ΟΤΟΕ: Νέα εκστρατεία ενημέρωσης σχετικά με το ζήτημα της μείωσης των καταστημάτων και του προσωπικού στις τράπεζες

«Νέα εκστρατεία ενημέρωσης σχετικά με το ζήτημα της μείωσης των καταστημάτων και του προσωπικού στις τράπεζες» ξεκινά η Ομοσπονδία Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανώσεων Ελλάδας (ΟΤΟΕ), συνεχίζοντας τις πρωτοβουλίες και τις συστηματικές παρεμβάσεις.

Σύμφωνα με αποφάσεις της Εκτελεστικής Γραμματείας και του Γενικού Συμβουλίου της Ομοσπονδίας, που συνεδρίασαν σήμερα, η ΟΤΟΕ αποστέλλει αναλυτικό τεκμηριωμένο ενημερωτικό σημείωμα με τις θέσεις της για τη συρρίκνωση του δικτύου και τον ψηφιακό τραπεζικό αποκλεισμό.

Το σχετικό ενημερωτικό κείμενο με επτά ερωτήσεις και 7επτά απαντήσεις αποστέλλεται στα συναρμόδια υπουργεία, τα πολιτικά κόμματα, την Τράπεζα της Ελλάδος, την Ελληνική Ένωση Τραπεζών, την ΚΕΔΕ, τους υπόλοιπους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης και τα Επιμελητήρια.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, το κείμενο αυτό αναλύει τις θέσεις της ΟΤΟΕ και αιτιολογεί την αντίδραση της Ομοσπονδίας στη διαρκή συρρίκνωση του δικτύου.

Συγκεκριμένα, η ΟΤΟΕ επισημαίνει στην ανακοίνωσή της τα εξής:

«1) Στο ερώτημα, γιατί η ομοσπονδία αντιτίθεται σε μια πανευρωπαϊκή τάση μείωσης προσωπικού και κλεισίματος καταστήματος, που φέρνουν η ψηφιοποίηση και οι νέες τεχνολογίες, η ΟΤΟΕ απαντά ότι η υπερβολική συρρίκνωση στη χώρα μας δεν οφείλεται τόσο στην τεχνολογική πρόοδο, αλλά κυρίως σε ακραίες επιλογές συρρίκνωσης του εγχώριου τραπεζικού συστήματος, με κύριο στόχο την περικοπή κόστους και όχι την καλύτερη εξυπηρέτηση της πελατείας.

2) Στο ερώτημα σε τι διαφοροποιείται η πρακτική των τραπεζών στην Ελλάδα σε σχέση με αντίστοιχες τάσεις στην ευρωζώνη, η ΟΤΟΕ απαντά ότι η μείωση στον αριθμό καταστημάτων, ΑΤΜ και προσωπικού στην Ελλάδα, σε σχέση με την ευρωζώνη, είναι κατά πολύ μεγαλύτερη στη χώρα μας. Παρατίθενται δε και συγκεκριμένοι πίνακες με αναλυτικά στοιχεία.

3) Στον ισχυρισμό των τραπεζών ότι υπάρχει δραστική αλλαγή στις συναλλακτικές συνήθειες της πελατείας, με ολοκληρωτική στροφή στα ψηφιακά-εναλλακτικά δίκτυα συναλλαγών, η ΟΤΟΕ απαντά με στοιχεία και σχετικούς πίνακες, που αποδεικνύουν ότι η χρήση των ψηφιακών μέσων στην Ελλάδα βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα σε σχέση με τον μέσο όρο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που οδηγεί μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού σε τραπεζικό αποκλεισμό.

“Θέση της ΟΤΟΕ είναι πως τα καταστήματα δικτύου και το προσωπικό τους είναι το αναντικατάστατο πρόσωπο και ο σύνδεσμος εμπιστοσύνης της κάθε τράπεζας με την πελατεία στις γειτονιές και στις τοπικές κοινωνίες” επισημαίνεται στο σχετικό ενημερωτικό κείμενο της ΟΤΟΕ, «γιατί οι τράπεζες δεν πωλούν οποιοδήποτε προϊόν. Πωλούν πρώτιστα πίστη, εμπιστοσύνη. Αυτά δεν χτίζονται ούτε διατηρούνται χωρίς τη σωστή εξυπηρέτηση του κάθε πελάτη και με την απαραίτητη διαπροσωπική επαφή”.

