Όσα δώσεις, λίγα θα ’ναι – και όσα τάξεις, θα’ ναι γνωστά – Το αίνιγμα Καραμανλή για το Μαξίμου – Ο Ανδρουλάκης και η κακοφωνία – Ο Δούκας λειτουργεί σαν χαλασμένο… iOS – Ριμέικ για τον ΣΥΡΙΖΑ

Η κυβέρνηση ανακάλυψε κάτι που το Χόλιγουντ ήξερε από καιρό: δεν έχει σημασία πόσο καλό είναι το σενάριο, αν έχεις παίξει ήδη το trailer, κανείς δεν θα πάει να δει την ταινία. Στο Μαξίμου λοιπόν κάνουν… διπλή ανάγνωση στις πρώτες μεταπασχαλινές δημοσκοπήσεις, σαν να ’ταν χαμένοι υπότιτλοι από το “Everything Everywhere All at Once”.

Από τη μία, βλέπουν τη «βελόνα» να κινείται ελαφρώς προς τα πάνω και πανηγυρίζουν συγκρατημένα – κάπως όπως ο Ντάνιελ Ντέι Λιούις όταν του είπαν ότι θα πάρει ακόμα ένα Όσκαρ. Από την άλλη όμως, το κοινό δείχνει ξεκάθαρα πως δεν ενθουσιάζεται με το sequel της «Κοινωνικής Πολιτικής» που προβάλλεται σε επανάληψη. Ή, όπως θα έλεγε και ο Κένεντι: «Μην ρωτάς τι μπορεί να σου δώσει το κράτος – γιατί θα απογοητευτείς».

Το «δώρο» του Νοεμβρίου και το φάντασμα της απογοήτευσης

Το επίδομα των 250 ευρώ στους συνταξιούχους είναι, λέει, στη σωστή κατεύθυνση. Το πιστεύει το 59% των πολιτών. Αλλά μόνο το 9% το βρίσκει ικανοποιητικό – το υπόλοιπο 50% λέει: «δώσε κι άλλο». Που θυμίζει κάτι από “The Wolf of Wall Street” – «sell me this pen», λέει ο Ντι Κάπριο. Αλλά άμα η πένα γράφει μόνο μία λέξη – «λίγα» – ποιος θα την αγοράσει;

Τα ίδια και με την επιστροφή του ενοικίου: καλή ιδέα, λένε οι πολίτες – αλλά παραμένουν στο “καλή”. Ούτε «πολύ», ούτε «αρκετή», ούτε «σωτήρια». Θυμίζει εκείνο το θρυλικό meme του Titanic: «είναι 9 ευρώ, Ρόουζ». Και το κράτος, σαν άλλος Τζακ, τους λέει «ανέβα εσύ στη σχεδία – εγώ θα μείνω στο παγωμένο νερό της επικοινωνίας».

Η ΔΕΘ ως τρέιλερ που παίζει από Μάιο

Στο Μέγαρο Μαξίμου έχουν καταλάβει ότι αν καείς στο πασχαλινό επίδομα, φυσάς και τον Σεπτέμβρη. Γι’ αυτό και ζήτησαν «σιγή ιχθύος» για ό,τι πρόκειται να ανακοινωθεί στη ΔΕΘ. Φοβούνται πως αν τα μέτρα διαρρεύσουν από τώρα, ο Μητσοτάκης θα εμφανιστεί στη Θεσσαλονίκη σαν κωμικός που λέει το ίδιο αστείο σε κοινό που το ’χει διαβάσει στο Twitter. Spoiler alert: δεν γελάει κανείς.

Ή, όπως θα το έλεγε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αν τον ρωτούσαν σήμερα: «η φαντασία στην εξουσία είναι καλό πράγμα – αρκεί να μην εξαντλείται στις διαρροές».

Η κοινωνία δεν λέει «δώσε μας πιο πολλά». Λέει: «δώσε μας κάτι που δεν το έχουμε ήδη δει, ακούσει ή αγνοήσει».

