Politico: Στο στόχαστρο της ΕΕ η Ελλάδα για έργα ανακύκλωσης – Κατάχρηση τουλάχιστον 11,9 εκατ. ευρώ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διερευνά πιθανή κατάχρηση τουλάχιστον 11,9 εκατ. ευρώ από κονδύλια της ΕΕ σε ένα έργο ανακύκλωσης στην Ελλάδα, καθώς η χώρα συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών προτύπων διαχείρισης αποβλήτων.

Η έρευνα ακολουθεί εκθέσεις που παραγγέλθηκαν από την ΕΕ και συντάχθηκαν από Έλληνες ελεγκτές, οι οποίες διαπίστωσαν ανωμαλίες στο κόστος του έργου και στον τρόπο λειτουργίας του.

Μία από τις εκθέσεις, που είδε το POLITICO, εντόπισε αρκετά προβλήματα στον τρόπο λειτουργίας των κέντρων ανακύκλωσης, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους έλλειψης ελέγχων για το τι συμβαίνει με τα απορρίμματα που συλλέγονται.

Η έρευνα της ΕΕ, υπό την ηγεσία του Ευρωπαϊκού Γραφείου Δημόσιου Κατήγορου (EPPO), έρχεται στο πλαίσιο των μακροχρόνιων προβλημάτων της Ελλάδας στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών νόμων για τη διαχείριση αποβλήτων, που έχουν οδηγήσει σε μεγάλες πρόστιμες επιβαρύνσεις για τη χώρα.

Το επίμαχο έργο αφορά ένα σύνολο «μονάδων ανακύκλωσης» ή κιόσκων που κατασκευάστηκαν από την ελληνική εταιρεία ανακύκλωσης TEXAN και είναι εγκατεστημένα στις περιοχές Αττικής, Πελοποννήσου και Κρήτης. Οι κάτοικοι μπορούν να επιστρέψουν πλαστικά, μεταλλικά και γυάλινα αντικείμενα που δεν αποτελούν συσκευασίες και να λάβουν χρήματα μέσω αυτών των κιόσκων.

«Δεν υπάρχει καμία πληροφορία από την ΕΔΣΝΑ για το τι συμβαίνει με τα απορρίμματα μετά τη συλλογή τους, εκτός από μία αναφορά σχετικά με την τοποθέτησή τους σε αποθηκευτική εγκατάσταση της TEXAN για το έτος 2023», αναφέρει η έκθεση που είδε το POLITICO, προσθέτοντας ότι δεν έχουν εγκατασταθεί όλες οι αποθηκευτικές μονάδες.

Η έρευνα του EPPO βασίζεται στα ευρήματα των εκθέσεων της ελεγκτικής επιτροπής, μεταξύ άλλων εγγράφων, σύμφωνα με αξιωματούχο που γνωρίζει την υπόθεση.

Το έργο, προϋπολογισμού 220 εκατ. ευρώ, συγχρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Επιχειρησιακού Προγράμματος.

Το 2023, η Οικονομική Επιτροπή Ελέγχου επέβαλε στην ΕΔΣΝΑ πρόστιμο επιστροφής 2,9 εκατ. ευρώ, αφού διαπιστώθηκαν «σοβαρές ανωμαλίες» στη σύμβαση προμήθειας που είχε ανατεθεί στην TEXAN.

Η εταιρεία είχε κερδίσει τον διαγωνισμό παρά το γεγονός ότι πρότεινε κιόσκους που θα κόστιζαν περίπου πέντε φορές περισσότερο από την εκτιμώμενη αγορά.

Η Ελλάδα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, κινδυνεύει να μην εκπληρώσει τη φετινή υποχρέωσή της να ανακυκλώνει το 55% των αστικών αποβλήτων και το 65% των συσκευασιών.

«Δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί εάν η ΕΔΣΝΑ εξέτασε ποιος θα ήταν ένας εύλογος προϋπολογισμός για τα κέντρα ανακύκλωσης, δεδομένου ότι η έρευνα αγοράς που διεξήγαγε και επικαλέστηκε δεν αφορούσε τουλάχιστον δύο ανεξάρτητες εταιρείες, αλλά δύο εταιρείες με κοινά συμφέροντα και αποκλειστική σχέση, οι οποίες κατέθεσαν στη συνέχεια τη μοναδική προσφορά και κέρδισαν τη σύμβαση», αναφέρει ξεχωριστή έκθεση, σύμφωνα με τοπικά μέσα εκείνη την περίοδο.

Μετά τον δεύτερο έλεγχο, που ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο και αποκαλύφθηκε πρώτα από την ελληνική εφημερίδα Καθημερινή, επιβλήθηκε δεύτερο πρόστιμο ύψους 3 εκατ. ευρώ, δηλαδή το μισό των κονδυλίων της ΕΕ που χρησιμοποιήθηκαν για τα κέντρα ανακύκλωσης στις τρεις περιοχές, όπως σημειώνει η έκθεση.

Κακοί μαθητές

Η Ελλάδα έχει φήμη για την κακή της επίδοση στην ανακύκλωση και τη συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς νόμους για τα απόβλητα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2022, το ποσοστό ανακύκλωσης των αστικών αποβλήτων στην Ελλάδα κυμαινόταν γύρω στο 17%, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ που ήταν 49%.

Η Ελλάδα φαίνεται επίσης να μην εκπληρώνει φέτος τη δέσμευσή της να ανακυκλώνει το 55% των αστικών αποβλήτων και το 65% των συσκευασιών, όπως διαπίστωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεσή της για την περιβαλλοντική εφαρμογή του 2025. Η χώρα είχε ήδη «αποτύχει να επιτύχει τον στόχο του 2020 για ανακύκλωση 50% των αστικών αποβλήτων με μεγάλη διαφορά», αναφέρει η έκθεση.

Στην ΕΕ, η Ελλάδα είναι μία από τις πέντε χώρες που πληρώνουν πρόστιμα για μη συμμόρφωση με περιβαλλοντικές πολιτικές. Μέχρι σήμερα, η χώρα έχει καταβάλει περίπου 230 εκατ. ευρώ στις Βρυξέλλες για να καλύψει αυτές τις παραβάσεις, σύμφωνα με την έκθεση.

Από τις 19 ανοιχτές υποθέσεις παραβίασης περιβαλλοντικής νομοθεσίας κατά της Ελλάδας, έξι αφορούν τη διαχείριση αποβλήτων, από παράνομη υγειονομική ταφή έως μη ορθή εφαρμογή νόμων για τα απόβλητα συσκευασίας. Τοπικές ΜΚΟ, παράλληλα, έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει για συστημικές ανωμαλίες στον τομέα.

• Ανακύκλωση
• Ελλάδα
• Ευρωπαϊκή Ένωση