Oruc Reis – NAVTEX για έρευνες στην Αττάλεια: Πού το πάει ο Ερντογάν – Οι τουρκικές πιέσεις για διερευνητικές και η απάντηση της Αθήνας

Έπειτα από λίγες εβδομάδες απραξίας, το τουρκικό ερευνητικό Oruc Reis ετοιμάζεται να βγει εκ νέου για έρευνες, με την Τουρκία να εκδίδει σχετική NAVTEX. Ωστόσο πρόκειται για μια οδηγία διαφορετική από τις προηγούμενες. Γιατί; Επειδή απλούστατα η περιοχή που δεσμεύεται, στα ανοιχτά του κόλπου της Αττάλειας, βρίσκεται εντός 30ού και 36ου μεσημβρινού, δηλαδή στα χωρικά ύδατα της Τουρκίας, ενώ η NAVTEX έχει διάρκεια έξι μηνών, μέχρι τις 21 Ιουνίου.

Τι επιδιώκει ο Ερντογάν

Πρόκειται για μια περίεργη κίνηση της Τουρκίας, την ώρα που πληθαίνουν τα μηνύματα από τη γειτονική χώρα για επανέναρξη των διερευνητικών επαφών, αλλά και ενώ φουντώνουν και οι συζητήσεις για ευρεία διάσκεψη της ανατολικής Μεσογείου.

Τι κρύβεται πίσω από τη NAVTEX; Αρχικά πρόκειται για ένα σαφές μήνυμα προς τη χώρα μας. Με το Oruc Reis να βρίσκεται σε τουρκικά ύδατα για έξι μήνες, διασφαλίζεται πως για το επόμενο διάστημα δεν θα υπάρξουν προκλήσεις από το τουρκικό ερευνητικό στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Με άλλα λόγια η Τουρκία δεσμεύεται πως δεν θα προκαλέσει προβλήματα το επόμενο διάστημα στην Ελλάδα, αφήνοντας απ’ έξω τις περιοχές της ελληνικής υφαλοκρηπίδας που είχε καλύψει πρωτύτερα το Oruc Reis.

Άρα δημιουργείται ο χώρος για να αυξηθούν οι πιέσεις της Άγκυρας και να «ρυμουλκηθεί» επί της ουσίας η χώρα μας στις διερευνητικές επαφές που διακαώς αποζητεί η Τουρκία το τελευταίο διάστημα, με τους δικούς της όρους. Ήδη ο υπουργός Άμυνας της γείτονος φρόντισε να ορίσει τους όρους με τους οποίους η Άγκυρα θα προσέλθει στο διάλογο, εάν αυτός φυσικά γίνει. Συζήτηση άνευ όρων, με όλα τα θέματα στο τραπέζι. Αυτό ήταν το μήνυμα του Χουλουσί Ακάρ σε χθεσινή του συνέντευξη, ενώ αναφέρθηκε και στα «δικαιώματα της Τουρκίας», με άλλα λόγια έβαλε εκ νέου στο τραπέζι την αποστρατιωτικοποίηση νησιών του Αιγαίου, αλλά και το θέμα των 10 ναυτικών μιλίων.

Επί της ουσίας τόσο η NAVTEX, όσο και το νέο προσχηματικό κάλεσμα του Ακάρ για διάλογο δείχνουν και το άγχος που επικρατεί στην Άγκυρα ενόψει της ανάληψης από τον Τζο Μπάιντεν της προεδρίας των ΗΠΑ – που ενδέχεται να οδηγήσει και σε αλλαγή των γεωπολιτικών ισορροπιών- αλλά και τον φόβο για ενδεχόμενες κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου όπως έχει προαναγγελθεί από αξιωματούχους της ΕΕ αλλά και από τα συμπεράσματα του τελευταίου Ευρωπαϊκού Συμβούλιου.

