Politico: Το πραγματικό πρόβλημα της ΕΕ δεν είναι το Βέλγιο, είναι ο Τραμπ – Το παρασκήνιο χρηματοδότησης της Ουκρανίας

Καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες ετοιμάζονται να συναντηθούν την Πέμπτη στις Βρυξέλλες για να συζητήσουν τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, το κάνουν υπό τεράστια και πρωτοφανή πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Σύνοδος Κορυφής των ηγετών της ΕΕ θα αποτελέσει δοκιμασία για το αν το μπλοκ θα παραμείνει ενωμένο —ή αν ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να το διχάσει, όπως αναφέρει άρθρο του Politico.

Η σύγκρουση υψηλού ρίσκου ανάμεσα στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σχετικά με τη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν παγώσει μετά την εισβολή του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η ανοικοδόμηση της χώρας, αποκαλύπτει μια βαθύτερη διαίρεση στην ήπειρο για το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί η νέα παγκόσμια τάξη και η πρωτοφανής πίεση από τις ΗΠΑ. «Θέλουν να μας κάνουν αδύναμους», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ με γνώση των διατλαντικών σχέσεων και των προετοιμασιών της Συνόδου.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλείται αυτή την εβδομάδα να πετύχει δύο πράγματα: απτά αποτελέσματα, κυρίως στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, αλλά και να υπερασπιστεί την ΕΕ απέναντι στις προσπάθειες του Λευκού Οίκου να επηρεάσει την ευρωπαϊκή πολιτική. Παράλληλα, όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες — από τον Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας έως τον Αντρέι Μπάμπις της Τσεχίας — απορρίπτουν τη μέχρι τώρα «συμβατική σοφία» των Βρυξελλών.

Η ΕΕ θα υποστεί «σοβαρή ζημιά για χρόνια» αν αποτύχει να καταλήξει σε συμφωνία για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, προειδοποίησε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς σε τηλεοπτική συνέντευξη. «Θα δείξουμε στον κόσμο ότι, σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή της ιστορίας μας, είμαστε ανίκανοι να σταθούμε ενωμένοι και να υπερασπιστούμε τη δική μας πολιτική τάξη στην Ευρώπη».

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ πιέζουν ευρωπαϊκές κυβερνήσεις —τουλάχιστον εκείνες που θεωρούν πιο «φιλικές»— να απορρίψουν το σχέδιο χρήσης των 210 δισ. ευρώ ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, σύμφωνα με τέσσερις αξιωματούχους της ΕΕ που συμμετέχουν στις συζητήσεις. Όταν οι ηγέτες της ΕΕ συναντήθηκαν τον Οκτώβριο στις Βρυξέλλες, δεν κατέληξαν σε συμφωνία για τα δεσμευμένα κεφάλαια, λόγω της αντίθεσης του Βελγίου. Δύο μήνες αργότερα, γίνεται σαφές ότι το πρόβλημα της ΕΕ δεν είναι πραγματικά το Βέλγιο —είναι ο Τραμπ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι ισχυρότερες πρωτεύουσες διαπραγματεύονταν αυτό το διάστημα προσπαθώντας να πείσουν τον Βέλγο πρωθυπουργό Μπαρτ ντε Βέβερ —η στήριξη του οποίου είναι κρίσιμη, καθώς στη χώρα του βρίσκονται τα περισσότερα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Οι συζητήσεις εντάθηκαν την τελευταία εβδομάδα, καθώς η ΕΕ επιχείρησε να προσφέρει εγγυήσεις στο Βέλγιο.

Ωστόσο, οι πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας μειώθηκαν αντί να αυξηθούν, ακόμη και μέσα στην Τρίτη, σύμφωνα με τον ίδιο ανώτερο αξιωματούχο. «Ήθελα να βάλω τα κλάματα», είπε, περιγράφοντας το κλίμα στη συνάντηση των υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες.

