Politico: Η Ευρώπη κινείται με όλα τα μέσα για να κλείσει συμφωνία με τον Τραμπ για τη Γροιλανδία

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ λένε ότι μια στρατιωτική σύγκρουση θα ήταν καταστροφική για το ΝΑΤΟ — και θεωρούν πως η εξεύρεση μιας διαπραγματευμένης λύσης είναι η μόνη τους επιλογή. Οι ηγέτες της ΕΕ κινούνται πυρετωδώς για να καταλήξουν σε μια συμφωνία για το μέλλον της Γροιλανδίας, η οποία θα επιτρέψει στον Ντόναλντ Τραμπ να ισχυριστεί ότι πέτυχε μια νίκη στο ζήτημα, χωρίς να καταστραφεί η συμμαχία που αποτελεί τον πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Από προτάσεις για τη χρήση του ΝΑΤΟ ώστε να ενισχυθεί η ασφάλεια στην Αρκτική, μέχρι την παραχώρηση στις ΗΠΑ προνομίων στην εξόρυξη ορυκτών, οι ηγέτες του μπλοκ γέρνουν ξεκάθαρα προς τη συνεννόηση αντί της σύγκρουσης με τον Τραμπ, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο της ΕΕ που μίλησαν στο POLITICO. Η προσπάθεια κατάρτισης σχεδίου ακολουθεί τις ανανεωμένες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι η χώρα του «χρειάζεται» το νησιωτικό έδαφος — και ότι δεν αποκλείει την απόκτησή του ακόμη και με τη βία.

«Στο τέλος, πάντα καταλήγαμε σε ένα κοινό συμπέρασμα» με την Ουάσινγκτον, δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ μετά τη συνάντησή του με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, προσθέτοντας ότι οι συνομιλίες τους για την Αρκτική ήταν «ενθαρρυντικές». Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι ελπίζει να βρεθεί «μια αμοιβαία αποδεκτή λύση» στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Οι υπουργοί Εξωτερικών της Γροιλανδίας και της Δανίας θα συναντηθούν την Τετάρτη στον Λευκό Οίκο με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον Ρούμπιο. Ελπίζουν σε «μια ειλικρινή συζήτηση με την κυβέρνηση», σύμφωνα με άλλον διπλωμάτη της ΕΕ που γνωρίζει τα σχέδια.

Η τέχνη της συμφωνίας

Όταν ρωτήθηκε να περιγράψει ένα πιθανό τελικό σενάριο για τη Γροιλανδία, ο πρώτος διπλωμάτης της ΕΕ είπε ότι θα μπορούσε να είναι μια συμφωνία που θα έδινε στον Τραμπ μια νίκη που θα μπορούσε να πουλήσει στο εσωτερικό, όπως η υποχρέωση των ευρωπαϊκών χωρών να επενδύσουν περισσότερο στην ασφάλεια της Αρκτικής, καθώς και μια υπόσχεση ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποκομίσουν κέρδη από τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας.

Ο Τραμπ αναζητά πρωτίστως μια νίκη στο ζήτημα της Γροιλανδίας, είπε ο διπλωμάτης. «Αν μπορείς να επανασυσκευάσεις έξυπνα την ασφάλεια της Αρκτικής, να τη συνδυάσεις με τα κρίσιμα ορυκτά και να τη δέσεις με έναν μεγάλο φιόγκο, υπάρχει πιθανότητα» να υπογράψει ο Τραμπ. Η «προηγούμενη εμπειρία» — όπως όταν οι σύμμαχοι της ΕΕ δεσμεύτηκαν να δαπανούν το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα — έδειξε ότι «πάντα έτσι εξελίσσονται τα πράγματα».

