Πόλεμος χωρίς φρένο, οικονομία χωρίς άμυνα – Η Μέση Ανατολή απειλεί να γίνει παγκόσμιο σοκ ακρίβειας, στασιμοπληθωρισμού και ελλείψεων

Η πρώτη αντίδραση των αγορών ήταν σχεδόν μηχανική: ένα ακόμη γεωπολιτικό επεισόδιο, λίγες ημέρες έντασης και επιστροφή στην κανονικότητα. Όμως μέσα σε λίγες εβδομάδες, το αφήγημα αυτό κατέρρευσε. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν εξελίσσεται σε ένα σύντομο επεισόδιο, αλλά σε μια κρίση που απειλεί τον πυρήνα της παγκόσμιας οικονομίας: ενέργεια, μεταφορές, βιομηχανία και εμπόριο μπαίνουν σε τροχιά αστάθειας.

Τα «Στενά του Ορμούζ» : Η «καρδιά» του παγκόσμιου πετρελαίου

Το κρίσιμο σημείο είναι το Στενό του Ορμούζ. Από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και σημαντικό ποσοστό του υγροποιημένου φυσικού αερίου. Δεν πρόκειται για έναν απλό θαλάσσιο διάδρομο, αλλά για μια ενεργειακή αρτηρία που τροφοδοτεί κυρίως τις οικονομίες της Ασίας.

Οποιαδήποτε διαταραχή ή αποκλεισμός του σημαίνει άμεσο σοκ στην προσφορά ενέργειας και εκτόξευση των τιμών διεθνώς.

Εκτίναξη τιμών: Το πρώτο ντόμινο της κρίσης

Οι αγορές ήδη αποτυπώνουν τον κίνδυνο. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ξεπεράσει τα 110 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας απότομη άνοδο σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, η παγκόσμια προσφορά δείχνει σημάδια πίεσης, με σημαντικές ποσότητες να «χάνονται» από την αγορά λόγω της σύγκρουσης.

Αν η κρίση παραταθεί, δεν αποκλείεται νέα άνοδος που θα αγγίξει επίπεδα κρίσης.

Πληθωρισμός και επιτόκια: Η διπλή παγίδα

Η αύξηση της ενέργειας δεν μένει στα καύσιμα. Διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία: μεταφορές, παραγωγή, βιομηχανία, υπηρεσίες. Το αποτέλεσμα είναι νέος κύκλος πληθωριστικών πιέσεων.

Οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Από τη μία βλέπουν την ανάπτυξη να επιβραδύνεται, από την άλλη φοβούνται νέο κύμα ακρίβειας. Η πιθανότητα διατήρησης υψηλών επιτοκίων για μεγαλύτερο διάστημα ενισχύεται, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που θυμίζει στασιμοπληθωρισμό.

Ώρα μηδέν στη Μέση Ανατολή: Με βόμβες διασποράς πλήττει το Τελ Αβίβ η Τεχεράνη – Οργή Τραμπ για το Ορμούζ, «πρόσκληση πολέμου» από Νετανιάχου στην Ευρώπη

Εφοδιαστικές αλυσίδες: Από την ενέργεια στο ράφι

Το επόμενο χτύπημα αφορά τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Η άνοδος της ενέργειας επηρεάζει την παραγωγή λιπασμάτων, βασικό στοιχείο για τη γεωργία. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος παραγωγής τροφίμων και τελικά σε αυξήσεις τιμών για τους καταναλωτές.

Παράλληλα, πιέσεις καταγράφονται σε χημικά προϊόντα, πλαστικά, αλλά και σε κρίσιμες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται σε τεχνολογία και φαρμακευτική παραγωγή.

Χρηματοπιστωτικός κίνδυνος: Η «σιωπηλή» απειλή

Όσο η σύγκρουση παρατείνεται, τόσο αυξάνεται η αβεβαιότητα στις αγορές. Οι επενδυτές αναθεωρούν τις προσδοκίες τους, οδηγώντας σε μεταβλητότητα, πιέσεις στις μετοχές και άνοδο του κόστους δανεισμού.

Αυτό σημαίνει λιγότερες επενδύσεις, ακριβότερη χρηματοδότηση για κράτη και επιχειρήσεις και αυξημένο κίνδυνο για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Βίντεο καταγράφει την ανατίναξη της γέφυρας Κασμίγια στον Λίβανο – Το Ισραήλ λέει ότι στόχος ήταν οι διαδρομές της Χεζμπολάχ

Το σενάριο των 150–200 δολαρίων

Σε ένα ακραίο σενάριο, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 150 ή ακόμη και τα 200 δολάρια το βαρέλι. Ένα τέτοιο επίπεδο θα πυροδοτούσε παγκόσμια ύφεση, με ισχυρό πλήγμα σε Ευρώπη, Ασία και αναδυόμενες οικονομίες.

Οι πιο ευάλωτες οικονομίες θα δεχθούν τις μεγαλύτερες πιέσεις, ενώ το κόστος ζωής θα εκτοξευθεί.

Υπάρχουν άμυνες ή το σοκ είναι αναπόφευκτο;

Σε σχέση με το παρελθόν, η παγκόσμια οικονομία διαθέτει ορισμένα «μαξιλάρια»: στρατηγικά αποθέματα, διαφοροποίηση ενεργειακών πηγών και λιγότερη εξάρτηση από το πετρέλαιο σε σχέση με τη δεκαετία του ’70.

Ωστόσο, αυτά μπορούν να περιορίσουν – όχι να ακυρώσουν – τις επιπτώσεις ενός παρατεταμένου πολέμου.

Το τελικό ρίσκο: Μια νέα εποχή οικονομικής αστάθειας

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο η διάρκεια του πολέμου, αλλά η μετάβαση σε έναν πιο κατακερματισμένο κόσμο. Οι τάσεις για «friendshoring» και αναδιάταξη των εφοδιαστικών αλυσίδων ενισχύονται, αυξάνοντας το κόστος και μειώνοντας την αποδοτικότητα της παγκοσμιοποίησης.

Αν η σύγκρουση εξελιχθεί σε πόλεμο φθοράς, τότε η Μέση Ανατολή δεν θα εξάγει μόνο ένταση. Θα εξάγει ένα νέο κύμα οικονομικής αβεβαιότητας που μπορεί να αλλάξει τους κανόνες του παγκόσμιου παιχνιδιού.

 

• Μέση Ανατολή
• Οικονομία
• πόλεμος
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή