγκόσμια αγροτική παραγωγή, αλλά και τις τιμές βασικών αγαθών σε μια περίοδο ήδη αυξημένης αβεβαιότητας.

Η προειδοποίηση του ΟΗΕ δείχνει ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελούν μόνο μια ενεργειακή αρτηρία. Αποτελούν και κρίσιμο κόμβο για τη σταθερότητα της παγκόσμιας αγοράς τροφίμων, με τις συνέπειες μιας παρατεταμένης κρίσης να ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της περιοχής.

• ΟΗΕ
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή
• Στενά του Ορμούζ