ΟΠΕΚΕΠΕ: Από το “Όσα παίρνει ο άνεμος” στο “Ταξίδι στο παρελθόν” – CSI Προεδρικό: Σκηνή χωρίς πτώμα, χωρίς καταγραφή, χωρίς εισαγγελέα – Η κωλοτούμπα που έγινε franchise

Η κυβέρνηση αναζητεί διαφάνεια… με χρονομηχανή και επιτροπή που μυρίζει ναφθαλίνη. Σε ένα plot twist που θα ζήλευε και ο Νόλαν στο Inception (Προέλευση), η κυβέρνηση Μητσοτάκη προτείνει Εξεταστική Επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων) από το… 1998. Για να μην μπερδεύεστε, πρόκειται για την εποχή που κυκλοφορούσαν ακόμη φλόπι ντισκ, ο Μπιλ Κλίντον είχε ακόμα το Οβάλ Γραφείο και η λέξη «blockchain» θα μπορούσε να είναι μονάχα κάποιο νέο χτένισμα.

«Πάμε να δούμε όλα τα πεπραγμένα, από την ίδρυση του ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι σήμερα», λέει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, θυμίζοντάς μας λίγο τον ήρωα του Spotlight, που ψάχνει την αλήθεια με φάρο τη δικαιοσύνη και καύσιμο… την πολιτική επιβίωση.

Από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία με αγάπη (και επιφύλαξη)

Αν περιμένατε Προανακριτική, σας ενημερώνουμε ότι δεν έχουμε… τα προσόντα. Ούτε αξιολόγηση, ούτε διώξεις, ούτε καν έναν τηλεοπτικό εισαγγελέα να φωνάζει «ένσταση, κύριε Πρόεδρε!». Η κυβερνητική επιχειρηματολογία είναι περίπου σαν τη σκηνή στο A Few Good Men (Οι Δυο Καλοί Φίλοι) όπου ο συνταγματάρχης φωνάζει «You can’t handle the truth!», αλλά εδώ η φράση έχει παραφραστεί ως «You can’t provethe truth».

Το ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έστειλε στοιχεία για δύο πρώην υπουργούς μοιάζει με delivery χωρίς απόδειξη. «Μπορεί να είναι fake», σκέφτεται ο επιτελικός νους. «Κι αν είναι φάκελος από το Amazon;».

Ο Μητσοτάκης ως σκηνοθέτης εποχής

Όμως ας μη σταθούμε σε λεπτομέρειες. Ο Πρωθυπουργός οραματίζεται κάτι μεγαλύτερο. Μια Εξεταστική Εποχής. Σαν το Titanic, με τους επιβάτες να ταξιδεύουν σε εποχές αθωότητας, αλλά το παγόβουνο της διαφθοράς να καραδοκεί. Θέλει να ανοίξει το κουτί της Πανδώρας, όχι για να τιμωρήσει – μα για να θολώσει τα νερά. Ένας πολιτικός αντιπερισπασμός σε τέλεια σκηνοθεσία. Όχι δικαιοσύνη, απλώς… The Greatest Showman.

Αντί για «follow the money», πάμε για «follow the δεκαετίες»

Είναι συγκινητικό να βλέπει κανείς την κυβέρνηση να ανακαλύπτει ξαφνικά τη γοητεία της Εξεταστικής. Θα ήταν πιο πειστική, βέβαια, αν αυτή η γοητεία δεν εμφανιζόταν μόλις άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες για διαδρομές κοινοτικών χρημάτων σε πολιτικά γραφεία. Και μάλιστα με ονοματεπώνυμα που θα μπορούσαν να κοσμήσουν τις πινακίδες σε ιταλικά ριμέικ τύπου La grande bellezza (Η τέλεια ομορφιά).

Επίλογος με άρωμα Οσκαρικών παραπόνων

Αντί για κάθαρση, έχουμε reboot. Αντί για απαντήσεις, έχουμε σενάριο εποχής. Και αν η πολιτική είναι –όπως έλεγε ο Τσώρτσιλ– η ικανότητα να προβλέπεις τι θα συμβεί αύριο, την επόμενη εβδομάδα, τον επόμενο μήνα, και μετά να εξηγείς γιατί δεν συνέβη, τότε εδώ έχουμε όλη την ταινιοθήκη.