Ο εχθρός είναι η προσδοκία

Αυτό που φοβούνται στα αλήθεια δεν είναι η φτώχεια – είναι η πλήξη. Όχι η οικονομική, αλλά η πολιτική. Όταν ο ψηφοφόρος δεν εκπλήσσεται πια, όταν ακούει τα «κατόπιν ενεργειών του» και αναστενάζει, δεν πατάει delete – απλώς αλλάζει σταθμό.

Εδώ δεν μιλάμε πια για πτώση – μιλάμε για απουσία κορύφωσης. Κι όπως κάθε σκηνοθέτης ξέρει, όταν δεν έχεις φινάλε, τότε ούτε το χειροκρότημα σε σώζει.

Αντί για αποθέωση, «ευχαριστούμε για τη συμμετοχή»

Η κυβέρνηση έμαθε ότι το κοινό της δεν είναι πια το ίδιο. Θέλει σοβαρότητα, όχι μόνο επιδόματα. Θέλει αλήθειες, όχι μόνο σενάρια. Θέλει επανεκκίνηση, όχι reboot με τον ίδιο σκηνοθέτη. Ο λαός πια μοιάζει με την Μπάρμπαρα Στρέιζαντ στο “The Mirror Has Two Faces” – έχει δει και τον εαυτό του, και την απογοήτευση. Και δεν ενθουσιάζεται εύκολα.

Κάποτε ο Ανδρέας Παπανδρέου έλεγε: «ή αλλάζουμε ή βουλιάζουμε». Τώρα μάλλον ισχύει: ή εκπλήσσουμε ή μας προσπερνούν.

Και στην τελική, αν το κοινό σου πει στη ΔΕΘ: «μα αυτά τα ξέρουμε ήδη», τότε δεν έχεις πολιτική – έχεις επαναλήψεις σε κρατικό κανάλι.

Το αίνιγμα, που έγινε δράμα, Καραμανλή για το Μαξίμου

Το δράμα των Τεμπών επέστρεψε από το παράθυρο της Ιστορίας για να χτυπήσει τη γυάλινη πρόσοψη του Μεγάρου Μαξίμου. Όχι ως πολιτική ανάμνηση, αλλά ως θεσμικό ρίγος, με την παραπομπή στη Βουλή της δικογραφίας που αγγίζει τον πρώην υπουργό Κώστα Αχιλλέα Καραμανλή. Εκείνον που παραιτήθηκε «για λόγους συνείδησης», αλλά σήμερα κινδυνεύει να επιστρέψει ως ο πρωταγωνιστής μιας δίκης πολιτικής ευθύνης — ή πολιτικής επιλεκτικότητας.

Γιατί, όπως έλεγε ο Τσόρτσιλ, «ο πολιτικός πρέπει να μπορεί να εξηγήσει αύριο γιατί δεν έγινε αυτό που υποσχέθηκε χθες». Κι εδώ, δεν πρόκειται απλώς για υποσχέσεις, αλλά για ζωές.

Μοντέλο Τριαντόπουλου: mission impossible

Το επιτελείο του Πρωθυπουργού δείχνει πρόθυμο να επαναλάβει τη συνταγή «ξεφορτώματος» που λειτούργησε στην περίπτωση Τριαντόπουλου: πλημμέλημα, fast track διαδικασία και «ευχαριστούμε που περάσατε». Μόνο που αυτή τη φορά το μενού έχει αλλάξει. Η δικογραφία είναι ογκώδης, το όνομα «Καραμανλής» έχει ειδικό πολιτικό βάρος (και ακόμα βαρύτερο επώνυμο), ενώ οι πολιτικοί συσχετισμοί δεν επιτρέπουν την ίδια θεσμική τσαπατσουλιά.

Αν το καλοσκεφτείς, ο Κώστας Καραμανλής δεν είναι ένας απλός πρώην υπουργός. Είναι ο «ανιψιός» στην πιο δύσκολη πίστα: να μη χαλάσει η παράδοση της οικογένειας. Το δίλημμα θυμίζει ελαφρώς “Ο Νονός”, πώς να φέρεις ενώπιον της δικαιοσύνης ένα μέλος του σπιτιού χωρίς να σπάσει ο κώδικας της «ομερτά»;

Αθώος μέχρι… να ψηφίσουμε

Η δήλωση του πρώην υπουργού είναι υποδειγματικά πολιτικά αινιγματική. Δηλώνει αθώος, εκφράζει εμπιστοσύνη στους θεσμούς, αλλά δεν αναφέρει ρητά τη βούληση να σταθεί μπροστά στον φυσικό δικαστή. Ούτε ναι, ούτε όχι. Κάτι σαν το γνωστό “Ναι μεν, αλλά” που κυριαρχεί σε κάθε εποχή εκλογικής αγωνίας.

