Ουκρανία: Οι «αφανείς» χρηματοδότες της πολεμικής μηχανής του Κιέβου – Το κόστος της «ανοικοδόμησης»

Οι εικόνες της καταστροφής στην Ουκρανία μετά την εισβολή της Ρωσίας έχουν πυροδοτήσει επείγοντα ερωτήματα σχετικά με το πώς μπορεί να συμβεί η ανοικοδόμησή της. Αλλά πριν καν αρχίσουν να απαντώνται, το Κίεβο αναζητά δισεκατομμύρια μόνο για να βγει έξω φέτος.

Μετά από συρρίκνωση 30% της οικονομίας της το 2022, η Ουκρανία θα χρειαστεί 38 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το τέλος του έτους για να καλύψει μόνο το δημοσιονομικό της έλλειμμα.

«Χρειαζόμαστε αυτά τα κεφάλαια για κρίσιμο κόστος: χρηματοδότηση μισθών και συντάξεων, εκπαίδευση και ιατρική», είπε ο πρωθυπουργός Ντένις Σμιχάλ σε πρόσφατη κυβερνητική συνεδρίαση.

«Για την οικονομική σταθερότητα και μια επιτυχημένη μάχη κατά του εχθρού, η Ουκρανία χρειάζεται περισσότερη βοήθεια».

Επιπλέον, το Κίεβο είπε ότι θα χρειαστεί 17 δισεκατομμύρια δολάρια φέτος για επείγουσες ενεργειακές επισκευές και αποναρκοθέτηση, καθώς και για την ανοικοδόμηση ορισμένων κρίσιμων υποδομών του.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να παράσχει τη μερίδα του λέοντος των κεφαλαίων, ύψους 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων, για την κάλυψη του δημοσιονομικού ελλείμματος. Η υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Τζάνετ Γέλεν ενίσχυσε την Πέμπτη τις εκκλήσεις για αυξημένη οικονομική στήριξη στην Ουκρανία, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ετοιμάζουν πρόσθετη οικονομική βοήθεια 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Τώρα πιέζει για ένα πρόγραμμα δανεισμού πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, με τον πρωθυπουργό Denys Shmyhal να λέει ότι ελπίζει να συμφωνήσει ένα πολυετές πρόγραμμα 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η επικεφαλής του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα δήλωσε την Τρίτη ότι ο δανεισμός στην Ουκρανία θα μπορούσε να είναι «μεγάλος».

Το ταμείο ενέκρινε ένα τετράμηνο πρόγραμμα παρακολούθησης για την Ουκρανία τον Δεκέμβριο με στόχο τη διατήρηση της οικονομικής σταθερότητας και την προώθηση της χρηματοδότησης από δωρητές, η οποία θα ανοίξει τελικά το δρόμο προς «ένα πιθανό πρόγραμμα πλήρους υποστήριξης του ΔΝΤ», ανέφερε.

Το πεδίο εφαρμογής ενός προγράμματος του ΔΝΤ αποτελεί πηγή συνεχούς συζήτησης. Αυτό περιπλέκεται από την υπόθεση ότι η χρηματοδότηση του ΔΝΤ επεκτείνεται σε χώρες που έχουν τη «θεσμική και πολιτική ικανότητα και δέσμευση να εφαρμόσουν» ένα πρόγραμμα ταμείων και γενικά δεν περιλαμβάνει χώρες σε πόλεμο.

Τους τελευταίους 12 μήνες, η Ουκρανία έλαβε 36,4 δισεκατομμύρια δολάρια από εξωτερικές πηγές, εκ των οποίων σχεδόν το 60% ήταν δάνεια με ευνοϊκούς όρους και το υπόλοιπο επιχορηγήσεις, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών.

