Ουγγαρία: Η εκλογική μάχη του Όρμπαν γίνεται τεστ αντοχής για το μοντέλο του «ανελεύθερου κράτους»

Η παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ υπέρ του Βίκτορ Όρμπαν ενόψει των εκλογών της 12ης Απριλίου στην Ουγγαρία έδωσε νέο διεθνές βάρος σε μια αναμέτρηση που ξεπερνά τα ουγγρικά σύνορα. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη εκφράσει δημόσια τη στήριξή του στον Ούγγρο πρωθυπουργό, ο οποίος παραμένει ένας από τους στενότερους ιδεολογικούς του συμμάχους στην Ευρώπη.

Ωστόσο, αυτή τη φορά ο Όρμπαν δεν πηγαίνει στις κάλπες ως αδιαμφισβήτητο φαβορί. Μετά από 16 χρόνια στην εξουσία, το κυβερνών Fidesz αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη πρόκληση της κυριαρχίας του από τον Πέτερ Μαγιάρ και το κεντροδεξιό Tisza, το οποίο προηγείται στις περισσότερες ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που επικαλείται το Reuters, το Tisza έχει ανοίξει καθαρή διαφορά έναντι του Fidesz στους αποφασισμένους ψηφοφόρους, αν και το εκλογικό σύστημα της χώρας εξακολουθεί να ευνοεί τον Όρμπαν.

Η σημασία της αναμέτρησης είναι πολύ ευρύτερη από μια απλή κυβερνητική εναλλαγή. Για τους συμμάχους του Τραμπ και τη σκληρή δεξιά στις ΗΠΑ, η Ουγγαρία του Όρμπαν έχει εξελιχθεί σε ένα ιδεολογικό «εργαστήριο» ανελεύθερου συντηρητισμού, όπου το κράτος δεν αρκείται στην ουδετερότητα, αλλά προωθεί ενεργά εθνικιστικές και κοινωνικά συντηρητικές αξίες. Από την άλλη πλευρά, για τους επικριτές του, η Ουγγαρία αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ευρωπαϊκής δημοκρατικής οπισθοδρόμησης μέσα στην ΕΕ.

Από το 2010, όταν το Fidesz εξασφάλισε πλειοψηφία δύο τρίτων, ο Όρμπαν προχώρησε σε βαθιές θεσμικές αλλαγές. Αναμόρφωσε τους εκλογικούς κανόνες, ενίσχυσε τον έλεγχο της κυβέρνησης στους κρατικούς θεσμούς και δέχθηκε διαρκή κριτική για την υπονόμευση της δικαστικής ανεξαρτησίας και της ελευθερίας των ΜΜΕ. Οι εξελίξεις αυτές έχουν οδηγήσει εδώ και χρόνια σε έντονες συγκρούσεις με τις Βρυξέλλες και σε πάγωμα σημαντικών ευρωπαϊκών κονδυλίων προς τη Βουδαπέστη.

Ενδεικτική είναι η εικόνα στα θέματα ελευθερίας και Τύπου. Η Freedom House κατατάσσει την Ουγγαρία ως «Partly Free» και όχι ως «Free», ενώ οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα προειδοποιούν ότι η ανεξάρτητη δημοσιογραφία στη χώρα έχει δεχθεί συστηματική αποδυνάμωση επί Όρμπαν. Άρα, η διαδεδομένη διατύπωση ότι είναι η μόνη χώρα της ΕΕ που θεωρείται «μη ελεύθερη» δεν επιβεβαιώνεται από τη Freedom House με αυτόν ακριβώς τον όρο· η επίσημη κατάταξη είναι «μερικώς ελεύθερη».

Στο πολιτικό πεδίο, ο Πέτερ Μαγιάρ επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη φθορά του καθεστώτος Όρμπαν με αιχμή τη διαφθορά, την αποκατάσταση των σχέσεων με την ΕΕ και την ανάγκη επαναφοράς της Ουγγαρίας πιο κοντά στον ευρωπαϊκό και νατοϊκό πυρήνα. Ο ίδιος παρουσιάζει την κάλπη ως ένα είδος δημοψηφίσματος για τη θέση της χώρας στον κόσμο: με τη Δύση ή με τη διαρκή πολιτική ισορροπιών του Όρμπαν προς τη Μόσχα.

Την ίδια ώρα, η μάχη δεν θα κριθεί μόνο από τη διαφορά στις μετρήσεις. Το Reuters επισημαίνει ότι παραμένει υψηλό το ποσοστό των αναποφάσιστων, ενώ μικρότερα κόμματα, όπως το ακροδεξιό Our Homeland, ενδέχεται να λειτουργήσουν ως ρυθμιστές στην επόμενη μέρα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν ο Όρμπαν μπαίνει στην τελική ευθεία υπό πίεση, η ανατροπή δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.

Σε κάθε περίπτωση, οι εκλογές της 12ης Απριλίου αποκτούν βαρύνουσα σημασία όχι μόνο για την Ουγγαρία, αλλά και για την ίδια την Ευρώπη. Το αποτέλεσμα θα δείξει αν ένα εδραιωμένο ανελεύθερο μοντέλο εξουσίαςμπορεί ακόμη να επιβιώσει εκλογικά ή αν η κοινωνική κόπωση, η διαφθορά και η σύγκρουση με την ΕΕ αρχίζουν να φθείρουν σοβαρά το πολιτικό οικοδόμημα του Βίκτορ Όρμπαν.

• Βίκτορ Όρμπαν
• Ντόναλντ Τραμπ
• ουγγαρία