Politico – Ουκρανία: 5 λόγοι που θα συνεχίσει να πολεμά -ακόμη κι αν ο Τραμπ αποχωρήσει

Αν η κυβέρνηση των ΗΠΑ διακόψει την παροχή αμερικανικών όπλων, ο αγώνας θα γίνει δυσκολότερος — αλλά όχι αδύνατος για την Ουκρανία. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αιφνιδίασε την Ευρώπη την περασμένη εβδομάδα με ένα τελεσίγραφο προς το Κίεβο: αποδεχθείτε το αιφνιδιαστικό αμερικανικό σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου ή διακινδυνεύστε την απώλεια των αμερικανικών όπλων και πληροφοριών. Παρότι το σχέδιο έχει ήδη τροποποιηθεί με ουκρανικές και ευρωπαϊκές παρεμβάσεις ώστε να μην εμφανίζεται τόσο φιλορωσικό, η απειλή παραμένει.

Το γεγονός αυτό γεννά δύο ερωτήματα: 

Έχει η Ευρώπη τη δυνατότητα να καλύψει το αμερικανικό κενό; Και μπορεί η Ουκρανία να συνεχίσει να πολεμά χωρίς αμερικανική υποστήριξη;
Οι σύντομες απαντήσεις: Όχι και ναι.

Οι αναλυτικές, όμως, εξηγούνται μέσα από πέντε κρίσιμα σημεία.

1. Μπορεί η Ευρώπη να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ;

Όχι — τουλάχιστον όχι σύντομα και σίγουρα όχι στα επίπεδα που χρειάζεται η Ουκρανία. Ο Κρίστιαν Μέλινγκ, ανώτερος σύμβουλος του European Policy Centre, σημειώνει ότι η Ευρώπη μπορεί να στηρίξει την Ουκρανία, αλλά «με πολύ μεγαλύτερο ρίσκο». Οτιδήποτε σταματήσει να δίνει η Ουάσιγκτον θα πρέπει να καλυφθεί είτε με απώλειες είτε με αλλαγή στον τρόπο μάχης του ουκρανικού στρατού. Ακόμη κι έτσι, η επίτευξη του σημερινού επιπέδου βοήθειας θεωρείται «σχεδόν αδύνατη».

Η αεράμυνα αποτελεί το μεγαλύτερο κενό: η Ουκρανία στηρίζεται σε αμερικανικά συστήματα Patriot και πυραύλους PAC-3, τους οποίους παράγουν αποκλειστικά οι ΗΠΑ. Παρά το ότι η Ευρώπη διαθέτει συστήματα SAMP/T και αναμένει την αναβαθμισμένη έκδοση SAMP/NG, οι καθημερινές ρωσικές επιθέσεις απαιτούν κάθε διαθέσιμο μέσο.

2. Πόσο κρίσιμη είναι η αμερικανική παροχή πληροφοριών;

Εξαιρετικά κρίσιμη. Η έγκαιρη προειδοποίηση για εισερχόμενους ρωσικούς πυραύλους στηρίζεται σε αμερικανικά δορυφορικά και αισθητηριακά δίκτυα που η Ευρώπη απλώς δεν διαθέτει. Μπορεί να καλύψει «κενά», αλλά ποτέ στο επίπεδο των ΗΠΑ. Όταν ο Τραμπ ανέστειλε προσωρινά την ανταλλαγή πληροφοριών τον Μάρτιο, η Ουκρανία ένιωσε άμεσα την πίεση. Παρότι διαθέτει πρόσβαση σε εμπορικούς δορυφόρους και σε ευρωπαϊκές δυνατότητες, η ποιότητα των αμερικανικών δεδομένων είναι ασύγκριτη. Η απώλεια αυτής της υποστήριξης θα σήμαινε δυσκολότερες αντεπιθέσεις, λιγότερες επιτυχίες σε μακρινά πλήγματα και —σύμφωνα με τον αναλυτή Μαξίμ Σκρυπτσένκο— «περισσότερους νεκρούς».

3. Δεν ξοδεύει ήδη η Ευρώπη περισσότερα από τις ΗΠΑ;

Ναι — αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει τον έλεγχο. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο του Κιέλου, από το 2022 έως το 2024 Ευρώπη και ΗΠΑ παρείχαν ανάλογα επίπεδα μηνιαίας στρατιωτικής βοήθειας. Όταν ο Τραμπ ανέλαβε, η αμερικανική βοήθεια σχεδόν μηδενίστηκε, ενώ η Ευρώπη εκτινάχθηκε σε περίπου 4 δισ. ευρώ μηνιαίως στο πρώτο μισό του έτους.

