«Πνίγηκε» στο τσιμέντο η Κυψέλη: Πιο πιθανή αιτία, η εκτόνωση αθηναϊκού σχιστόλιθου – Ερωτήματα για τη γραμμή 4 του Μετρό (Βίντεο)

Με ένα ανεξήγητο φαινόμενο ήρθαν αντιμέτωποι οι κάτοικοι της Κυψέλης το πρωί της Πέμπτης, καθώς οι δρόμοι και τα στενά έχουν καλυφθεί με υγρό τσιμέντο. Το υγρό τσιμέντο αναβλύζει ασταμάτητα από την αυλή εγκαταλελειμμένου κτηρίου, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα.

Η διαρροή ξεκίνησε περίπου στις 16:00 το απόγευμα της Τετάρτης, και μέσα σε λίγες ώρες επεκτάθηκε σε γειτονικούς δρόμους, όπως η Σοφάδων, η Σκύρου και η Ευβοίας. Η ποσότητα του υλικού είναι τόσο μεγάλη, ώστε σε ορισμένα σημεία έχει φτάσει να καλύπτει πλήρως το οδόστρωμα, ενώ έχει εγκλωβίσει ακόμη και σταθμευμένα δίκυκλα, με το ύψος να ξεπερνά τα 60 εκατοστά. Έχει επεκταθεί ακόμη και στα πεζοδρόμια.

Η Τροχαία προχώρησε άμεσα σε διακοπή της κυκλοφορίας, καθώς η διέλευση οχημάτων είναι πρακτικά αδύνατη. Παράλληλα, κάτοικοι κάνουν λόγο για εικόνες που θυμίζουν «λάβα», με το υλικό να παραμένει σε ημι-ρευστή μορφή και να συνεχίζει να αναβλύζει.

Τι είναι τελικά το υλικό – τσιμέντο ή αθηναϊκός σχιστόλιθος;

Αν και αρχικά πολλοί θεώρησαν ότι πρόκειται για διαρροή τσιμέντου από κάποια εργολαβία, τα πρώτα στοιχεία οδηγούν σε διαφορετική κατεύθυνση. Τεχνικά συνεργεία που μετέβησαν στο σημείο εξετάζουν το ενδεχόμενο το υλικό να είναι αθηναϊκός σχιστόλιθος σε υγροποιημένη μορφή.

Ο αθηναϊκός σχιστόλιθος είναι ένα από τα βασικά πετρώματα του υπεδάφους της Αττικής. Πρόκειται για μεταμορφωμένο πέτρωμα που συνήθως είναι συμπαγές, ωστόσο υπό συγκεκριμένες συνθήκες –ιδίως όταν διαταράσσεται από υπόγειες εκσκαφές και παρουσία νερού– μπορεί να αποκτήσει πιο μαλακή ή ακόμη και ρευστή μορφή.

Σε μεγάλα έργα υποδομής, όπως οι σήραγγες του μετρό, η γεωλογική αυτή συμπεριφορά είναι γνωστή και λαμβάνεται υπόψη κατά τη διάνοιξη, καθώς μπορεί να προκαλέσει πιέσεις ή και εκτονώσεις υλικού προς την επιφάνεια.

 Στο επίκεντρο τα έργα της γραμμής 4 του μετρό

Το βλέμμα στρέφεται πλέον στα έργα της Αττικό Μετρό για τη γραμμή 4, η οποία διέρχεται από την ευρύτερη περιοχή της Κυψέλης. Σύμφωνα με παλαιότερες τεχνικές ενημερώσεις, οι μετροπόντικες που χρησιμοποιούνται για τη διάνοιξη των σηράγγων κινούνται σε βάθη που φτάνουν τα 30-35 μέτρα, διαπερνώντας στρώματα όπως σχιστόλιθο, ασβεστόλιθο και ψαμμίτη.

Οι σύγχρονοι μετροπόντικες (TBM) δεν περιορίζονται μόνο στην εκσκαφή, αλλά κατασκευάζουν ταυτόχρονα τη σήραγγα, τοποθετώντας τσιμεντένιους δακτυλίους ανά περίπου 1,5 μέτρο προόδου. Ωστόσο, η διάνοιξη επηρεάζει αναπόφευκτα τις γεωλογικές ισορροπίες, ιδιαίτερα σε περιοχές με σύνθετο υπέδαφος όπως η Αθήνα.

Δεν αποκλείεται, σύμφωνα με ειδικούς, η πίεση που δημιουργείται από τις εκσκαφές ή η παρουσία υπόγειων υδάτων να προκάλεσε την άνοδο του υλικού προς την επιφάνεια μέσω αδύναμων σημείων, όπως θεμέλια παλαιών κτηρίων.

Καθυστερήσεις και αντιδράσεις κατοίκων

Παρά τις ειδοποιήσεις προς τον δήμο και τις αρμόδιες αρχές, οι κάτοικοι εκφράζουν έντονη δυσαρέσκεια για την καθυστέρηση στην αντιμετώπιση του φαινομένου. Όπως καταγγέλλουν, μέχρι στιγμής ουσιαστική παρέμβαση έχει γίνει μόνο από την Τροχαία για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας.

Την ίδια ώρα, στο σημείο εμφανίστηκαν συνεργεία ιδιωτικής εταιρείας που σχετίζονται με τα έργα του μετρό, χωρίς όμως να υπάρχει επίσημη ενημέρωση για την αιτία της διαρροής ή για το σχέδιο αποκατάστασης.

Η απουσία σαφών απαντήσεων εντείνει την ανησυχία, καθώς το φαινόμενο συνεχίζεται για ώρες, με το υλικό να μην έχει σταθεροποιηθεί.

Οι τεχνικές προκλήσεις του υπεδάφους της αττικής

Το περιστατικό αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τη γεωλογική πολυπλοκότητα του λεκανοπεδίου. Η Αθήνα «κάθεται» πάνω σε ένα μωσαϊκό πετρωμάτων, με εναλλαγές σκληρών και πιο ευάλωτων στρωμάτων, κάτι που καθιστά τα μεγάλα υπόγεια έργα ιδιαίτερα απαιτητικά. Στο πλαίσιο αυτό, η χρήση προηγμένων συστημάτων πρόβλεψης από τους μετροπόντικες επιτρέπει την ανίχνευση αλλαγών στο υπέδαφος ακόμη και δεκάδες μέτρα μπροστά. Ωστόσο, φαινόμενα όπως αυτό της Κυψέλης δείχνουν ότι πάντα υπάρχει ένα στοιχείο απρόβλεπτου.

Αναμένονται απαντήσεις

Καθώς τα τεχνικά κλιμάκια συνεχίζουν τις έρευνες, το βασικό ερώτημα παραμένει: πρόκειται για απλή τεχνική αστοχία, για γεωλογικό φαινόμενο ή για συνδυασμό των δύο; Οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες τόσο για την κατανόηση του φαινομένου όσο και για την αποκατάσταση της κανονικότητας στην περιοχή. Μέχρι τότε, η Κυψέλη παραμένει στο επίκεντρο ενός πρωτοφανούς περιστατικού που φέρνει στο προσκήνιο τις αθέατες προκλήσεις των μεγάλων έργων υποδομής.

• αθηναϊκός σχιστόλιθος
• Κυψέλη
• τσιμέντο