4) Στο ερώτημα, αν το ΑΕΠ της χώρας μας δικαιολογεί τις διαφορές στους δείκτες με τις χώρες της ευρωζώνης, η ΟΤΟΕ απαντά: Όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δημοσιοποιεί τα αντίστοιχα συγκριτικά στοιχεία, δεν τα σταθμίζει με το ΑΕΠ. Στόχος, άλλωστε, των τραπεζών δεν πρέπει να είναι τα υπερκέρδη, αλλά και η κάλυψη των αναγκών της πελατείας, της οικονομίας και της κοινωνίας.

5) Σχετικά με τις συνέπειες του τραπεζικού αποκλεισμού για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις, τις τοπικές κοινωνίες, την ελληνική ύπαιθρο, η ΟΤΟΕ απαντά ότι έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα και επιβαρύνσεις στους συνταξιούχους, στους αγρότες, στους μικρομεσαίους και στους επαγγελματίες, που αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν τα εναλλακτικά διαδικτυακά κανάλια συναλλαγών. Ειδικά, σε επίπεδο τοπικών κοινωνιών, η απόσυρση των τραπεζών από αυτές συνδέεται με απομόνωση, υποβάθμιση και εν τέλει με οικονομικό μαρασμό.

6) Στο ερώτημα, γιατί πρέπει ο ψηφιακός αποκλεισμός να απασχολήσει την Πολιτεία, η ΟΤΟΕ απαντά:

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι αφενός μεν οι τράπεζες ανάλωσαν για την ανάταξη και εξυγίανσή τους δημόσιο χρήμα (ανακεφαλαιοποιήσεις), με σοβαρή συνακόλουθη ζημία του ΤΧΣ και του Δημοσίου, ενώ συνεχίζουν να αξιοποιούν δημόσιες εγγυήσεις για την απαλλαγή τους από τα κόκκινα δάνεια αφετέρου δε ότι οι χ/π υπηρεσίες είναι, βάσει και των αλλεπάλληλων ρυθμίσεων, στις οποίες προχώρησε η Πολιτεία, βασικά και απαραίτητα δημόσια αγαθά, εκτιμούμε ότι οι ελεγκτικοί θεσμοί, οι αρμόδιες ανεξάρτητες Αρχές και – βέβαια – η εκάστοτε κυβέρνηση δεν μπορούν να μένουν αμέτοχες απέναντι στις πρακτικές δραστικής συρρίκνωσης, που υιοθετούνται από τον κλάδο, τόσο σε ό,τι αφορά στα καταστήματα δικτύου, όσο και σε ό,τι αφορά στην απασχόληση.

“Πρέπει να αξιοποιηθούν οι καλές ευρωπαϊκές τραπεζικές πρακτικές έγκαιρης διαβούλευσης της διοίκησης κάθε τράπεζας με την ΟΤΟΕ και τους αντίστοιχους συλλόγους, με τους τοπικούς φορείς, με στόχο τη διασφάλιση κατάλληλης εναλλακτικής τοποθέτησης για τους εργαζόμενους, καθώς και εναλλακτικών τρόπων πρόσβασης για την πελατεία, σε εύλογη απόσταση”.

Για παράδειγμα, ο χρηματοπιστωτικός κλάδος στην Αγγλία συνομολόγησε ότι θα πρέπει να υπάρχει έγκυρη ενημέρωση και διαβούλευση (τουλάχιστον τέσσερις μήνες πριν) με τους εργαζόμενους, τους φορείς και τις τοπικές κοινωνίες, για τα σχέδια κλεισίματος καταστημάτων από τις τράπεζες, εκτίμηση των συνεπειών για τους εργαζόμενους και την πελατεία (νοικοκυριά, επιχειρήσεις, αγρότες, επαγγελματίες, συνταξιούχους, επισκέπτες σε τουριστικές περιοχές), καθώς και των εναλλακτικών για απασχόληση και εξυπηρέτηση για κάθε μια από αυτές τις κατηγορίες.

7) Στον ισχυρισμό των τραπεζών ότι πλεονάζει προσωπικό, η ΟΤΟΕ απαντά: “όχι μόνο δεν πλεονάζει, αλλά λείπει προσωπικό. Οφείλουν να μπουν τίτλοι τέλους στο κλείσιμο των καταστημάτων δικτύου και στη συνεχή συρρίκνωση της απασχόλησης στις τράπεζες”» σημειώνει η ΟΤΟΕ.

Η έρευνα

1. Η ψηφιοποίηση και οι νέες τεχνολογίες οδηγούν σε κλείσιμο των καταστημάτων δικτύου, καθώς και σε μείωση προσωπικού στις Τράπεζες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Γιατί η ΟΤΟΕ να αντιτίθεται σε μια «φυσιολογική» τάση εξέλιξης, που ακολουθείται και στην Ελλάδα; 

Πράγματι, σε ολόκληρη την Ε.Ε. σημειώθηκαν μειώσεις στο δίκτυο καταστημάτων και στην απασχόληση στις Τράπεζες την τελευταία δεκαετία. ‘Ομως, στην Ελλάδα έχουμε  υπερβολική συρρίκνωση και υποστελέχωση του κλάδου, σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Μια Ευρώπη αναμφισβήτητα πιο αναπτυγμένη, από άποψη ψηφιακής Τραπεζικής και συναλλακτικών συνηθειών. 

