«Όταν ευημερούν οι αριθμοί, δυστυχούν οι άνθρωποι»: Η φτώχεια δεν αντιμετωπίζεται με επιδόματα

Όσα χρόνια κι αν περάσουν, η φράση του Γεωργίου Παπανδρέου παραμένει διαχρονική: «Όταν ευημερούν οι αριθμοί, δυστυχούν οι άνθρωποι». Τα τελευταία χρόνια βρισκόμαστε μπροστά σε μια πρωτόγνωρη για τα ελληνικά αλλά και παγκόσμια δεδομένα κατάσταση, όπου το πολιτικό σύστημα έχει απαξιωθεί εντελώς στα μάτια των πολιτών, οι πολίτες από το 2009 ζουν απανωτές κρίσεις -μνημόνια, πανδημία και πόλεμος στην Ουκρανία-  αντιμετωπίζοντας ίσως τη βιαιότερη μεταβολή στις ζωές τους, ενώ η πολιτική  ηγεσία του τόπου, με τοξικό και διχαστικό λόγο, αποδεικνύει ότι ενδιαφέρεται για τις επόμενες εκλογές και όχι τις επόμενες γενιές. Και, μάλιστα, την ώρα που ο «λύκος» Ερντογάν καιροφυλακτεί για να μας ακρωτηριάσει εθνικά.

Καλοί οι πανηγυρισμοί για την αύξηση του ΑΕΠ, την ανάπτυξη και τα πλεονάσματα αλλά τα κοινωνικά ελλείματα είναι εδώ και απειλητικά. Συνολικά 95,4 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ε.Ε., αριθμός που «μεταφράζεται» ως το 21,7% του πληθυσμού, διέτρεχαν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού το 2021. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Eurostat σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης στην Ευρώπη, ο αριθμός των πολιτών που βρίσκονται αντιμέτωποι με το φάσμα της φτώχειας κατέγραψε ελαφρά αύξηση πέρυσι σε σχέση με το 2020 (94,8 εκατομμύρια ή το 21,6% του πληθυσμού). Ειδικότερα 95,4 εκατ. άτομα στην Ε.Ε. ζούσαν την περυσινή χρονιά σε νοικοκυριά τα οποία αντιμετώπιζαν τουλάχιστον έναν από τους τρεις κινδύνους φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού (κίνδυνος φτώχειας, σοβαρός υλικός και κοινωνική στέρηση ή/και διαβίωση σε νοικοκυριό με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας). Από αυτά, περίπου 5,9 εκατομμύρια (1,3% του συνολικού πληθυσμού) ζούσαν σε νοικοκυριά που αντιμετώπιζαν και τους τρεις κινδύνους φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού ταυτόχρονα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, 73,7 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ε.Ε. αντιμετώπιζαν κίνδυνο φτώχειας, ενώ 27 εκατομμύρια ήταν αντιμέτωπα με σοβαρές υλικές και κοινωνικές στερήσεις και 29,3 εκατομμύρια ζούσαν σε ένα νοικοκυριό με χαμηλή ένταση εργασίας.

Ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παρουσιάζει αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών της Ε.Ε.. Τα υψηλότερα ποσοστά ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό καταγράφηκαν στη Ρουμανία (34%), τη Βουλγαρία (32%), την Ελλάδα και την Ισπανία (και οι δύο 28%). Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό καταγράφηκαν στην Τσεχία (11%), τη Σλοβενία (13%) και τη Φινλανδία (14%).

Οι πανηγυρισμοί «πνίγονται» όταν συνειδητοποιείς ότι η Ελλάδα παραμένει στην ουρά και υπερχρεωμένη. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), είχε δημοσιεύσει την έρευνά της για τα εισοδήματα και τις συνθήκες διαβίωσης των νοικοκυριών, έτους 2021. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ανέρχεται σε 28,3% (2.971.200 άτομα) και παρουσιάζει αύξηση 0,9 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2020. Προσέξτε, σχεδόν 3 εκατ. Έλληνες βρίσκονται στον πάτο του βαρελιού και χωρίς σοβαρές πιθανότητες να σηκώσουν κεφάλι. Αλλά υπάρχουν και τα χειρότερα που έρχονται, μια δεύτερη προσεκτική ματιά σε αυτήν την έρευνα, μπορεί να αποκαλύψει ενδιαφέρουσες πληροφορίες.

