Politico: «Η ώρα Τραμπ για την Ευρώπη ήδη έχει φτάσει»

Οι  Ευρωπαίοι πολίτες ψηφίζουν για την ανάδειξη των 720 ευρωβουλευτών.  Οι αναλυτές περιμένουν τα σημερινά αποτελέσματα, για να «διαβάσουν» την επόμενη μέρα στην Ευρώπη.

Ο ακροδεξιός πολιτικός Όλιβερ Κίρχνερ έδωσε στους υποστηρικτές του κόμματός του μια απροσδόκητη συμβουλή για την επόμενη μεγάλη τάση: «Επενδύστε σε πάνες». Η λογική του; Η άνοδος του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) είχε τόσο σοκάρει τα «παλιά κόμματα», εξήγησε, που η ελίτ τώρα λερώσει τα παντελόνια της.

Αφήνοντας κατά μέρος το παιδαριώδες χιούμορ, ο Κίρχνερ, ένας από τους εκπροσώπους του AfD, σκλήρυνε τον τόνο του σε μια συνεδρίαση ερωτήσεων και απαντήσεων με τους πιστούς του κόμματος στην ανατολική πόλη του Μαγδεβούργου τον περασμένο μήνα. Ήταν, συνέχισε, καιρός να εκδιώξουν τα παραδοσιακά κόμματα και να τους δώσουν το μάθημά τους «για ό,τι έκαναν σε αυτήν τη χώρα, ό,τι έκαναν στους πολίτες και ό,τι έκαναν στο Volk», αναφέρει το Politico.

Σε μια ήπειρο που υπερηφανεύεται ότι έχει αφήσει πίσω της τα φαντάσματα του Χίτλερ, του Μουσολίνι και του Φράνκο, η επανεμφάνιση της ριζοσπαστικής δεξιάς ως πολιτική δύναμη έρχεται ως σοκ. Αν και τα λαϊκιστικά, εθνικιστικά κόμματα της Ευρώπης είναι πιθανό να παραμείνουν πολύ διχασμένα για να ασκήσουν άμεση εξουσία μετά τις ψήφους, το γεγονός της επιτυχίας τους θα προκαλέσει πολιτική αναταραχή ισοδύναμη με εκείνη που προκάλεσε η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ ως προέδρου των ΗΠΑ το 2016.

Πριν από πέντε χρόνια, ένα «πράσινο κύμα» στις ευρωπαϊκές εκλογές του 2019 ώθησε τους ηγέτες της ηπείρου να ξεκινήσουν μια εποχή αναδιάρθρωσης της οικονομίας με στόχο την κλιματική ουδετερότητα της ΕΕ μέχρι το 2050. Φέτος, η τάση κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μια ακόμη πιο ισχυρή απόδοση από τα κόμματα που κάποτε θεωρούνταν τοξικά για συνεργασία θα έχει ακόμη μεγαλύτερο αντίκτυπο καθώς οι πολιτικοί ηγέτες της Ευρώπης συνειδητοποιούν ότι η ριζοσπαστική δεξιά δεν βρίσκεται πλέον στις πύλες – είναι μέσα στο παλάτι και δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί.

Η άνοδος της ακροδεξιάς

Στην Ευρώπη η ακροδεξιά βρίσκεται σε μεγάλη άνοδο και οι ευρωεκλογές αυτής της εβδομάδας θα αποκαλύψουν πόσο.

Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν φαίνεται ότι παίρνει το ένα τρίτο των ψήφων, αφήνοντας κατά πολύ πίσω το κόμμα του Εμανουέλ Μακρόν.

Στη Γερμανία, παρά μια σειρά σκανδάλων, το AfD οδεύει για τη δεύτερη θέση, μπροστά από κάθε εταίρο στον κυβερνητικό συνασπισμό του καγκελαρίου Όλαφ Σολτς.

Στην Ιταλία, το δεξιό κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας» της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι κινείται πολύ μπροστά από την αγέλη που καταδιώκει.

Οι εξτρεμιστές της Ευρώπης έχουν πολλά ονόματα: ακροδεξιά, ριζοσπαστική δεξιά, σκληρή δεξιά, ευρωσκεπτικιστές, λαϊκιστές. Οι επικριτές τους τους αποκαλούν φασίστες ή αυταρχικούς. Οι ίδιοι προτιμούν να περιγράφονται ως συντηρητικοί, εθνικιστές – ακόμη και δημοκράτες.

«Η Ευρώπη πρέπει να σταματήσει να μιλά για την ακροδεξιά», είπε ο Gerolf Annemans, μέλος του Vlaams Belang και πρόεδρος του ακροδεξιού πανευρωπαϊκού κόμματος European Identity and Democracy. «Αν κοιτάξετε τις πολιτικές, αν κοιτάξετε πού είμαστε στην εξουσία, δεν βρισκόμαστε πλέον στα άκρα της πολιτικής. Είμαστε τώρα η κεντροδεξιά».

