ΟΠΕΚΑ: Πόρισμα-καταπέλτης της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας – 1,86 εκατ. ευρώ σε αχρεωστήτως καταβληθέντα επιδόματα

Η υπόθεση των παράτυπων εγκρίσεων επιδομάτων στον ΟΠΕΚΑ παίρνει πλέον διαστάσεις θεσμικού ζητήματος, καθώς το πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) καταγράφει πλήθος αποκλίσεων από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Παράλληλα, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας διευκρινίζει ότι ο έλεγχος δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά, αλλά ξεκίνησε ήδη από τον Νοέμβριο του 2023, κατόπιν εντολής της ίδιας της διοίκησης του Οργανισμού.

Πώς ξεκίνησε ο έλεγχος στον ΟΠΕΚΑ

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, στις 13 και 16 Νοεμβρίου 2023 υποβλήθηκαν αναφορές προς τον διοικητή του ΟΠΕΚΑ από αρμόδια υπηρεσία. Οι αναφορές αυτές εντόπισαν στο φυσικό αρχείο αιτήσεων για το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερηλίκων:

• εμβόλιμους φακέλους «εκτός σειράς» και πρωτοκόλλου

• χειρόγραφες αιτήσεις που δεν είχαν καταχωριστεί στο πληροφοριακό σύστημα

Η εικόνα αυτή οδήγησε, στις 13 Δεκεμβρίου 2023, σε εντολή για έκτακτο εσωτερικό έλεγχο από τη Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου του ΟΠΕΚΑ. Ο έλεγχος επεκτάθηκε στο σύνολο της επίμαχης περιόδου 2020–2022 και κατέδειξε ενδείξεις σοβαρών παραβάσεων: αιτήσεις χωρίς αριθμό πρωτοκόλλου, ελλιπή ή ανυπόγραφα δικαιολογητικά, ακόμη και εγκρίσεις σε περιπτώσεις που δεν πληρούσαν τα νόμιμα κριτήρια.

Σε συνεργασία με την ΕΑΔ εκδόθηκε το τελικό πόρισμα, ενώ ο φάκελος διαβιβάστηκε ήδη στον αρμόδιο Εισαγγελέα Εφετών.

Τι αποκάλυψε η Εθνική Αρχή Διαφάνειας για τον ΟΠΕΚΑ

Ο συστημικός έλεγχος της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας αφορούσε την περίοδο από 10 Ιανουαρίου 2020 έως 31 Δεκεμβρίου 2022. Ελέγχθηκαν συνολικά 372 φάκελοι αιτήσεων.

Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά:

• Δεν τηρήθηκε η θεσμοθετημένη διαδικασία υποβολής και χρονολογικής εξέτασης αιτήσεων.

• Εγκρίθηκαν αιτήσεις με ελλιπή δικαιολογητικά ή χωρίς να πληρούνται βασικά κριτήρια (όπως το όριο ηλικίας).

• Σε ορισμένες περιπτώσεις το επίδομα αποδόθηκε νωρίτερα από το επιτρεπτό χρονικό σημείο, αυξάνοντας το συνολικό ποσό που καταβλήθηκε.

Το συνολικό ύψος των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών ανέρχεται σε 1.860.000 ευρώ.

Η ανάλυση των ποσών

Αναλυτικότερα:

• Από δειγματοληπτικό έλεγχο 178 εγκριτικών αποφάσεων, εντοπίστηκαν 723.480 ευρώ αχρεωστήτως καταβληθέντα.

• Από 91 εγκριτικές αποφάσεις, προέκυψαν 216.543 ευρώ.

• Από επανέλεγχο 76 αποφάσεων που είχε εξετάσει και το κλιμάκιο εσωτερικού ελέγχου, καταγράφηκαν 895.554 ευρώ.

• Από 27 φακέλους με ασυμφωνία μεταξύ ημερομηνιών γέννησης και ΑΜΚΑ, εντοπίστηκαν 60.650 ευρώ.

Τα στοιχεία αυτά συνθέτουν μια εικόνα συστηματικών αποκλίσεων και όχι μεμονωμένων λαθών.

Ρόλος προϊσταμένων και παράτυπες παρεμβάσεις

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά σε πρώην προϊστάμενο/η, ο/η οποίος/α φέρεται να παρακρατούσε φακέλους αιτήσεων και να επιχειρούσε παράτυπες εγκρίσεις. Μάλιστα, ακόμη και μετά την απόσπασή του/της σε άλλη υπηρεσία εκτός ΟΠΕΚΑ, φέρεται να εισήγαγε και να επιχείρησε έγκριση αιτήσεων.

Επιπλέον, κατά τη θητεία δύο προϊσταμένων του αρμόδιου Τμήματος, επιτρεπόταν – σύμφωνα με τον εσωτερικό έλεγχο – η προσέλευση στην Κεντρική Υπηρεσία προσώπων που δεν ήταν αιτούντες, οι οποίοι φαίνεται να προσκόμιζαν αιτήσεις εκτός της θεσμοθετημένης διαδικασίας.

Η σχετική έκθεση διαβιβάστηκε στην Εισαγγελία Εφετών Αθηνών για τη διερεύνηση τυχόν ποινικών ευθυνών.

Τα επόμενα βήματα: Αναζήτηση χρημάτων και πειθαρχικός έλεγχος

Μετά το πόρισμα της ΕΑΔ, ο ΟΠΕΚΑ κινεί διαδικασίες για:

• Αναζήτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, με στόχο την αποκατάσταση της ζημίας σε βάρος του Δημοσίου.

• Άσκηση πειθαρχικού ελέγχου κατά των εμπλεκόμενων υπαλλήλων και παραπομπή στο αρμόδιο πειθαρχικό συμβούλιο.

Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας συνέστησε επίσης ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου και αυστηρότερη εποπτεία της τήρησης των προϋποθέσεων για τη χορήγηση επιδομάτων.

• επιδόματα ΟΠΕΚΑ