Αντί να δίνουν όπλα, οι ΗΠΑ πλέον κυρίως τα… πουλούν, μέσω της λίστας PURL: μια συμφωνημένη με το ΝΑΤΟ λίστα όπου οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στέλνουν χρήματα κατευθείαν σε αμερικανικές εταιρείες για όπλα που δεν βρίσκονται αλλού. Αυτό διασφαλίζει ότι τα κρίσιμα αμερικανικά συστήματα συνεχίζουν να φτάνουν στην Ουκρανία — και ταυτόχρονα κρατά τον Τραμπ «στο παιχνίδι». Ωστόσο, ο Μέλινγκ προειδοποιεί: η Ουάσιγκτον πλέον συμπεριφέρεται σαν εταίρος που «ξαναγράφει τους όρους όποτε αλλάζει πολιτικά διάθεση», αφήνοντας την Ευρώπη εκτεθειμένη.

4. Θα σταματήσουν όντως οι ΗΠΑ να πωλούν όπλα;

Η εμπορική λογική λέει δύσκολα. Υπάρχουν δεσμεύσεις 3,5 δισ. δολαρίων μέσω PURL — μια μεγάλη απώλεια για τις αμερικανικές εταιρείες αν διακοπούν. Αλλά η πολιτική βούληση υπερισχύει των οικονομικών κινήτρων. Με μια μόνο απόφαση, η αμερικανική κυβέρνηση μπορεί να μπλοκάρει εξαγωγές, να καθυστερήσει παραδόσεις ή να παγώσει μεταφορές όπλων. Έχει συμβεί ξανά. Κι αυτό φαίνεται στο κλίμα της Ουάσιγκτον: η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέιβιτ, δήλωσε πως «η Αμερική δεν μπορεί να στέλνει ή να πουλάει όπλα για πάντα».

5. Μπορεί η Ουκρανία να συνεχίσει να πολεμά χωρίς τις ΗΠΑ;

Ναι — αλλά με πολύ μεγαλύτερο ρίσκο και με περισσότερες απώλειες. Η Ρωσία χάνει χιλιάδες στρατιώτες εβδομαδιαίως στις αργές επιθέσεις της, χάρη στην ουκρανική τεχνολογία drones και στα αυξημένα αποθέματα πυρομαχικών. Παράλληλα, η Ουκρανία έχει χτίσει μία από τις μεγαλύτερες αμυντικές βιομηχανίες στην Ευρώπη, κατασκευάζοντας drones, πυραύλους μεσαίας και μακράς εμβέλειας, συστήματα πυροβολικού και πυρομαχικά.

Ο Πρόεδρος Ζελένσκι δήλωσε πρόσφατα ότι η χώρα παράγει πλέον περίπου το 60% των αναγκών της στο μέτωπο. Ωστόσο, το υπόλοιπο 40% εξακολουθεί να εξαρτάται από εξωτερική βοήθεια — και σημαντικό μέρος προέρχεται από τις ΗΠΑ. Η Ουκρανία ακόμη δεν μπορεί να αναχαιτίσει βαλλιστικούς πυραύλους με εγχώρια μέσα. Η απώλεια της αμερικανικής στήριξης θα ανάγκαζε το Κίεβο να αυτοσχεδιάσει. Αυτό θα κόστιζε ζωές και θα απαιτούσε προσαρμογή τακτικών με μεγαλύτερο ρίσκο.

Όμως η ανθεκτικότητα της Ουκρανίας δεν αμφισβητείται. Παρά τις ελλείψεις, τους βομβαρδισμούς και τις συνεχείς πιέσεις, η χώρα δεν έχει υποχωρήσει ούτε έχει καταρρεύσει. Και, όπως τονίζει ο Σκρυπτσένκο, όλα δείχνουν ότι θα συνεχίσει να μάχεται — ακόμη κι αν ο Τραμπ αποσύρει την υποστήριξή του.

• Βολοντίμιρ Ζελένσκι
• ΗΠΑ
• Ουκρανία
• πόλεμος