Καθώς η ριζοσπαστική δεξιά διασπάται από τις άκρες, αντλεί ψήφους από μεγάλες περιοχές της κοινωνίας. Οι υποστηρικτές περιλαμβάνουν αγρότες και εργαζόμενους που κατηγορούν τις πολιτικές της ΕΕ για την εξαφάνιση των μέσων διαβίωσής τους και μεσοαστούς ψηφοφόρους που ανησυχούν για τη μετανάστευση και την εξασθένιση των παραδοσιακών αξιών. Περιλαμβάνουν όλο και περισσότερους νέους που ανησυχούν για το αυξανόμενο κόστος ζωής ή απλά γοητεύονται από το επόμενο νέο πράγμα.

Η άνοδος της ριζοσπαστικής δεξιάς έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη ελκυστικών εναλλακτικών. Συνήθως σε περιόδους αστάθειας – πόλεμοι, πανδημίες, οικονομική αβεβαιότητα – οι ψηφοφόροι συρρέουν προς τα παραδοσιακά κόμματα εξουσίας. Σήμερα, αυτά τα κόμματα έχουν, σε πολλές χώρες, διαλυθεί. Για δεκαετίες, η ευρωπαϊκή δεξιά και αριστερά πάλευαν για το κέντρο, και όπως δύο πυγμάχοι μεθυσμένοι από τα χτυπήματα, κατέρρευσαν, αφήνοντας την αρένα ανοιχτή για νέους διεκδικητές.

Στον τελευταίο γύρο των ευρωπαϊκών εκλογών, αυτό οδήγησε σε εκρηκτικές ευκαιρίες για φιλελεύθερους αντάρτες όπως ο Μακρόν στη Γαλλία ή οι Πράσινοι στη Γερμανία. Αυτή τη φορά, οι διεκδικητές που εισέρχονται στο κέντρο της σκηνής προέρχονται από την άλλη πλευρά του αναδυόμενου πολιτικού χάσματος της ηπείρου.

Οι υψηλοί φόροι και οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί, είπε, ήταν πίσω από τις θυμωμένες εκρήξεις από τις αγροτικές κοινότητες σε όλη την ήπειρο. Για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία για το πού κατευθύνεται η ευθύνη, οι διαδηλωτές έκαψαν μια ευρωπαϊκή σημαία, στέλνοντας μαύρο καπνό στον λευκό ουρανό.

Αλλαγή στάσης

Για δεκαετίες, οι ηγέτες των μεγάλων πολιτικών κομμάτων πίστευαν ότι μπορούσαν να κρατήσουν την ριζοσπαστική δεξιά εκτός πολιτικής σκηνής. Δημιουργώντας αυτό που οι Γάλλοι αποκαλούν cordon sanitaire — ή firewall — απλά αρνούνταν να βασίζονται στις ψήφους τους για να σχηματίσουν κυβέρνηση ή να περάσουν νομοθεσία. Το 2000, όταν ο Jörg Haider, ο ηγέτης του ακροδεξιού κόμματος της Αυστρίας, Ελευθερία, εισήλθε σε κυβέρνηση συνασπισμού, οι άλλοι ηγέτες της ΕΕ αντέδρασαν με οργή, απομονώνοντας τη χώρα διπλωματικά για μήνες.

Οι ψηφοφόροι, για το μεγαλύτερο μέρος, ακολούθησαν. Ανεξάρτητα από το πόσες ψήφους έλαβαν οι ακροδεξιοί ηγέτες της Γαλλίας, όπως η Marine Le Pen ή ο πατέρας της, στον πρώτο γύρο μιας εκλογής, οι πολίτες από όλες τις κατηγορίες του πολιτικού φάσματος συνενώθηκαν γύρω από τον αντίπαλό τους στον δεύτερο γύρο για να τους κρατήσουν μακριά.

Τα αποτελέσματα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εξάλλου, χρησιμεύουν ως βαρόμετρο για το πού κατευθύνεται η εθνική πολιτική σε κάποιες από τις πιο κρίσιμες πρωτεύουσες της Ευρώπης.

Πριν από πέντε χρόνια, το «πράσινο κύμα» στις ευρωεκλογές του 2019 ώθησε τους ηγέτες της ηπείρου να ξεκινήσουν μια αναδιάρθρωση της οικονομίας με στόχο την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.

Φέτος, το ρεύμα πάει προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Η εκλογική απήχηση των εθνικιστικών κομμάτων, που κάποτε φαίνονταν υπερβολικά τοξικά για να συνεργαστεί κανείς μαζί τους, θα φέρει τους Ευρωπαίους ηγέτες μπροστά στη συνειδητοποίηση ότι η Ακροδεξιά δεν είναι πια προ των πυλών, είναι μέσα στο παλάτι και δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί.

• Politico
• ευρωεκλογές 2024