Το ερώτημα, ωστόσο, είναι άλλο: θα βρεθούν βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας να ψηφίσουν υπέρ της παραπομπής ενός δικού τους, που μέχρι χθες κάθονταν μαζί στο υπουργικό, στις ίδιες κάμερες, στις ίδιες καμπάνιες; Ή θα κρυφτούν πίσω από το πλημμέλημα, την «παράβαση καθήκοντος», αυτό το θεσμικό υποκατάστατο της συγκάλυψης;

Οι άλλοι δεν ξεχνούν

Το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ έχουν ήδη φορέσει τη στολή του κατήγορου. Η Χαριλάου Τρικούπη καίγεται να πάρει τη ρεβάνς της αντιπολίτευσης που έχασε από την Πλεύση Ελευθερίας. Αυτή τη φορά, θα προχωρήσει μόνη της και θα ζητήσει κακουργηματική παραπομπή, με το επιχείρημα ότι δεν γίνεται οι υφιστάμενοι να διώκονται για κακούργημα και ο προϊστάμενος να φεύγει με μια απλή επίπληξη. Σαν σε ταινία του Φελίνι, ο εργολάβος κατηγορείται, ο πολιτικός μηχανικός βραβεύεται.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, από την άλλη, έχει λιγότερους βουλευτές, αλλά αρκετούς για να κάνει φασαρία. Μένει να δούμε αν η αντιπολίτευση αυτή θα λειτουργήσει ως ενορχηστρωμένο μέτωπο ή ως ακόμα μία άσκηση μικροκομματικής φαντασιοπληξίας.

Η κάλπη θυμάται, το Σύνταγμα καταγράφει

Η υπόθεση Καραμανλή δεν είναι απλώς μια δικογραφία. Είναι ένα τεστ θεσμικής αντοχής. Ένα crash test για μια κυβέρνηση που επιδιώκει την εικόνα της «νοικοκυρεμένης σοβαρότητας», αλλά κινδυνεύει να εκτεθεί στο ίδιο της το καθρέφτισμα. Γιατί, όπως έλεγε ο Σαρλ ντε Γκωλ  «για να γίνεις μεγάλος, δεν φτάνει να είσαι ισχυρός· πρέπει να είσαι και δίκαιος».

Και σε αυτή την ιστορία, το ζύγι της Δικαιοσύνης δεν μετριέται μόνο από τους όγκους των φακέλων. Μετριέται από το αν η Βουλή είναι διατεθειμένη να πει στον πολίτη ότι δεν υπάρχουν ανέγγιχτοι. Ούτε στις ράγες. Ούτε στα έδρανα.

Πρώτη Πράξη: Η Δικογραφία των 10.000 Σελίδων

Η δικογραφία για την τραγωδία στα Τέμπη, με περισσότερες από 10.000 σελίδες, διαβιβάστηκε στη Βουλή, περιλαμβάνοντας ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες των πρώην υπουργών Κώστα Καραμανλή και Χρήστου Σπίρτζη . Μόλις δώδεκα βουλευτές είχαν μελετήσει το υλικό μέχρι την Παρασκευή, το οποίο φυλάσσεται αυστηρά στην αίθουσα «Παύλος Μπακογιάννης» .

Δεύτερη Πράξη: Κακούργημα ή Πλημμέλημα;

Η κυβέρνηση φαίνεται να προσανατολίζεται προς την αντιμετώπιση της υπόθεσης ως πλημμέλημα, ακολουθώντας το προηγούμενο του Χρήστου Τριαντόπουλου. Ωστόσο, η αντιπολίτευση, επικαλούμενη τις κατηγορίες κακουργήματος που αντιμετωπίζουν υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου Μεταφορών, ζητά την παραπομπή του Καραμανλή με βαρύτερες κατηγορίες .