Η Ουάσιγκτον ήταν ο μεγαλύτερος δανειστής του Κιέβου, παρέχοντας σχεδόν 13 δισεκατομμύρια δολάρια σε επιχορηγήσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση επέκτεινε κάτι περισσότερο από 11 δισεκατομμύρια δολάρια σε συνδυασμό επιχορηγήσεων και δανείων. Το νούμερο τρία ήταν το ΔΝΤ, με τον δανειστή που εδρεύει στην Ουάσιγκτον να παρέχει 2,7 δισεκατομμύρια δολάρια.

Βοήθεια από τον ιδιωτικό τομέα

Εκτός από τη βοήθεια σε εθνικό επίπεδο, αρκετοί πολυμερείς δανειστές που επικεντρώθηκαν στην επέκταση της χρηματοδότησης στον ιδιωτικό τομέα έχουν επίσης βοηθήσει στη στήριξη των ουκρανικών επιχειρήσεων από την αρχή του έτους.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) διέθεσε περίπου 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ (1,8 δισεκατομμύρια δολάρια) στην Ουκρανία για επενδύσεις σε ζωτικής σημασίας υποδομές, την ενέργεια και την επισιτιστική ασφάλεια και υποστήριξη στον ιδιωτικό τομέα το 2022.

Αυτό περιελάμβανε την παροχή εκατοντάδων εκατομμυρίων στη σιδηροδρομική εταιρεία της Ουκρανίας Ukrzaliznytsia, στον διαχειριστή του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας Ukrenergo και στην εταιρεία φυσικού αερίου Naftogaz, καθώς και σε εταιρείες του ιδιωτικού τομέα.

Ο δανειστής λέει ότι βρίσκεται σε καλό δρόμο να φτάσει το συνολικό ποσό στα 3 δισεκατομμύρια ευρώ μέχρι το τέλος του 2023.

Ο βραχίονας ιδιωτικών επενδύσεων της Παγκόσμιας Τράπεζας, το International Finance Corp (IFC), υπέγραψε επίσης ένα σχέδιο για ένα πακέτο στήριξης 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον Δεκέμβριο, το οποίο προβλέπει τη συγχρηματοδότηση του δανειστή εξίσου με τις κυβερνήσεις.

Δεν έδωσε λεπτομέρειες για τις δυνητικά εμπλεκόμενες κυβερνήσεις, ούτε για το χρονοδιάγραμμα για την αποδέσμευση κεφαλαίων.

Η Lisa Kaestner, περιφερειακή διευθύντρια για την Ουκρανία στο IFC, είπε ότι ο δανειστής αναζητούσε έργα στον τομέα των μεταφορών και των επικοινωνιών, καθώς και στον αγροτικό τομέα, καθώς οι Ουκρανοί εργάζονται για να αναστήσουν τις επιχειρήσεις που έχουν διαταραχθεί από τον πόλεμο.

«Η κατανόηση του κινδύνου είναι πραγματικά προκλητική», είπε ο Kaestner στο Reuters. «Αλλά για μένα, μια από τις εκπλήξεις ήταν το πώς ο ιδιωτικός τομέας ήταν τόσο ανθεκτικός».

Τόσο το IFC όσο και η EBRD είναι επίσης μεταξύ των επενδυτών σε ένα αμοιβαίο κεφάλαιο που διαχειρίζεται η εταιρεία ιδιωτικών μετοχών Horizon Capital, η οποία με τη σειρά της επενδύει σε τεχνολογικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία και τη Μολδαβία. Το αμοιβαίο κεφάλαιο είχε συγκεντρώσει 125 εκατομμύρια δολάρια σε ένα πρώτο κλείσιμο τον Σεπτέμβριο και σχεδιάζει να φτάσει τα 200 εκατομμύρια δολάρια σύντομα.

Το κόστος της Ουκρανίας θα αυξηθεί μόνο από εδώ. Η Σχολή Οικονομικών Επιστημών του Κιέβου τον περασμένο μήνα εκτίμησε ότι η συνολική ζημιά που είχε προκαλέσει ο πόλεμος στις υποδομές της χώρας είχε ανέλθει στα 138 δισεκατομμύρια δολάρια.

• πόλεμος