Όταν το ΠΑΣΟΚ ζητούσε συγκυβέρνηση… από τον Συνασπισμό

Το εκλογικό σύστημα της χώρας έχει αλλάξει πολλές φορές, ακόμη και στη Μεταπολίτευση. Βλέποντας μπροστά, διακρίνοντας το τέλος της 8ετίας του ΠΑΣΟΚ ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε φροντίσει να περάσει από τη Βουλή ένα νέο εκλογικό σύστημα σχεδόν απλής αναλογικής ώστε, ως έλεγε, να μη δει πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη. Εντέλει ο «ψηλός» χρειάστηκε τρεις εκλογικές αναμετρήσεις το 1989-90 ώστε να βγάλει μια αυτοδυναμία τόσο εύθραυστη που κράτησε τη ΝΔ στην κυβέρνηση μόνο για τρία χρόνια.

Στην κρίση του καθενός αν μια συγκυβέρνηση προσφέρει ή όχι σε μια χώρα, πολλώ δε μάλλον στην Ελλάδα. Η μεταπολιτευτική ιστορία δείχνει πάντως ότι απέτυχαν. Οι δύο του ‘89 ήταν βραχύβιες και είχαν ως αποτέλεσμα την εκλογική κατακρήμνιση του ανερχόμενου τότε Συνασπισμού και οι δύο του 2015 του ΣΥΡΙΖΑ με τους ΑΝΕΛ κατέρρευσαν μετά τη συμφωνία των Πρεσπών.

«Το νόημα της απλής αναλογικής είναι οι συμμαχικές κυβερνήσεις»

Εν έτει 1989, ο Ανδρέας παραχώρησε συνέντευξη στους δημοσιογράφους Παύλο Τσίμα, Παύλο Καμβύση και Παντελή Καψή, σε εκείνα τα μονοπρόσωπα debate των πολιτικών αρχηγών με εκπροσώπους των ΜΜΕ. Είχαν ήδη προηγηθεί οι πρώτες εκλογές εκείνης της χρονιάς, με τη ΝΔ του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη να συνεργάζεται με τον Συνασπισμό στην οικουμενική Τζαννετάκη με μόνο στόχο τις διώξεις πολιτικών του ΠΑΣΟΚ και τα ειδικά δικαστήρια (ως έγινε με το σκάνδαλο Κοσκωτά). Λίγες ημέρες πριν από τις δεύτερες εκλογές του «βρώμικου ‘89», ο Ανδρέας υποστήριξε τον νέο εκλογικό νόμο, υπογραμμίζοντας πως «το νόημα της απλής αναλογικής είναι οι συμμαχικές κυβερνήσεις». Άλλωστε, τότε, συγκυβέρνηση είχε ο τόπος.

Και όχι μόνο αυτό. Αν και οι Χαρίλαος Φλωράκης και Λεωνίδας Κύρκος συνεργάζονταν τότε με τη Νέα Δημοκρατία διώκοντας τον ίδιο τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ (διότι «απαιτείται μια ευρύτερη συναίνεση αλλά σε έναν συγκεκριμένο χώρο, αυτόν της δημοκρατικής συμπαράταξης», ως είπε) κάλεσε δημόσια τον Συνασπισμό σε συγκυβέρνηση αμέσως μετά τις αρχαιρεσίες.

Ο Ανδρέας και η… παρανοϊκή πρόταση

Ήταν μια άλλη εποχή. Μια εποχή με την ιδιωτική τηλεόραση στα σπάργανα, με το διαδίκτυο να μην υπάρχει ακόμη, με την πολιτική να ζει εποχές ανεπανάληπτου διπολισμού ανάμεσα σε Παπανδρέου και Μητσοτάκη. Κι όμως… «Θα ήθελα για πρώτη φορά απόψε, να κάνω μια επίσημη πρόσκληση: αμέσως μετά τις εκλογές, συνάντηση κορυφής μεταξύ του ΠΑΣΟΚ και του Συνασπισμού για τη διαμόρφωση ενός κοινού προγράμματος μακράς πνοής. Αυτή την πρόσκληση την κάνω τώρα», είχε εκστομίσει εκείνο το βράδυ ο Ανδρέας.

Ο οποίος Ανδρέας, όταν του είπαν οι δημοσιογράφοι πως είναι… παρανοϊκό να θέλει να συνεργαστεί με τον Συνασπισμό που είχε ψηφίσει υπέρ της δίωξης στελεχών του κινήματος, απάντησε με το αμίμητο (χαμογελαστός): «θα παρακαλούσα να χρησιμοποιείτε ηπιότερες εκφράσεις!».

«Γιατί τη θέλουμε την απλή αναλογική, θέτετε το ερώτημα; Γιατί πιστεύουμε ότι μακροπρόθεσμα απαιτείται μια ευρύτατη συναίνεση αλλά σε έναν συγκεκριμένο χώρο. Αυτό το ονομάζουμε δημοκρατική συμπαράταξη, αλλά τον βλέπουμε να επεκτείνεται και να καλύπτει και τον χώρο που σήμερα εκπροσωπείται στον Συνασπισμό».

Ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ είχε εξηγήσει: «Προς τι η αναλογική, αν ένα κόμμα όπως ο Συνασπισμός δεν συμπράττει; Γιατί υποτίθεται ότι η απλή αναλογική γίνεται για να μην υπάρξει αυτοδυναμία ή να υπάρξει αυτοδυναμία μόνον σε εξαιρετικές περιπτώσεις – λαϊκού ρεύματος τεράστιου – αλλά ο στόχος της αναλογικής είναι πράγματι οι συμμαχικές κυβερνήσεις. Προς τι η αναλογική όταν η Αριστερά έρχεται να κάνει έναν μονομέτωπο αγώνα συνεργαζόμενη με τη Δεξιά; Και ποια Δεξιά; Τη Δεξιά του κυρίου Μητσοτάκη».

Πως εξελίχθηκε εντέλει; Και το ΠΑΣΟΚ και ο Συνασπισμός συνεργάστηκαν σε κυβέρνηση, αλλά μαζί με τη ΝΔ δημιουργώντας την οικουμενική Ζολώτα η οποία… άντεξε τέσσερις μήνες.

Δείτε μετά το 13:00 την πρόταση του Ανδρέα Παπανδρέου και μετά το 31:00 την κουβέντα για την απλή αναλογική

• Ανδρέας Παπανδρεόυ
• Κωνσταντίνος Μητσοτάκης
• ΠΑΣΟK
• Συνασπισμός
• ΣΥΡIZA