Τρίτη Πράξη: Ο Χρόνος Τρέχει

Σύμφωνα με συνταγματολόγους, όπως ο Ευάγγελος Βενιζέλος, αν δεν υπάρξει παραπομπή μέχρι τον Οκτώβριο, όταν συμπληρώνονται δύο σύνοδοι της παρούσας Βουλής, τα αδικήματα ενδέχεται να παραγραφούν. Η κυβέρνηση, ωστόσο, υποστηρίζει ότι οι πρόσφατες αλλαγές στον νόμο περί ευθύνης υπουργών καταργούν την ευνοϊκή παραγραφή .

Η παράσταση συνεχίζεται

Καθώς η πολιτική σκηνή παρακολουθεί την εξέλιξη της υπόθεσης, η κοινωνία αναμένει απαντήσεις για την τραγωδία στα Τέμπη. Η αναζήτηση της αλήθειας και της δικαιοσύνης παραμένει στο επίκεντρο, με το κοινό να περιμένει την τελική πράξη αυτού του πολιτικού δράματος.

«Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού.»
— Ότο φον Μπίσμαρκ, Γερμανός καγκελάριος

Πρωινός καφές με… μεταλλική γεύση

Το ΠαΣοΚ αποφάσισε να… βράσει καφέ κάθε εβδομάδα, μπας και αποκτήσει πολιτικό άρωμα. Όχι, δεν είναι το reboot του «Πρωινού Καφέ», ούτε πρόκειται για την επιστροφή της Ρούλας Κορομηλά. Είναι μια προσπάθεια του Νίκου Ανδρουλάκη να συγχρονίσει το κόμμα με την κοινοβουλευτική του ομάδα. Αφορμή, η χρόνια φαγούρα μεταξύ της ηγεσίας και των εσωκομματικών μεγάφωνων του παρελθόντος – Δούκας, Γερουλάνος, Διαμαντοπούλου.

Η ατμόσφαιρα θυμίζει σκηνικό από το “The Big Short” , όπου όλοι ήξεραν ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά έκαναν πως δεν το βλέπουν. Μόνο που εδώ δεν υπάρχει Κρίστιαν Μπέιλ να προβλέψει τη συντριβή. Υπάρχει μόνο ένας πρόεδρος με γραβάτα και πολιτικός σχεδιασμός που αναζητά… αφήγημα.

Δούκας – Ο δήμαρχος με τις δικές του ρόδες

Ο Χάρης Δούκας λειτουργεί σαν το χαλασμένο iOS του ΠαΣοΚ: είναι μέσα στο σύστημα αλλά έχει τις δικές του ενημερώσεις. Δεν ανεβάζει τίποτα για τον Ανδρουλάκη, δεν χειροκροτεί στη Βουλή, δεν στέλνει καρδούλες στα TikTok. Αντιθέτως, ζητά νέο συνέδριο και ολική επανεκκίνηση, ελπίζοντας πως ο φθινοπωρινός καφές στη Χαριλάου Τρικούπη θα σερβίρεται με κάλπη. Η ήττα δεν του έβαλε μυαλό …

Ο Νίκος κάνει πως δεν τον βλέπει, όπως ο Λεονάρντο ΝτιΚάπριο στο “The Revenant” όταν παριστάνει τον πεθαμένο για να μην τον φάει η αρκούδα. Μόνο που στην περίπτωσή του, η αρκούδα δεν είναι η αντιπολίτευση. Είναι οι δικοί του.

Κατρίνης και Γιαννακοπούλου – Το ΠαΣοΚ των στεγνών χειροκροτημάτων

Ο Μιχάλης Κατρίνης θέλει αιχμηρό λόγο. Μόνο που προς το παρόν, ο λόγος μοιάζει με λεπίδα από Playmobil. Αντίστοιχα, η Νάντια Γιαννακοπούλου εγκατέλειψε τις παλιές της κορώνες και τώρα δίνει τη μάχη υπέρ του «θεσμικού λόγου». Το πρόβλημα; Ο θεσμικός λόγος δεν κόβει ψήφους από την Πλεύση. Κόβει απλώς… ταχύτητα.

