Politico: Οικονομική ασφυξία στη Ρωσία – Γιατί ο Πούτιν οδεύει σε διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία

Η οικονομική πίεση στη Ρωσία

Σύμφωνα με το POLITICO, η Μόσχα σύντομα θα δυσκολευτεί να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο. Η συνήθης αφήγηση σχετικά με τη δημοσιονομική κατάσταση της Μόσχας τείνει να σημειώνει ότι η Ρωσία καταγράφει μικρό δημοσιονομικό έλλειμμα και ότι το ρωσικό δημόσιο χρέος είναι χαμηλό (περίπου στο 20% του ΑΕΠ), γεγονός που καθιστά υγιείς δημοσιονομικές μετρήσεις. Αυτή η ανάλυση ισχύει για τις περισσότερες οικονομίες, αλλά στην περίπτωση της Ρωσίας υπάρχει μια σημαντική παγίδα: Με τις δυτικές κυρώσεις να περιορίζουν τη δυνατότητα της Μόσχας να αξιοποιήσει τις διεθνείς αγορές χρέους, το Κρεμλίνο έχει περιορισμένα περιθώρια ελιγμών για τη χρηματοδότηση του μικρού – αλλά ωστόσο πραγματικού – δημοσιονομικού ελλείμματος.

Με το εξωτερικό χρέος εκτός εξίσωσης, το αρχικό σχέδιο Β της Μόσχας ήταν να πείσει τις ρωσικές τράπεζες να αγοράσουν κρατικό χρέος. Η στρατηγική αυτή λειτούργησε αρκετά καλά το 2022 και το 2023, αλλά πέρυσι άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές. Αντιμέτωπες με ανταγωνιστικές πιέσεις από το Κρεμλίνο να επεκτείνουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια σε φθηνά δάνεια σε αμυντικές επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα αγόραζαν τεράστιες ποσότητες κρατικών ομολόγων, οι εγχώριες τράπεζες έχουν γίνει τόσο ταμειακά ταλαιπωρημένες που είναι πλέον απρόθυμες να συσσωρεύσουν περισσότερο χρέος. Στα τέλη του περασμένου έτους, το Κρεμλίνο αναγκάστηκε να ακυρώσει αρκετές δημοπρασίες για την έκδοση εγχώριου χρέους επειδή δεν υπήρχαν αγοραστές.

Έτσι, με τον εγχώριο δανεισμό όλο και περισσότερο εκτός εξίσωσης, η Μόσχα στράφηκε στο σχέδιο Γ: αξιοποιώντας τα αποθεματικά του ρωσικού Εθνικού Ταμείου Πρόνοιας (NWF). Στα χαρτιά, αυτό μοιάζει με μια λογική στρατηγική. Με σύνολο σχεδόν 10 τρισεκατομμύρια ρούβλια (περίπου 110 δισεκατομμύρια δολάρια) στις αρχές του 2022, το ρευστό μέρος αυτών των αποθεματικών φαινόταν αρχικά επαρκές για να καλύψει το έλλειμμα του προϋπολογισμού που τροφοδοτείται από τον πόλεμο για αρκετά χρόνια. Ωστόσο, ακόμη και οι μεγαλύτερες αποταμιεύσεις τελικά στερεύουν, και τρία χρόνια μετά την έναρξη της σύγκρουσης, τα ρευστά αποθέματα του NWF έχουν ήδη συρρικνωθεί κατά περίπου 60 τοις εκατό.

Για το Κρεμλίνο, λοιπόν, φαίνεται ότι το τρέχον έτος θα είναι δύσκολο στο δημοσιονομικό μέτωπο. Τον Ιανουάριο, το μηνιαίο έλλειμμα του προϋπολογισμού της χώρας ήταν περίπου 45% υψηλότερο από τον στόχο για ολόκληρο το έτος 2025.

Ο κίνδυνος χρεοκοπίας

Από τη Μόσχα, τα δεδομένα αυτά φαίνονται μάλλον ανησυχητικά: Εάν οι δημοσιονομικές δαπάνες παραμείνουν στα επίπεδα του Ιανουαρίου καθ’ όλη τη διάρκεια του υπόλοιπου έτους, τα αποθεματικά του NWF θα μπορούσαν να εξαφανιστούν σε μόλις τρεις μήνες. Και ακόμη και αν δεν συμβεί αυτό – όπως είναι πιο πιθανό – το 2025 είναι πιθανώς το τελευταίο έτος που η Μόσχα θα είναι σε θέση να καλύψει πλήρως το δημοσιονομικό της έλλειμμα αξιοποιώντας αυτές τις αποταμιεύσεις.

Αυτό εγείρει το ερώτημα, τι θα συμβεί αν η Ρωσία ξεμείνει από χρήματα για να χρηματοδοτήσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα;

Με τις εγχώριες τράπεζες να ασφυκτιούν από το χρέος, μια κρατική χρεοκοπία θα μπορούσε κάλλιστα να πυροδοτήσει μια πλήρη χρηματοπιστωτική κρίση. Αν συμβεί αυτό, το Κρεμλίνο θα δυσκολευτεί να στηρίξει τον τραπεζικό του τομέα. Με τα αποθεματικά του NWF να εξαντλούνται, δεν θα υπήρχε διαθέσιμος κουμπαράς χρημάτων για να προχωρήσει σε ανακεφαλαιοποιήσεις. Ο χάρτινος πύργος που έχει γίνει η ρωσική οικονομία θα άρχιζε γρήγορα να κλονίζεται.

Η αναζήτηση διεξόδου

Από δημοσιονομικής άποψης, η Ρωσία δεν έχει πλέον πολύ χρόνο. Το Κρεμλίνο δεν έχει κανένα σχέδιο Δ για τη χρηματοδότηση του δημοσιονομικού του ελλείμματος, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ικανότητά του να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο. Από αυτή την άποψη, η δημοσιονομική ανάσα θα μπορούσε κάλλιστα να είναι αυτό που πραγματικά αναζητά ο Πούτιν στις συνομιλίες του με τις ΗΠΑ, είτε μέσω της ελάφρυνσης των κυρώσεων (για παράδειγμα, χαλαρώνοντας τους αμερικανικούς περιορισμούς στην ικανότητα της Ρωσίας να τοποθετεί εξωτερικό χρέος) είτε μέσω μιας παύσης της σύγκρουσης (η οποία θα επέτρεπε στη Μόσχα να αναπληρώσει τα ταμεία της μέσω της μείωσης των αμυντικών δαπανών).