Στο πεδίο της άμυνας, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε προετοίμασε το έδαφος για μια συμφωνία, λέγοντας τη Δευτέρα ότι οι χώρες της συμμαχίας συζητούν τρόπους ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική. Αν και τα «επόμενα βήματα» που ανέφερε ο Ρούτε παραμένουν ασαφή, μια αύξηση των επενδύσεων από ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ είναι ένα ενδεχόμενο που θα ταίριαζε με την επιθυμία του Τραμπ η Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της. Στην εξόρυξη ορυκτών, τα πράγματα είναι πιο θολά. Ωστόσο, μια συμφωνία που θα εγγυάται στις ΗΠΑ μερίδιο από τα κέρδη της εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών είναι ένα πιθανό σενάριο, σύμφωνα με τον αξιωματούχο της ΕΕ.

Προς το παρόν, η ικανότητα εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών στη Γροιλανδία είναι περιορισμένη. Η Δανία έχει περάσει χρόνια αναζητώντας επενδύσεις για μακροπρόθεσμα έργα, χωρίς μεγάλη επιτυχία, καθώς οι χώρες προτιμούν να προμηθεύονται ορυκτά πολύ φθηνότερα από τις παγκόσμιες αγορές. Η ΕΕ σχεδιάζει να υπερδιπλασιάσει τις επενδύσεις της στη Γροιλανδία στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της — συμπεριλαμβανομένων κονδυλίων για έργα κρίσιμων πρώτων υλών. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει δέλεαρ για τον Τραμπ ώστε να δεχτεί μια συμφωνία συνεπένδυσης.

Ωστόσο, αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ είναι τα ορυκτά του νησιού, οι Δανοί προσφέρουν εδώ και χρόνια στις ΗΠΑ τη δυνατότητα να επενδύσουν στη Γροιλανδία — μια πρόταση που Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν απορρίψει, σύμφωνα με αρκετούς διπλωμάτες. Αν η πίεση του Τραμπ σχετίζεται με την Κίνα και τη Ρωσία, θα μπορούσε απλώς να ζητήσει από την Κοπεγχάγη να αυξήσει την παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στο νησί, προσθέτουν. Ένας τρίτος διπλωμάτης της ΕΕ αναρωτήθηκε αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ είναι να μείνει στην Ιστορία. Το σύνθημά του «Make America Great Again» «έχει γίνει γεωγραφική έννοια· θέλει να καταγραφεί ως ο άνθρωπος που έκανε την Αμερική “μεγαλύτερη” — με γεωγραφικούς όρους», είπε.

Η διατήρηση του ΝΑΤΟ

Πάνω απ’ όλα, οι κυβερνήσεις προσπαθούν να αποφύγουν μια στρατιωτική σύγκρουση, σύμφωνα με τους τρεις διπλωμάτες και τον αξιωματούχο της ΕΕ. Μια άμεση επέμβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία — έδαφος που ανήκει σε χώρα μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ — θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος της μεταπολεμικής τάξης ασφάλειας, έχουν προειδοποιήσει ηγέτες. «Θα ήταν μια πρωτοφανής κατάσταση στην ιστορία του ΝΑΤΟ και οποιασδήποτε αμυντικής συμμαχίας», δήλωσε την Τρίτη ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, προσθέτοντας ότι το Βερολίνο συζητά με την Κοπεγχάγη τις επιλογές που έχει η Ευρώπη αν οι ΗΠΑ επιχειρήσουν κατάληψη.

Ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Άντριους Κουμπίλιους και η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσαν αμφότεροι ότι μια στρατιωτική επέμβαση θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ. «Όλα θα σταματούσαν», είπε η Φρεντέρικσεν. «Καμία διάταξη [της ιδρυτικής συνθήκης του 1949] δεν προβλέπει επίθεση ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ εναντίον άλλου», δήλωσε διπλωμάτης του ΝΑΤΟ που μίλησε ανώνυμα. Αυτό θα σήμαινε «το τέλος της συμμαχίας», πρόσθεσε. Ο Τραμπ δήλωσε ότι «μπορεί να είναι επιλογή» για τις ΗΠΑ να διαλέξουν ανάμεσα στην επιδίωξη του ελέγχου της Γροιλανδίας και στη διατήρηση της συμμαχίας.