Η φράση του Ουίνστον Τσόρτσιλ ταιριάζει απόλυτα: «Ένας πολιτικός σκέφτεται τις επόμενες εκλογές. Ένας ηγέτης, τις επόμενες γενιές». Εδώ σκέφτονται πώς θα φτάσουν ως το επόμενο γκάλοπ χωρίς να πέσουν κάτω από το κόμμα της Ζωής.

Ανάμεσα στο φθινόπωρο και το χειρότερο σενάριο

Η Χαριλάου Τρικούπη αισιοδοξεί ότι το πρόβλημα είναι η συγκυρία. Όπως κάθε πολιτική ηγεσία που έχει πιάσει πάτο στις μετρήσεις. Θεωρούν ότι αν «συμμαζευτεί» η εικόνα και χαμηλώσουν οι φωνές, θα επιστρέψει η δημοσκοπική άνοιξη.

Αλλά – για να παραφράσουμε τον Τσάρλς Ντε Γκωλ – «τα νεκροταφεία είναι γεμάτα με πολιτικούς που νόμιζαν ότι είχαν χρόνο». Και το ΠαΣοΚ του Νίκου δεν έχει άπειρο χρόνο. Έχει φθινόπωρο. Και συνέδριο. Και πρώην υποψήφιους προέδρους με ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες.

Επίλογος χωρίς όνομα (ακόμα)

Το νέο όργανο συντονισμού μπορεί να μην έχει ακόμα όνομα, αλλά έχει έναν σκοπό: να γλιτώσει το κόμμα από τον αυτοτραυματισμό. Αλλά όπως ήδη γνωρίζουμε, «Τα κόμματα πεθαίνουν από μέσα τους. Οι εχθροί είναι απλώς θεατές».

Και στο ΠαΣοΚ, το θέατρο δεν παίζεται έξω. Παίζεται εντός.

ΣΥΡΙΖΑ… «who’s to blame, Johnny?»

Ή αλλιώς: Όταν το κόμμα θυμίζει τον Τζακ Νίκολσον στον καθρέφτη του “The Shining” και αναρωτιέται «who’s to blame, Johnny?»

Η κρίση στον ΣΥΡΙΖΑ δεν ήρθε απροειδοποίητα. Απλώς την κοιτούσαν αλλού – ίσως προς Ζωή μεριά, ίσως προς Κασσελάκη, πάντως όχι στα λάθη τους. Κάποτε ο Σαρλ ντε Γκωλ είπε πως «η πολιτική είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να την αφήνεις στους πολιτικούς». Αν ζούσε σήμερα και έβλεπε την Κουμουνδούρου, θα το επαναδιατύπωνε: «ή στους… πολιτευόμενους του 3%».

Η εσωστρέφεια έχει γίνει κανονικότητα, τα ποσοστά προϊστορία, κι η στρατηγική μοιάζει με κακογραμμένο σενάριο που απορρίφθηκε απ’ την επιτροπή των Όσκαρ. Κι όμως, οι πρωταγωνιστές επιμένουν να ανακυκλώνουν τους ίδιους ρόλους. Όπως στο “Groundhog Day” – καλημέρα, ΣΥΡΙΖΑ. Ξανά και ξανά.

Ο Σωτήρας, ο Φάμελλος και το Φάντασμα του Συνεδρίου

Ο Σωκράτης Φάμελλος, με τον αέρα ανθρώπου που κρατά το τιμόνι χωρίς να βλέπει το GPS, επιμένει πως όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο. Ποιο σχέδιο, δεν είναι σαφές – ίσως εκείνο το αόρατο που έφερε το κόμμα από την αξιωματική αντιπολίτευση στη βαθιά… περιφέρεια του πολιτικού χάρτη. Ενδεχομένως να πιστεύει, όπως ο Κένεθ Μπράνα στο “Tenet”, ότι ο χρόνος μπορεί να αντιστραφεί και να ξαναζήσουμε το 2015. Μόνο που το κοινό έχει ήδη αποχωρήσει από την αίθουσα.