Καλή προβολή. Και κρατήστε σημειώσεις. Η συνέχεια έρχεται με νέα σεζόν. Μπορεί και prequel.

Ποιος…τη Χάρη τους!

Ο Δούκας και ο Καστανίδης έχουν κι άλλα κοινά χαρακτηριστικά εκτός από το όνομα. Υπήρξαν υποψήφιοι αρχηγοί του ΠΑΣΟΚ και ηττήθηκαν. Δεν χάνουν ευκαιρία και με το παραμικρό ασκούν κριτική στον Ανδρουλάκη για τις επιλογές του. Και, βέβαια, καλοβλέπουν και οι δυο τη συνεργασία του ΠΑΣΟΚ με τον ΣΥΡΙΖΑ και τα αριστερά… περίχωρα.

Νάτοι, λοιπόν, μαζί με τον «εκσυγχρονιστή» Μεϊμάρογλου να καταφέρονται εναντίον της απόφασης του ΠΑΣΟΚ να ψηφίσει «Παρών» στο θέμα της τροπολογίας Πλεύρη για το Μεταναστευτικό.

Ο Δούκας, για να λέμε του στραβού το δίκιο, το πήγε κάπως ήπια στην κριτική του, αλλά ο Καστανίδης επιστράτευσε ειρωνείες και σαρκασμό λέγοντας ότι η απόφαση για το «Παρών» είναι «Μάθημα στέρεας λογικής και ευφυούς καθοδήγησης».

Ανεξάρτητα από το αν έχει δίκιο στην περίπτωση αυτή ο Σαλονικιός, είναι απορίας άξιον γιατί παραμένει στο ΠΑΣΟΚ αφού αισθάνεται ξένο σώμα και το δείχνει σε κάθε ευκαιρία.

Γιατί δεν φεύγει και να πάει στον ΣΥΡΙΖΑ ή να συμμετέχει πιο ενεργά στον κύκλο της φίλης του της Λούκας (Κατσέλη); Εκτός αν περιμένει κι αυτός να κάνει κόμμα ο Τσίπρας για να αποχωρήσει-μαζί με άλλους;- από το ΠΑΣΟΚ…

Όσο για τον Δούκα, αυτός εργάζεται πυρετωδώς για να κατεβάσει κατά… πέντε βαθμούς την θερμοκρασία της Αθήνας, αλλά με το ματάκι άγρυπνο προς την Χαριλάου Τρικούπη ώστε να «πυροβολήσει» με την πρώτη ευκαιρία τον Ανδρουλάκη.

Ποντάρουν στις εξελίξεις του εγγυτάτου μέλλοντος οι δύο Χάρηδες, αλλά δεν φαίνεται να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο, όπως επιθυμούν. Γιατί στην πολιτική μετράνε τα… κυβικά του καθενός.

Η Κωλοτούμπα που έγινε franchise

Πρακτικά χωρίς ήχο, θολούρα με στικάκι, και το παλιό καλό “αντιΤσίπρα” παραμύθι επιστρέφει –τώρα και με reboot

Ήταν μια φορά κι έναν καιρό…  ένα Συμβούλιο χωρίς μικρόφωνα

Κάπου ανάμεσα στο The Imitation Game (Παιχνίδι της Μίμησης) και το Memento, ζούμε το ελληνικό πολιτικό θρίλερ της εβδομάδας. Οι διάλογοι από το Συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών του 2015 ήρθαν στο φως –αλλά όχι και τα ηχητικά. Κι έτσι, σαν τους ήρωες του Arrival (Η Άφιξη) προσπαθούμε να αποκρυπτογραφήσουμε τι ακριβώς ειπώθηκε, σε ποιον τόνο και με πόση κούραση στο βλέμμα.

Γιατί η αλήθεια, ως γνωστόν, δεν βρίσκεται στα λόγια, αλλά στον ήχο. Και επειδή ο ήχος… δεν υπάρχει, μπορούμε όλοι να φανταστούμε. Ελεύθερα. Ανεξέλεγκτα. Καλλιτεχνικά.

