Πόλεμος στην Ουκρανία: Δε γονατίζει η οικονομία της Ρωσίας, παρά το εμπάργκο – Η επόμενη μέρα του Πούτιν

Στις αρχές Μαρτίου, και ενώ οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους ανακοίνωναν ένα κύμα κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας, ο αμερικανός πρόεδρος, Τζο Μπάιντεν, δήλωσε από τον Λευκό Οίκο ότι στόχος ήταν ένα «ισχυρό πλήγμα στην πολεμική μηχανή του Πούτιν».

Όμως τη στιγμή που ο πόλεμος στην Ουκρανία συμπληρώνει 100 ημέρες, σημειώνει σε ανάλυσή του το Bloomberg, η μηχανή αυτή εξακολουθεί να δουλεύει. Η Ρωσία συνεχίζει τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις στηριγμένη σε έναν πακτωλό χρημάτων – που ενδέχεται να αγγίζει κατά μέσο όρο τα $800 εκατ. την ημέρα για φέτος. Και τα χρήματα αυτά, αφορούν μόνο τις εξαγωγές σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Αύξηση των ρωσικών εσόδων

Παρά το γεγονός ότι ορισμένες χώρες καθυστερούν ή διακόπτουν τις προμήθειες ενέργειας, τα έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα ανέλθουν περίπου σε $285 εκατ. για φέτος, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Bloomberg Economics, που στηρίζονται σε προβολές του αμερικανικού υπουργείου οικονομικών. Σε περίπτωση που οι προβλέψει επαληθευθούν, το ποσό θα ξεπεράσει τα έσοδα του 2021 κατά περισσότερο από ένα πέμπτο. Σε συνδυασμό και με άλλα εμπορεύματα, η Ρωσία θα αναπληρώσει και με το παραπάνω τις απώλειες των $300 δισεκατομμυρίων από το πάγωμα των αποθεματικών της στο εξωτερικό, που προέκυψαν ως αποτέλεσμα των κυρώσεων.

Οι ευρωπαίοι ηγέτες γνωρίζουν ότι θα πρέπει να διακόψουν τις εισαγωγές από τη Ρωσία για να μη χρηματοδοτούν εμμέσως έναν καταστροφικό πόλεμο στο κατώφλι της ΕΕ. Όμως παρά τα φιλόδοξα σχέδιά τους, οι εθνικές κυβερνήσεις γνωρίζουν επίσης από την πλευρά τους ότι οι οικονομίες τους θα νιώσουν τις επιπτώσεις μιας τέτοιας κίνησης.

Ο ρόλος των κυρώσεων

Αυτή την εβδομάδα, τα κράτη-μέλη της ΕΕ συμφώνησαν να απαγορεύσουν μέρος των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα έκτο πακέτο κυρώσεων, έπειτα από εβδομάδες διχασμού.

«Υπάρχουν πάντα πολιτικοί περιορισμοί στη χρήση των κυρώσεων», δήλωσε στο Bloomberg ο Τζέφρι Στο, του Ινστιτούτου Peterson στην Ουάσινγκτον. «Θέλεις να μεγιστοποιήσεις το πλήγμα για τον στόχο σου και να ελαχιστοποιήσεις εκείνο που θα υποστεί το δικό σου εκλογικό σώμα, όμως δυστυχώς αυτό είναι εύκολο να το λες, αλλά δύσκολο να το πετύχεις».

Στις ΗΠΑ, αξιωματούχοι συζητούν μεθόδους περαιτέρω αύξησης της οικονομικής πίεσης, πιθανώς συμβάλλοντας στην επιβολή πλαφόν επί της τιμής του ρωσικού πετρελαίου ή μέσα από την επιβολή κυρώσεων σε χώρες ή εταιρείες που διατηρούν τις εμπορικές σχέσεις με ρωσικές εταιρείες που έχουν συμπεριληφθεί στις κυρώσεις.

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου, όμως η Ευρώπη μόλις που έχει ξεκινήσει να μειώνει την εξάρτησή της, αναφέρει το Bloomberg. Το γεγονός αυτό, αφήνει στη Μόσχα το περιθώριο εύρεσης εναλλακτικών αγορών – όπως τους «γίγαντες» Κίνα και Ινδία – για να αμβλύνει το πλήγμα στα έσοδα από τις εξαγωγές της και να ξαναγεμίσει τα πολεμικά της σεντούκια.

Ρούβλι

Το ρούβλι έχει μετατραπεί σε άλλο ένα σύμβολο που αξιοποιείται από τον Πούτιν για την προβολή ισχύος. Το νόμισμα που ο Μπάιντεν είχε ειρωνευτεί, όταν κατέρρευσε αρχικά υπό το βάρος των κυρώσεων, έχει σημειώσει εκ νέου άνοδο και αναμένεται να αναδειχθεί στο νόμισμα με την καλύτερη επίδοση σε σχέση με το δολάριο για φέτος.

Ο Πούτιν έχει επιχειρήσει επίσης να χρησιμοποιήσει ως μοχλό πίεσης τη θέση της Ρωσίας ως εξαγωγική υπερδύναμη. Εν μέσω παγκόσμιας ανησυχίας για τις ελλείψεις τροφίμων, δήλωσε ότι θα επιτρέψει τις εξαγωγές σιτηρών και λιπασμάτων, μόνο αν ως αντάλλαγμα η Δύση προχωρήσει σε άρση των κυρώσεων.

Εξαρτήσεις και προβλήματα

Παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη μειώνει την εξάρτησή της – η Γερμανία ανακοίνωσε ότι έφτασε στο 35% από το προγενέστερο 55% – σε κάθε βήμα υπάρχουν εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν. Αρκετοί μεγάλοι αγοραστές ρωσικού πετρελαίου έχουν κάνει ό,τι μπορούσαν για να συνεχίσουν να αγοράζουν το κρίσιμο καύσιμο, ενώ εταιρείες ενέργειας όπως η ιταλική Eni SpA και η γερμανική Uniper SE αναμένουν οι τη συνέχιση των εισαγωγών.

Αν και η πρόοδος είναι αργή, όλα δείχνουν ότι η επιβολή όλο και περισσότερων περιορισμών είναι μονόδρομος. Και ακόμη και με το αβέβαιο χρονικό πλαίσιο, η πίεση που ασκείται στη ρωσική οικονομία – και τον ίδιο τον Πούτιν – εντέλει θα καταστεί κρίσιμη.

Ο ενεργειακός τομέας της Ρωσίας αντιμετωπίζει και άλλα προβλήματα, πέραν της ζήτησης, από τη μεταφορά και τους ασφαλιστικούς περιορισμούς μέχρι τη μειωμένη εγχώρια ζήτηση. Η παραγωγή πετρελαίου ενδέχεται να μειωθεί κατά περισσότερο από 9% στη διάρκεια του έτους, ενώ η εξόρυξη φυσικού αερίου κατά 5,6% σύμφωνα με το βασικό σενάριο του ρωσικού υπουργείου οικονομικών.

Πηγή: Bloomberg

• Ρωσία
• Ρωσική εισβολή