Η απάντηση της Αθήνας

Ως γνωστό, ένας όρος που έθεσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην Τουρκία για να ξεκινήσουν οι διερευνητικές επαφές είναι να έχει επιδείξει συνέχεια και συνέπεια απέχοντας από προκλητικές και επιθετικές κινήσεις σε βάρος της Ελλάδας και να μην καταφύγει σε προσκλήσεις. Επιπρόσθετα, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι η Αθήνα δεν θα συναινέσει σε έναρξη διερευνητικών επαφών πριν την ορκωμοσία του Μπάιντεν.

Η πολυμερής διάσκεψη

Ακόμη μια ιδέα που προκρίνουν οι Τούρκοι και η Αθήνα βλέπει με σκεπτικισμό είναι αυτή της πολυμερούς διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η πρόταση έχει καταγραφεί στα συμπεράσματα των δύο τελευταίων Ευρωπαϊκών Συμβουλίων, ενώ η Τουρκία βλέπει την ιδέα αυτή με καλό μάτι.  

Η Αθήνα φυσικά θέτει συγκεκριμένους όρους ώστε να διοργανωθεί μια τέτοια διάσκεψη. Όπως επεσήμανε την περασμένη Πέμπτη ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, επί της αρχής η Ελλάδα δεν έχει κάποια αντίρρηση, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως από εκεί και πέρα όλα τα κράτη που θα συμμετάσχουν θα πρέπει να σέβονται τα βασικά αυτονόητα κριτήρια: να αναγνωρίζουν το σύνολο των υπόλοιπων συμμετεχόντων, να σέβονται την εδαφική κυριαρχία όλων των άλλων κρατών και να σέβονται τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και του δικαίου της θάλασσας. Τα κράτη που θα συμμετάσχουν σε μια τέτοια ενδεχόμενη διάσκεψη πρέπει να σέβονται αυτά τα κριτήρια, διαμήνυσε ρητά ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, σημειώνοντας πως αν υπάρχει ένα κράτος το οποίο δεν τα σέβεται είναι ένα ένας ανασταλτικός παράγοντας.

Περαιτέρω, επισήμανε πως πρέπει πρώτα απ’ όλα να συμφωνηθεί το πλαίσιο της ενδεχόμενης διάσκεψης και ποιοι θα συμμετάσχουν, αναδεικνύοντας πως ο σεβασμός στο διεθνές δίκαιο είναι θεμελιώδες ζήτημα. Σημείωσε για το πλαίσιο που θα συμφωνηθεί, ότι ετοιμάζει κάποιες προτάσεις ο ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ, καθιστώντας εκ νέου σαφές πως σύγκληση αυτής της διάσκεψης δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο με τη συγκατάθεση των κρατών-μελών της ΕΕ και των κρατών των οποίων θα συγκληθούν. Δίνοντας μια γεύση για το αντικείμενο μιας τέτοιας διάσκεψης, είπε πως θα είναι η πολυμερής συνεργασία στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου σε διάφορους τομείς.

Τα γεωτρύπανα

Μπορεί λοιπόν ο Ερντογάν το τελευταίο διάστημα να παριστάνει τον υπέρμαχο του διαλόγου και να στέλνει μηνύματα για διάλογο, αλλά θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο η Άγκυρα θα αφήσει κατά μέρους τις προκλήσεις. Και μπορεί το Oruc Reis να είναι δεσμευμένο για έξι μήνες στα χωρικά ύδατα της Τουρκίας, ωστόσο υπάρχει πάντα ο κίνδυνος οι Τούρκοι να στείλουν σε ελληνικές περιοχές κάποιο από τα γεωτρύπανα που έχουν. «Η Τουρκία έχει κάνει μια επένδυση 1 δισεκατομμυρίου ευρώ για να πάρει τρία γεωτρητικά σκάφη και να αγοράσει ένα σεισμογραφικό και να ναυπηγήσει ακόμη ένα. (…) Είναι προφανές πως θα τα χρησιμοποιήσει ανά πάσα στιγμή για να δημιουργήσει πρόβλημα», δήλωσε χαρακτηριστικά στον ΣΚΑΪ ο καθηγητής Άγγελος Συρίγος την Τρίτη.

• NAVTEX
• Oruc Reis
• Τουρκία