Καθώς οι επιπτώσεις από το κύμα ακρίβειας και πληθωρισμού που βιώνουμε τους τελευταίους μήνες δεν εμφανίζονται στα συγκεκριμένα στοιχεία. Η αύξηση στις τιμές όλων των ειδών του σουπερμάρκετ και στις τιμές ενέργειας και καυσίμων επηρεάζει κυρίως τα φτωχότερα νοικοκυριά, τα οποία βλέπουν ένα σημαντικό ποσοστό του μηνιαίου εισοδήματος να έχει κάνει φτερά. Επομένως, χρειάζεται μία προσεκτική αποτίμηση των δεδομένων, γιατί μπορεί να έβαλε περισσότερα στα ταμεία το Δημόσιο, αλλά αυτό συνέβη επειδή οι αυξήσεις τιμών διογκώνουν τα έσοδα από ΦΠΑ. Νοικοκυριά και επιχειρήσεις για να ανταπεξέλθουν στην ακρίβεια και τους φόρους «τρώνε από τα έτοιμα» εξαντλώντας τη φοροδοτική τους ικανότητα δημιουργώντας προϋποθέσεις για μια βραδυφλεγή βόμβα στάσης πληρωμών, αν συνεχιστεί η ενεργειακή κρίση.

Από το 2019 μέχρι τώρα φταίει η πανδημία. Αλλά και μέχρι το 2023 ο Πούτιν, και το κράτος να κερδοσκοπεί με τα χαράτσια και τους υψηλούς φόρους και από την άλλη επιστρέφει κάποια σε επιδόματα αλλά όχι σε αυτούς που πληρώνουν, για όσο πληρώνουν, και αν δεν καταλήξουν και αυτοί στον πάτο του βαρελιού.

Για να το εξηγήσω, είναι γεγονός πως οι Έλληνες φορολογούμενοι που δεν κλέβουν, τους «κλέβουν» διπλά – αφενός μεν με τον πληθωρισμό που είναι συνώνυμος με τους φόρους, αφετέρου από το κράτος που δεν μειώνει τους συντελεστές φορολόγησης. Με τον αυξημένο ΦΠΑ, λόγω των ανατιμήσεων των τιμών – με την έμμεση υπερφορολόγηση δηλαδή των Ελλήνων, από μία κυβέρνηση που ισχυρίζεται πως μειώνει τους φόρους ενώ δίνει τη χαριστική βολή στη μεσαία τάξη.

Και σας το γράφω με παραδείγματα, όταν η βενζίνη κόστιζε 1,50 €, τα 0,70 € ήταν ο ΕΦΚ, τα 0,30 € ο ΦΠΑ και τα 0,50 το αφορολόγητο κόστος της. Με τη βενζίνη στα 2 €, ο ΕΦΚ είναι ξανά 0,70 € αλλά ο ΦΠΑ αυξάνεται στα 0,39 € – οπότε το δημόσιο κερδίζει επί πλέον χρήματα που δεν είχε προϋπολογίσει και το ίδιο συμβαίνει σε όλα τα άλλα είδη που ανατιμώνται. Με απλά λόγια, οι πολίτες εισπράττουν μεν τα ίδια ευρώ με τους μισθούς ή με τις συντάξεις τους, αλλά τα χρήματα τους αξίζουν λιγότερο.

Και πάμε, τώρα να δούμε πως υπολογίζεται η φτώχεια, αυτή προσδιορίζεται στο ποσό των 5.251 ευρώ ετησίως (δηλαδή περίπου 438 ευρώ το μήνα) για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και 11.028 ευρώ ετησίως (δηλαδή 919 ευρώ μηνιαίως) για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο παιδιά κάτω των 14 ετών. Αναλογιστείτε, πόσοι είναι λίγο πάνω από αυτά τα όρια και πόσοι με ιλιγγιώδη ταχύτητα θα προσγειωθούν ανώμαλα σ΄ αυτήν την κατάσταση αν συνεχιστεί η κρίση. Προφανώς και η λύση δεν είναι τα επιδόματα, προφανώς και πρέπει να δίνονται για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες αλλά το πολιτικό σχέδιο δεν μπορεί να είναι απλώς η καταγραφή, αλλά οι λύσεις με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα και όχι οι λύσεις έκτακτης ανάγκης από ένα κράτος-«πατερούλη» που απλώς μοιράζει τη φτώχεια.

Γιατί χρειάζονται, δουλειές, δουλειές και δουλειές με καλές αμοιβές για τους νέους και όχι μόνο χαμηλότοκα δάνεια και παροχές τύπου σοβιέτ…

• φτώχεια