Η υπερβολική συρρίκνωση στην χώρα μας δεν οφείλεται τόσο στην τεχνολογική πρόοδο, με την οποία δεν είμαστε αντίθετοι, οφείλεται κυρίως σε ακραίες επιλογές συρρίκνωσης του εγχώριου Τραπεζικού Συστήματος, με κύριο στόχο την περικοπή κόστους και όχι την καλύτερη εξυπηρέτηση της πελατείας. Οι πολιτικές αυτές ενισχύθηκαν μέσα στην πανδημία και συνεχίζονται μέχρι σήμερα. 

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι Τράπεζες συνέχισαν και συνεχίζουν να κλείνουν καταστήματα και να οδηγούν στην έξοδο εργαζόμενους, ως δήθεν «πλεονάζον προσωπικό». 

Αντί να επενδύσουν σε σχέδια ανάπτυξης, που είναι προϋπόθεση για να παίξουν υπεύθυνα τον ρόλο τους στην απαραίτητη στήριξη της οικονομίας, οι Διοικήσεις των Τραπεζών συνεχίζουν να είναι προσδεδεμένες σε αδιέξοδες λογικές συρρίκνωσης. Σε ένα κοντόφθαλμο «κυνήγι» δεικτών κόστους, που ήδη είναι από τους χαμηλότερους στην Ευρωζώνη. «Μπαλώνουν» τις πάγιες ελλείψεις με εξωτερικές αναθέσεις και πρόσκαιρο προσωπικό. Έτσι αυξάνουν στο έπακρο τον φόρτο εργασίας των τραπεζοϋπαλλήλων στα εναπομένοντα καταστήματα δικτύου, με συνέπεια να δημιουργούνται προβλήματα και εντάσεις στην εξυπηρέτηση της πελατείας.

Από το «ο πελάτης έχει πάντα δίκιο» πριν την κρίση, περάσαμε σήμερα στο άλλο άκρο «δεν μας ενδιαφέρουν όλοι οι πελάτες».

2. Σε τι διαφοροποιείται η πρακτική των Τραπεζών στην Ελλάδα, σε σχέση με αντίστοιχες τάσεις στην Ευρωζώνη;

Οι συγκρίσεις, με βάση τα δεδομένα που δημοσιοποιεί περιοδικά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σε συνδυασμό με δεδομένα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είναι συντριπτικές.

Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στους παρακάτω Πίνακες είναι αποκαλυπτικά για το τι συνέβη την 10ετία μεταξύ 2010-2021:

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

	Ευρωζώνη		Μεταβολή	Ελλάδα		Μεταβολή
	2010	2021		2010	2021
Αρ. καταστημάτων	182.478	114.180	-37,4%	4.005	1.560	-61,0%
Αρ. ΑΤΜ	320.970	288.200	-10,2%	8.550	5.700	-33,3%
Αρ. Προσωπικού	2.138.750	1.740.579	-18,6%	63.408	30.998	-51,1%
Πηγή: ΕΚΤ

ΠΙΝΑΚΑΣ 2

	Ευρωζώνη		Μεταβολή	Ελλάδα		Μεταβολή
	2010	2021		2010	2021
Κάτοικοι ανά τραπεζοϋπάλληλο	149	197	-32,2%	175	344	-96,6%
Κάτοικοι  ανά κατάστημα	1813	3000	-65,5%	2777	6845	-146,5%
Αρ. καταστημάτων ανά 100.000	68,66	41,71	-39,3%	44,98	18,22	-59,5%
Αρ. ΑΤΜ ανά 100.000	110,6	105,2	-4,9%	80,43	63,87	-20,6%
Αρ. καταστημάτων ανά 1000 km2	66,28	41,47	-37,4%	30,35	11,82	-61,1%
Αρ. ΑΤΜ ανά 1000 km2	109,69	104,68	-4,6%	57,43	45,85	-20,2%

3. Το χαμηλό ΑΕΠ της χώρας μας δικαιολογεί τις διαφορές στους δείκτες με τις χώρες της Ευρωζώνης;

Όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δημοσιοποιεί τα αντίστοιχα συγκριτικά στοιχεία, δεν τα σταθμίζει με το ΑΕΠ, ούτε με το μέγεθος της εγχώριας αγοράς. Στόχος, άλλωστε, των Τραπεζών δεν πρέπει να είναι μόνο τα υπέρ- κέρδη, αλλά η κάλυψη των αναγκών της πελατείας, της οικονομίας και της κοινωνίας. 

