Ποιοι λόγοι οδήγησαν σε ραγδαία μείωση του αριθμού των χωρών με χριστιανική πλειοψηφία κατά την τελευταία δεκαετία

Του Σωτήρη Μ. Τζούμα

Με βάση τα ευρήματα της έρευνας του Pew Research Center, η σταδιακή υποχώρηση του χριστιανισμού από τη θέση της πλειοψηφικής θρησκείας σε πολλές χώρες του κόσμου οι οποίες θεωρούνται χριστιανικές δεν είναι ένα απλό στατιστικό φαινόμενο, αλλά ένα βαθύτατα ανησυχητικό πολιτισμικό και πνευματικό σημάδι των καιρών μας.

Γιατί μειώνεται ο χριστιανισμός;

Η απομάκρυνση των ανθρώπων – και ιδιαίτερα της νεολαίας – από την Εκκλησία και την πίστη έχει βαθιές ρίζες. Δεν πρόκειται μόνο για κρίση πίστης· πρόκειται για κρίση εμπιστοσύνης, αυθεντικότητας και μαρτυρίας. Οι νέοι δεν απορρίπτουν απαραίτητα τον Χριστό. Αντιθέτως, τον αναζητούν – αλλά δεν τον βρίσκουν στις μορφές και τους ανθρώπους που υποτίθεται πως τον εκπροσωπούν.

Οι κυριότεροι λόγοι για τη ραγδαία αυτή αποστασιοποίηση είναι:

1. Η υποκρισία στους κόλπους του ιερατείου

Πολλοί νέοι λένε:

«Γιατί να πάω στην Εκκλησία, όταν εκεί δεν βρίσκω τον Χριστό; Όταν βλέπω ανθρώπους που μιλούν για αγάπη αλλά συμπεριφέρονται με αλαζονεία, εξουσιομανία ή ακόμα και διαφθορά;»

Η εικόνα του κληρικού που λειτουργεί περισσότερο ως γραφειοκράτης ή κοσμικός άρχοντας παρά ως ταπεινός ποιμένας, πληγώνει. Όταν οι Αρχιερείς και οι Ιερείς γίνονται θεσμικοί αντί για πνευματικοί, η πίστη των ανθρώπων καταρρέει. Οι νέοι δεν αντέχουν την προσποίηση και αποσύρονται.

2. Έλλειψη γνήσιας σχέσης – όχι μηνύματος

Η Εκκλησία πολλές φορές φαίνεται να μεταδίδει ένα μήνυμα ηθικιστικό, ξεκομμένο από τη ζωή, επικριτικό, χωρίς συμπόνια. Το Ευαγγέλιο όμως είναι χαρμόσυνο μήνυμα, ευ-αγγέλιο. Αν η Εκκλησία δεν δείξει τον Χριστό ζωντανό, ανθρώπινο, συγχωρητικό και παρόντα, τότε πώς να συγκινήσει τον σύγχρονο άνθρωπο;

3. Κυριαρχία της τεχνολογίας και του σχετικισμού

Η σύγχρονη κουλτούρα ευνοεί την αμφισβήτηση, την αποδόμηση, την αυτάρκεια του ατόμου και την προσωρινότητα. Οι νέοι μεγαλώνουν σε έναν κόσμο χωρίς απόλυτες αλήθειες, όπου όλα επιτρέπονται και όλα σχετικοποιούνται. Σε έναν τέτοιο κόσμο, η Εκκλησία μοιάζει είτε ξεπερασμένη, είτε περιθωριακή.

4. Η Εκκλησία “κλεισμένη στον εαυτό της”

Πολλές Εκκλησίες λειτουργούν με νοοτροπία φρουρίου: απομονωμένες, αυστηρές, αποκομμένες από τους κοινωνικούς προβληματισμούς, χωρίς άνοιγμα στον διάλογο. Όταν η Εκκλησία μοιάζει με μουσειακό θεσμό αντί για ζωντανό σώμα Χριστού, τότε χάνει τον ρόλο της.

Τι πρέπει να κάνει η Εκκλησία;

Η επιστροφή δεν θα έρθει με επικοινωνιακές καμπάνιες ούτε με φοβέρες για την «κόλαση». Θα έρθει μόνο με αυθεντικότητα, μετανοημένο ήθος, και βαθιά αλλαγή νοοτροπίας.

1. Να επιστρέψει στον Χριστό η ίδια

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Εκκλησία δεν είναι η έξοδος των νέων, αλλά η απουσία του ίδιου του Χριστού από το εσωτερικό της. Όταν ένας νέος λέει «δεν βλέπω τον Χριστό στην Εκκλησία», δεν είναι βλάσφημος – είναι παρατηρητικός. Η Εκκλησία καλείται πρώτα να μετανοήσει, να ταπεινωθεί και να γίνει ξανά κοινότητα του Σταυρού και της Ανάστασης.

2. Να συνομιλήσει ειλικρινά με τους νέους

Χωρίς φόβο, χωρίς διδακτισμό. Να ακούσει τα ερωτήματα και τις πληγές της νέας γενιάς. Να δώσει χώρο για αμφιβολία, αναζήτηση, λάθος – χωρίς να απαιτεί την απόλυτη ευλάβεια πριν ανοίξει την πόρτα. Η Εκκλησία είναι θεραπευτήριο, όχι λέσχη «καθαρών».

3. Να ζήσει με αυταπάρνηση και διακονία

Όπου υπάρχει πραγματική προσφορά, απλότητα, αλληλεγγύη, εκεί η Εκκλησία ακτινοβολεί. Εκεί που οι ιερείς ζουν ταπεινά και δίνουν αγάπη, χωρίς υλική εξάρτηση και εξουσιαστική στάση, εκεί οι καρδιές αλλάζουν. Οι άγιοι και όχι οι αξιωματούχοι είναι που ελκύουν τους ανθρώπους στον Χριστό.

4. Να επανευαγγελιστεί πρώτα η ίδια

Ο ριζικός επανευαγγελισμός δεν αφορά τους «απέξω» – αλλά ξεκινά από τους «μέσα». Οι ίδιοι οι χριστιανοί – και ειδικά οι ποιμένες – χρειάζεται να ξαναγνωρίσουν τον Χριστό, να ζήσουν το Ευαγγέλιο με θέρμη, αυθεντικότητα και χαρά.

Συνοψίζοντας να πούμε ότι η εποχή μας δεν είναι εποχή τέλους – είναι εποχή κρίσης, με την πλήρη βιβλική έννοια: εποχή διαχωρισμού και ευκαιρίας.

Η Εκκλησία δεν θα σωθεί με αριθμούς και στατιστικά, αλλά αν ξαναβρεί το πρόσωπο του Χριστού και Τον προσφέρει στον κόσμο χωρίς στολίδια, χωρίς πολιτική, χωρίς φόβο – μόνο με αλήθεια, χάρη και ταπείνωση.

Και τότε, η αποστασία μπορεί να γίνει επιστροφή. Όχι με καταναγκασμό, αλλά με συγκίνηση. Όχι με απειλές, αλλά με ζωντανή ελπίδα.Με το σωστό παράδειγμα.

Αυτό περιμένει ο κόσμος. Αυτό αξίζουν οι νέοι. Και αυτό καλείται η Εκκλησία να ξαναγίνει.

• Χριστιανισμός