Το στικάκι του Στάλινγκραντ

Η δημόσια σφαίρα γέμισε από φήμες για χαμένα στικάκια, όπως ακριβώς και το Indiana Jones and the Lost Flash Drive. Κάπου, λέει, υπήρχε ένα αρχείο. Ή μήπως όχι; Ή μήπως υπήρχε και το πήρε ο Πούτιν όταν πήρε τηλέφωνο; Ποιος ξέρει. Το αφήγημα είναι πιο μπερδεμένο κι από το σενάριο του Tenet.

Και φυσικά, ποιοι έσπευσαν να διαιωνίσουν τη σύγχυση; Οι γνωστοί Κεντρώοι σύμμαχοι του Κυριάκου Μητσοτάκη, που παρότι έχουν «εκδιωχθεί» από την αυλή, συνεχίζουν να κρατούν το λάβαρο του «αντιΤσίπρα μετώπου». Πιστοί στην παράδοση του The King’s Speech, μόνο που εδώ κανείς δεν μιλάει καθαρά.

Ο μύθος της κωλοτούμπας – Director’s Cut

Και κάπου εδώ ξεκινά το sequel: η επανεφεύρεση Τσίπρα, το Rebranding Redemption. Ο πρώην πρωθυπουργός, σε μια στιγμή που η κυβέρνηση πνίγεται στις επιδοτήσεις, στα σκάνδαλα και στα non-paper με άρωμα δικογραφίας, αποφασίζει να ανασύρει τα πρακτικά. Και τι προκύπτει;

Ότι από την αρχή ήθελε συμφωνία –με όρους, με ρύθμιση χρέους, και χωρίς τον ρομαντισμό του δραχμικού ροκ. Ότι η περίφημη «κωλοτούμπα» ήταν… μέρος του έργου. Κι ότι τελικά το «όχι» δεν έγινε «ναι» από αυταπάτη, αλλά από αναγκαίο ρεαλισμό.

Ή αλλιώς: Slumdog Millionaire meets The Big Short.

Κι αν δεν έχεις plan B, φτιάξε ένα για τους άλλους

Όμως το αφήγημα της δραχμής δεν είναι απλώς σενάριο. Είναι εργαλείο πολιτικής επιβίωσης. Είναι η σανίδα σωτηρίας για όσους πρέπει να εξηγήσουν γιατί το 2024 στηρίζουν ακόμη κυβερνήσεις με ρεκόρ απευθείας αναθέσεων, εισαγγελικές εφόδους και ευρωπαϊκές φρίκες. Γιατί; Επειδή φοβούνται –λένε– την έξοδο από το ευρώ. Το οποίο, σημειωτέον, δεν απειλείται. Αλλά και ποιος νοιάζεται για τις λεπτομέρειες;

Το narrative (να το πούμε και με τη σωστή προφορά: “νάρατιβ”, αφήγημα) είναι πιο ισχυρό από την πραγματικότητα. Το είπε και ο Joker: «Όταν όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο, κανείς δεν πανικοβάλλεται. Ακόμα κι αν το σχέδιο είναι τρομακτικό».

Οι πρώην σύμμαχοι, τα επόμενα επεισόδια

Και κάπως έτσι, πολιτικοί όπως ο Σταύρος Θεοδωράκης και θεσμικές παρουσίες όπως η πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας επιστρέφουν για guest εμφάνιση. Όχι για να προτείνουν λύσεις, αλλά για να θολώσουν ακόμη περισσότερο το ήδη θολό τοπίο. Όχι για να εξηγήσουν, αλλά για να δημιουργήσουν αμφιβολία. Το Doubtάλλωστε είχε πάρει και Όσκαρ ερμηνείας.

Και ο Μητσοτάκης; Τους κοιτά με κατανόηση. Σαν τον Μάικλ Κορλεόνε στο The Godfather Part II, που αποχαιρετά όσους τον βοήθησαν, πριν τους εξοστρακίσει από το κάδρο.