Η διατήρηση του ΝΑΤΟ παραμένει η κορυφαία προτεραιότητα της ΕΕ, είπε ο πρώτος διπλωμάτης. Αν και τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια οι αξιωματούχοι απορρίπτουν έντονα την ιδέα ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να «παραδώσει» τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ, τα σχόλια υπογραμμίζουν το πόσο απελπισμένα προσπαθούν οι κυβερνήσεις να αποφύγουν μια άμεση σύγκρουση με την Ουάσινγκτον. «Αυτό είναι σοβαρό — και η Ευρώπη φοβάται», είπε ένας τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ που συμμετέχει στις συζητήσεις στις Βρυξέλλες. Ένας πέμπτος χαρακτήρισε τη στιγμή «σεισμική», καθώς σηματοδοτεί ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να διαλύσουν εκατό χρόνια ακλόνητων σχέσεων.

Ακόμη σε σοκ

Παρότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό ότι μια στρατιωτική σύγκρουση είναι αδιανόητη, το πώς θα επιτευχθεί μια διαπραγματευμένη λύση αποδεικνύεται πιο δύσκολο. Μέχρι το αμερικανικό στρατιωτικό πλήγμα στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου και τις νέες δηλώσεις του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ πρέπει να «έχουν» τη Γροιλανδία, οι Ευρωπαίοι εμφανώς δεν εργάζονταν πάνω σε σχέδιο προστασίας της Γροιλανδίας από τον Τραμπ — επειδή κάτι τέτοιο θα μπορούσε να καταστήσει την απειλή πραγματική. «Ήταν κάτι που το είχαμε προβλέψει ως πιθανό κίνδυνο, αλλά κάτι για το οποίο μπορούσαμε να κάνουμε πολύ λίγα», δήλωσε ο Τόμας Κρόσμπι, ειδικός σε θέματα αμερικανικού στρατού στο Βασιλικό Κολέγιο Άμυνας της Δανίας.

«Η λογική ήταν ότι όσο περισσότερο εστιάζουμε σε αυτό και όσο περισσότερες προετοιμασίες κάνουμε για να το αποτρέψουμε, τόσο αυξάνουμε την πιθανότητα να συμβεί. Υπήρχε λοιπόν ανησυχία ότι, σχεδιάζοντας μια αντίδραση σε μια αμερικανική εισβολή, μπορεί άθελά μας να ενθαρρύνουμε μεγαλύτερο ενδιαφέρον και να κλιμακώσουμε την κατάσταση», είπε. Το πρόβλημα, όμως, ήταν ότι, έχοντας περάσει έξι χρόνια αποφεύγοντας συστηματικά να καταρτίσουν σχέδιο απάντησης στις απειλές του Τραμπ, οι Ευρωπαίοι βρέθηκαν ξαφνικά να ψάχνουν απεγνωσμένα για ένα.

Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν τώρα να καταλάβουν τι εργαλεία έχουν στη «φαρέτρα» τους για να απαντήσουν στην Ουάσινγκτον, δήλωσε πρώην Δανός βουλευτής που γνωρίζει τις συζητήσεις. «Το κανονικό εγχειρίδιο κανόνων δεν λειτουργεί πια». Οι αξιωματούχοι θεωρούν ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρώπη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και δεν είναι σίγουροι τι πρέπει να κάνουν. «Ξέρουμε πώς θα αντιδρούσαμε αν η Ρωσία άρχιζε να συμπεριφέρεται έτσι», είπε ο τέταρτος διπλωμάτης. Αλλά με τις ΗΠΑ, «αυτό απλώς δεν είναι κάτι στο οποίο έχουμε συνηθίσει».

• Γροιλανδία
• Ευρωπαϊκή Ένωση