Οι φωνές για αλλαγή ηγεσίας πληθαίνουν. Προς το παρόν είναι σενάριο με λίγες πιθανότητες, αλλά όπως ξέρουν και οι παλιοί του Χόλιγουντ: όταν ένα σενάριο φτάνει στα χέρια παραγωγού, πάντα υπάρχει το ενδεχόμενο να γυριστεί. Και τότε, η κάμερα θα γράφει σιωπές, ενοχές και παραιτήσεις.

Ο Πολάκης, το Σφυροδρέπανο και ο… πάγος

Ο Παύλος Πολάκης, σε ρόλο εσωκομματικού Τιτάνα, σηκώνει (ξανά) τη φωνή και καταθέτει πλατφόρμα. Ξανά. Η πλατφόρμα αυτή τη φορά δεν αφορά το facebook αλλά τη σωτηρία του κόμματος. Ή τουλάχιστον την επαναφορά του στο προσκήνιο. Υπάρχουν στιγμές που θυμίζει περισσότερο τον Μάρλον Μπράντο στο “On the Waterfront”, που μονολογεί «I coulda been a contender», παρά στέλεχος εν αναμονή της δόξας.

Η σιωπή των υπολοίπων είναι εκκωφαντική. Όχι από σεβασμό – από φόβο ή αμηχανία. Μερικοί εξ αυτών θα μπορούσαν να κρατούν ταμπέλες «συμβιβασμένος – όχι επικίνδυνος». Τους λείπει μόνο το κραγιόν για να γίνουν «Joker» του Φίνιξ.

Ανασυγκρότηση ή ριμέικ της ίδιας αποτυχίας;

Η ηγεσία επιμένει πως το Συνέδριο θα αποτελέσει αφετηρία επανεκκίνησης. Η ελπίδα είναι να επιστρέψουν στελέχη της Νέας Αριστεράς – τουλάχιστον όσοι δεν έχουν ακόμα αναζητήσει πολιτικό άσυλο αλλού. Αλλά η πραγματική πρόκληση είναι μία: να επιστρέψει το κοινό. Ο κόσμος που στήριξε, πίστεψε και προδόθηκε από μια παράταξη που ξέχασε τι θα πει ειλικρίνεια και τιμωρήθηκε για το θράσος της να νομίζει πως η εξουσία είναι… μόνιμη.

Ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος ακόμα παίζει το χαρτί της σιωπής, θυμίζει πια χαρακτήρα του “The Godfather Part II” – αποσυρμένος, μυστηριώδης και μοιραίος. Το ερώτημα είναι αν θα αποφασίσει να επιστρέψει ως «Νονός» ή αν θα μείνει στο παρασκήνιο βλέποντας τον άλλοτε κραταιό ΣΥΡΙΖΑ να παίζει στο θερινό «Πολιτικόν», ταινία μικρού μήκους με τίτλο “Η Ήττα μου και Εγώ”.

Η χαμένη… εξουσία 

Το πρόβλημα με τα κόμματα εξουσίας δεν είναι όταν χάνουν την εξουσία. Είναι όταν χάνουν το είδωλό τους. Όταν κοιτάζουν στον καθρέφτη και βλέπουν ένα φάντασμα του παρελθόντος. Ο Τσώρτσιλ έλεγε ότι «το τίμημα της μεγαλοσύνης είναι η ευθύνη». Αλλά εδώ κανείς δεν θέλει να πληρώσει.

Και όσο το μόνο που αλλάζει είναι ο… φταίχτης της εβδομάδας, το κόμμα θα συνεχίζει να πνίγεται στη δική του αυτοεικόνα. Ή όπως έλεγε και ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ στο “Casablanca”: «Here’s looking at you, kid» – μόνο που το “kid” είναι το παρελθόν, κι ο καθρέφτης έχει ραγίσει.

Θυμίζει, ξανά, εκείνη τη σκηνή του “Shining”. Όχι με τον Τζακ να γράφει ξανά και ξανά τη φράση «All work and no play makes Jack a dull boy», αλλά τον ΣΥΡΙΖΑ να γράφει, συνεδριακά, «All blame and no shame makes SYRIZA a ghost party».

• Κώστας Αχ. Καραμανλής
• Νέα Δημοκρατία
• Νίκος Ανδρουλάκης
• ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
• ΣΥ​ΡΙΖΑ