Τελικά ποιος φοβάται τον Τσίπρα;

Αν υπήρχε τίτλος για όλο αυτό, θα ήταν: Fear and Loathing in Maximos Mansion. Γιατί το μόνο βέβαιο είναι πως όσο πιο κοντά πλησιάζει ο Τσίπρας σε πολιτική επιστροφή, τόσο περισσότερο επιστρατεύονται οι παλιοί μύθοι. Όχι γιατί υπάρχει κάτι νέο να του καταλογίσουν. Αλλά γιατί χωρίς το μπαμπούλα της κωλοτούμπας, το κέντρο χάνει το μοναδικό του αφήγημα.

Και όσο το ηχητικό δεν υπάρχει, ο καθένας θα φαντάζεται ό,τι θέλει. Κι η φαντασία, όπως ξέρουμε από το Life of Pi, μπορεί να είναι πιο πειστική από την αλήθεια.

Από εδώ και πέρα, κρατηθείτε. Το πολιτικό franchise συνεχίζεται. Και όπως κάθε καλό reboot, έχει τους ίδιους ήρωες, περισσότερα εφέ, αλλά λιγότερη πλοκή.

Το χαμένο ηχητικό: Mission Impossible – Herodou Attikou Protocol

Υπότιτλος: Δέκα χρόνια μετά, ακόμα ψάχνουμε το στικάκι. Όχι, δεν έχει password. Έχει μύθο.

Κάπου υπάρχει… ή δεν υπάρχει. Αλλά σίγουρα δεν παραδόθηκε. Ή μήπως ναι;

Αν αυτό δεν είναι σενάριο του Everything Everywhere All At Once (Τα Πάντα Όλα), τότε τι είναι; Δέκα χρόνια μετά τη σύνοδο των πολιτικών αρχηγών στις 6 Ιουλίου 2015, ακόμη αναζητούμε το ηχητικό αρχείο. Που ίσως υπήρξε. Ίσως όχι. Ίσως γράφτηκε. Ίσως και να σβήστηκε από έναν υπερβάλλοντα ζήλο γραμματέα ή από κάποιον ιδιοκτήτη παλιού mp3 player που του τελείωσε η μπαταρία.

Ο ένας λέει «δεν μου το έδωσαν», ο άλλος «δεν το πήρα», ο τρίτος «το είχα στο ντουλαπάκι», και όλοι μαζί θυμίζουν την επιτροπή που έψαχνε το μωρό στο Three Men and a Baby — μόνο που εδώ δεν υπάρχει ούτε το μωρό ούτε οι άντρες είναι τόσο ξεκαρδιστικοί.

CSI Προεδρικό: Σκηνή χωρίς πτώμα, χωρίς καταγραφή, χωρίς εισαγγελέα

Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας το είχε, λέει, στο γραφείο του – όχι στο προβλεπόμενο χρηματοκιβώτιο. Η επόμενη Πρόεδρος λέει πως της το παρέδωσε… χωρίς ήχο. Και σαν το Spotlight της ελληνικής θεσμικής ζωής, μια εφημερίδα ανακαλύπτει ότι ούτε το χαρτί, ούτε ο ήχος, ούτε καν το… delivery δεν έγινε σωστά.

Η κατάσταση θυμίζει τον Joker (του Τομ Φίλιπς), όπου όλοι έχουν μια εκδοχή της αλήθειας, κανείς δεν λέει την ίδια ιστορία, και το κοινό έχει παραιτηθεί απ’ το να βρει λογική. «Δεν είναι θέμα τρέλας, είναι θέμα συστήματος», θα μπορούσε να πει κι εδώ ο Γιόακιν Φίνιξ.

Το στικάκι του Καμμένου, ο μυθιστορηματικός Παυλόπουλος και η “εισβολή” που δεν έγινε

Το μυστήριο αποκτά καρέ-καρέ διαστάσεις House of Cards, με τον Πάνο Καμμένο να δηλώνει ότι θα αποκαλύψει τα πρακτικά, γιατί… η Μέρκελ λέει τη μισή αλήθεια. Ο Παυλόπουλος από την άλλη, εμφανίζεται ως ο μοναχικός φύλακας των θεσμών, ένας συνταγματολόγος-σάγκα, που δεν είχε ποτέ τα αρχεία στο σωστό μέρος, αλλά είχε καλή πρόθεση. Ένα είδος Forrest Gump του Προεδρικού Μεγάρου, που βρέθηκε στη λάθος ιστορική στιγμή με το λάθος στικάκι.

