Όταν η Ιστορία γίνεται εργαλείο διχασμού: «Οι αγώνες της Αριστεράς ήταν επί ζημία της Ελλάδας»

Η δήλωση ότι «δεν σέβομαι τους αγώνες της Αριστεράς» δεν είναι απλώς μια αιχμηρή πολιτική τοποθέτηση. Αλλά και ποιος σε ρώτησε; Και ποιος αριστερός ενδιαφέρεται για την άποψη του Πλεύρη και του Γεωργιάδη. Αλλά η γενίκευσης περί εθνικής ζημιάς πάει αλλού. Είναι μια συνειδητή παρέμβαση στη συλλογική μνήμη, με σαφή στόχο τη διαμόρφωση πολιτικού κλίματος. Διότι εδώ δεν έχουμε μια επιμέρους κριτική σε επιλογές ή πολιτικές περιόδους, αλλά μια συνολική απαξίωση μιας ολόκληρης ιστορικής και ιδεολογικής παράδοσης.

Η γενίκευση ότι «οι αγώνες της Αριστεράς ήταν επί ζημία της Ελλάδας» αγνοεί βασικά ιστορικά δεδομένα. Παρακάμπτει τον ρόλο της Αριστεράς στην Αντίσταση, τις διώξεις που υπέστη για δεκαετίες και, κυρίως, τη συμβολή της στη μεταπολιτευτική δημοκρατία. Δεν πρόκειται για ιστορική ανάλυση, αλλά για πολιτική ερμηνεία με σαφή ιδεολογική στόχευση.

Ακόμη πιο προβληματική είναι η αναφορά στο Λιτόχωρο και η σύνδεσή του με «την έναρξη της καταστροφής». Ο Εμφύλιος δεν είναι μια μονοδιάστατη αφήγηση ευθυνών. Είναι μια εθνική τραγωδία με βαθιές πληγές και στις δύο πλευρές. Η προσπάθεια να αποδοθεί συλλογική ενοχή σε μία μόνο πλευρά δεν οδηγεί σε κατανόηση, αλλά σε αναβίωση παλαιών διχασμών.

Σε πολιτικό επίπεδο, τέτοιες δηλώσεις δεν είναι ουδέτερες. Ενισχύουν την πόλωση, ενεργοποιούν τα πιο σκληρά αντανακλαστικά των κομματικών ακροατηρίων και μετατοπίζουν τη συζήτηση από τα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας. Σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια, η υγεία και η οικονομική πίεση κυριαρχούν, η επιστροφή σε εμφυλιοπολεμικά σχήματα δεν είναι τυχαία.

Η απάντηση, ωστόσο, δεν μπορεί να είναι μια αντίστοιχη απαξίωση της άλλης πλευράς. Η δημοκρατία της Μεταπολίτευσης οικοδομήθηκε πάνω στην υπέρβαση αυτών των διαχωρισμών. Η ιστορία πρέπει να αναλύεται, να κρίνεται, αλλά όχι να χρησιμοποιείται ως όπλο αποκλεισμού.

Γιατί όταν η πολιτική επιστρέφει στο παρελθόν με όρους σύγκρουσης, το πρόβλημα δεν είναι η ιστορία. Είναι το παρόν.

Συμπέρασμα: 

Αν κάτι αποδεικνύει η ιστορική διαδρομή της Μεταπολίτευσης, είναι ότι η εθνική συμφιλίωση δεν ήταν αυτονόητη· ήταν πολιτική επιλογή με κόστος και ευθύνη. Θεμελιώθηκε από ηγεσίες που, παρά τις βαθιές ιδεολογικές τους διαφορές, κατανόησαν ότι η χώρα δεν μπορεί να προχωρήσει με ανοιχτές πληγές. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής νομιμοποίησε το ΚΚΕ, κλείνοντας έναν κύκλο διώξεων. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, με τον νόμο 1285/1982, αναγνώρισε θεσμικά την Εθνική Αντίσταση, αποκαθιστώντας ιστορικές αδικίες και εντάσσοντας όλες τις πλευρές στο δημοκρατικό αφήγημα.

Σήμερα, όσοι επιχειρούν να ξαναγράψουν την Ιστορία με όρους απαξίωσης και μονομέρειας, ουσιαστικά αμφισβητούν εκείνες τις θεμελιώδεις επιλογές. Δεν πρόκειται για απλή διαφορετική ανάγνωση, αλλά για υπονόμευση μιας εθνικής κατάκτησης. Γιατί η συμφιλίωση δεν σημαίνει λήθη, αλλά αναγνώριση. Και όποιος την αποδομεί, επιστρέφει τη χώρα σε εποχές που κάποιοι πλήρωσαν ακριβά για να αφήσουμε πίσω.

Βασικά Στοιχεία του Νόμου 1285/1982:

• Αναγνωρίστηκε η Εθνική Αντίσταση κατά των κατακτητών (Γερμανών, Ιταλών, Βουλγάρων) την περίοδο 1941-1944.
• Ως αντιστασιακές οργανώσεις αναγνωρίστηκαν το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, ο ΕΔΕΣ, η ΕΚΚΑ και άλλες μικρότερες.
• Καταργήθηκαν οι διατάξεις που επέβαλλαν τον διχασμό και την υποχρέωση υπογραφής «δηλώσεων μετανοίας» για τους αντιστασιακούς.
• Ο νόμος αυτός θεωρήθηκε ένα σημαντικό βήμα για την εθνική συμφιλίωση μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο

• εμφύλιος πόλεμος
• ιστορία