Την 10ετία 2010-2020 οι Τράπεζες έφερναν ώς επιχείρημα την επιβάρυνση από τα κόκκινα δάνεια και έτσι δικαιολογούσαν τις επιλογές «νοικοκυρέματος και συρρίκνωσης». Τώρα που απαλλάχθηκαν σε μεγάλο βαθμό από αυτά, επικαλούνται το περιορισμένο ΑΕΠ και τα μεγέθη της αγοράς. Χώρες, όμως, με συγκρίσιμο ΑΕΠ, όπως η Πορτογαλία, έχουν δείκτες απασχόλησης και καταστημάτων εγγύτερα στον μέσο όρο της Ευρωζώνης, σε σχέση με τη χώρα μας.

Είναι παράδοξο να επικαλούνται ένα τόσο στατικό επιχείρημα σήμερα που έχει λυθεί το ζήτημα των κόκκινων δανείων, που υπάρχει αναπτυξιακή δυναμική στην οικονομία για τα επόμενα χρόνια, δυναμική που θα ενισχύσουν και οι ίδιες, μοχλεύοντας σημαντικά ποσά και ενισχύσεις από το Ταμείο Ανασυγκρότησης και από πόρους της Ε.Ε.

Σε κάθε περίπτωση, ειδικά στην Ελλάδα οι Τράπεζες οφείλουν να λάβουν σοβαρά υπόψη, τις οικονομικοκοινωνικές ιδιαιτερότητες, τη γεωμορφολογία, τη νησιωτικότητα, τα εθνικά ζητήματα αλλά και τις ιδιαίτερες ανάγκες του αγροκτηνοτροφικού τομέα και του τουρισμού, ο οποίος προσθέτει εκατομμύρια επισκέπτες και συναλλασσόμενους κάθε χρόνο.

4. Οι Τράπεζες ισχυρίζονται πως υπάρχει δραστική αλλαγή στις συναλλακτικές συνήθειες της πελατείας, με ολοκληρωτική στροφή στα ψηφιακά-εναλλακτικά δίκτυα συναλλαγών. Τι ισχύει, τελικά;

Οι Διοικήσεις των Τραπεζών παραβλέπουν: ότι οι πρόσφατες «αλματώδεις αυξήσεις» των ψηφιακών συναλλαγών πηγάζουν από ιδιαίτερα χαμηλά μεγέθη εκκίνησης.

Παραβλέπουν, επίσης, ότι οι συναλλακτικές συμπεριφορές της πελατείας ανατράπηκαν βίαια κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Οι πελάτες υποχρεώθηκαν στη χρήση ψηφιακών συναλλαγών, αφού λόγω της πανδημίας απαγορεύτηκαν: 

• οι αναλήψεις μετρητών μέχρι 400 ευρώ στο κατάστημα, 
• οι καταθέσεις μετρητών μέχρι 1.000 ευρώ (μόνο με χρήση κάρτας στα ΑΤΜ),
• οι πληρωμές λογαριασμών τρίτων ορίστηκε να γίνονται υποχρεωτικά μέσω internet banking ή APS και όχι στα ταμεία του καταστήματος, 
• η ενημέρωση λογαριασμών ορίστηκε υποχρεωτικά μέσω internet banking κλπ. 

Παράλληλα, ενισχύθηκε η χρήση πιστωτικών και χρεωστικών καρτών για αγορές. Όμως, οι συναλλακτικές συμπεριφορές που επιβλήθηκαν λόγω της πανδημίας, είναι δεδομένο ότι θα διαφοροποιηθούν σε συνθήκες «κανονικότητας» που έχει ήδη ξεκινήσει.

Απόδειξη για τα παραπάνω είναι ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:

• το 2021 το ποσοστό του συνολικού πληθυσμού που δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ το διαδίκτυο είναι μακράν το υψηλότερο και ανέρχεται στο 20% με το ποσοστό στην Ευρωζώνη να ανέρχεται μόνο στο 7%.

Ειδικότερα για την ηλικιακή κατηγορία 55-64 ετών το ποσοστό στη χώρα μας  ανέρχεται στο 31,95% με το μέσο όρο στις χώρες της Ευρωζώνης να ανέρχεται μόνο στο 10%, ενώ για την κατηγορία 65-74 ετών το ποσοστό εκτοξεύεται στο 62,5% στη χώρα μας έναντι 25% στην Ευρωζώνη.  

• ΟΤΟΕ