Και για να γίνει το δράμα ακόμα πιο σφιχτοδεμένο, ο Παναγιώτης Λαφαζάνης διευκρινίζει ότι δεν «εισέβαλε» ποτέ στο Προεδρικό – το είπε και στη Βεργίνα TV, το Netflix της Βόρειας Ελλάδας. Όχι, λέει, δεν διέκοψε εκείνος τον Τσίπρα για να μιλήσει με τον Πούτιν. Ήταν εκεί, μήπως χρειαστεί. Κάτι σαν backup. Ένας Stand by Me (Μείνε Δίπλα μου) της ρωσοελληνικής ενεργειακής διπλωματίας.

Το γραφείο, το ντουλαπάκι και το χρηματοκιβώτιο: Η αγία τριάδα της θεσμικής θολούρας

Το έγγραφο που λέει πως «δεν παραδόθηκε ποτέ», οι γενικοί γραμματείς που δεν παρέλαβαν, τα πρακτικά που δεν είχαν υπογραφές, τα μαγνητόφωνα που έκλειναν και άνοιγαν με διαλείμματα… Αν όλα αυτά σας θυμίζουν το Birdman (Η Απρόσμενη Αρετή της Αφέλειας), είναι επειδή κι εδώ, όλοι παίζουν τον εαυτό τους, σε μια θεατρική παραγωγή που μιμείται τη σοβαρότητα αλλά παίζει χωρίς σκηνικά.

Γιατί τελικά, αυτό δεν είναι ένα θεσμικό δράμα. Είναι ένα θεσμικό σουρεαλιστικό θρίλερ. Κι όπως κάθε καλό Kafkaesque αφήγημα, το κρίσιμο ερώτημα είναι: Αν το ηχητικό δεν υπάρχει, αλλά όλοι μιλούν γι’ αυτό σαν να υπάρχει, ποιος τελικά λέει την αλήθεια;

Και γιατί όλος αυτός ο θόρυβος τώρα;

Εύλογο ερώτημα, που το απαντούν οι γνωρίζοντες με την απλότητα ενός σεναρίου του Argo: ο Τσίπρας προσπαθεί να γκρεμίσει τον μύθο της «κωλοτούμπας» – και οι υπόλοιποι παίζουν άμυνα με… ghost files. Ο καθένας προσπαθεί να ανασυνθέσει το 2015, όπως τον βολεύει. Ένα εθνικό escape room, όπου η έξοδος από την αίθουσα είναι εφικτή μόνο αν βρεις τον συνδυασμό στο χρηματοκιβώτιο της Ηρώδου Αττικού.

Τελικά, τι μάθαμε;

Πρώτον, ότι σε αυτή τη χώρα όλα μπορεί να εξαφανιστούν – εκτός από την ανάγκη κάποιων να κρατούν τους παλιούς εχθρούς τους «ζωντανούς» με κάθε κόστος.
Δεύτερον, ότι οι θεσμοί λειτουργούν κάπως σαν το Shutter Island: αν κοιτάς πολύ ώρα το αρχείο, στο τέλος σε κοιτάζει κι αυτό.
Και τρίτον, ότι η ιστορία των πρακτικών του 2015 είναι μια αληθινή Gone Girl υπόθεση. Μόνο που η “αγνοούμενη” εδώ είναι η ηχητική αλήθεια. Και κανείς δεν φαίνεται να την ψάχνει στ’ αλήθεια.

Καλά ξεμπερδέματα. Κι αν βρείτε κανένα USB στο σπίτι, ρίξτε μια ματιά πριν το πετάξετε. Μπορεί να περιέχει τη μισή σύγχρονη πολιτική Ιστορία.

• Hard Talks