«Όχι πλέον ηγέτης του ελεύθερου κόσμου»

Η Ουκρανία χρειάζεται απεγνωσμένα χρήματα, καθώς αντιμετωπίζει δημοσιονομικό έλλειμμα 71,7 δισ. ευρώ για το επόμενο έτος. Αν η χρηματοδότηση δεν αρχίσει να ρέει μέχρι τον Απρίλιο, θα αναγκαστεί να περικόψει δημόσιες δαπάνες, πλήγμα για το ηθικό και την αμυντική της ικανότητα, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας. Η βελγική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αντίθεσή της στη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων σχετίζεται με την ανάγκη προστασίας των φορολογουμένων, σε περίπτωση που τα χρήματα χρειαστεί να επιστραφούν.

Για άλλες ευρωπαϊκές χώρες, το ζήτημα αφορά ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες. Η αμερικανική εκστρατεία επιρροής, με αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ να παρακάμπτουν τις Βρυξέλλες και να συνομιλούν απευθείας με εθνικές πρωτεύουσες, οδήγησε χώρες όπως η Ιταλία, η Βουλγαρία, η Μάλτα και η Τσεχία να ενταχθούν στο στρατόπεδο των διαφωνούντων.

Η αποτυχία θα αποτελούσε καταστροφή για το κύρος της ΕΕ διεθνώς, προειδοποιούν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι — τόσο απέναντι στην επιθετική κυβέρνηση Τραμπ, η οποία στη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας δηλώνει ότι θα στηρίξει ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις, όσο και απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο Μάνφρεντ Βέμπερ, επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, έκανε μια ιδιαίτερα αιχμηρή δήλωση: «Οι ΗΠΑ προφανώς δεν είναι πλέον ο ηγέτης του ελεύθερου κόσμου», σημείωσε, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση Τραμπ «απομακρύνεται από εμάς».

Μια οικονομικά εξαντλημένη Ουκρανία θα βρισκόταν σε δυσμενέστερη θέση στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, υπονομεύοντας τις πιθανότητές της για μια βιώσιμη ειρήνη και ανοικοδόμηση. «Δεν βρίσκω καν τις λέξεις», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ για το ενδεχόμενο αποτυχίας της ΕΕ. «Το Κίεβο πρέπει να γνωρίζει ότι η Ευρώπη θα στηρίξει την Ουκρανία ό,τι κι αν συμβεί».

Σύμφωνα με προσχέδιο ειρηνευτικού σχεδίου που διέρρευσε, το οποίο φέρεται να διαπραγματεύονται ο Λευκός Οίκος και το Κρεμλίνο, η Ουάσινγκτον επιδιώκει να χρησιμοποιήσει μέρος των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για αμερικανικής ηγεσίας προγράμματα ανοικοδόμησης. Αντίθετα, η αποδέσμευση των κεφαλαίων προς την Ουκρανία μέσω δανείου αποζημιώσεων θα επέτρεπε στο Κίεβο να αποφασίσει πού θα κατευθύνει τα χρήματα, με τη Γαλλία να πιέζει για «ευρωπαϊκή προτεραιότητα» στις αμυντικές δαπάνες.

Ο Τραμπ, παράλληλα, ασκεί πιέσεις στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να παραχωρήσει εκτεταμένα και στρατηγικά κρίσιμα εδάφη στο Ντονμπάς στη Ρωσία — περιοχές που το Κρεμλίνο δεν ελέγχει σήμερα. Ο Λευκός Οίκος απέρριψε τις κατηγορίες περί παρέμβασης, με την αναπληρώτρια εκπρόσωπο Τύπου Άννα Κέλι να δηλώνει ότι «οι ανώνυμες διαρροές δεν πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά», υποστηρίζοντας πως ο μοναδικός στόχος των ΗΠΑ είναι η επίτευξη ειρήνης.

Καθώς οι διαπραγματεύσεις δεν αποδίδουν, ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θέτουν πλέον στο τραπέζι το «πυρηνικό» σενάριο: την έγκριση του δανείου με ειδική πλειοψηφία, παρακάμπτοντας τις αντιρρήσεις ορισμένων κρατών. Άλλοι, ωστόσο, προειδοποιούν ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να βυθίσει την ήδη διχασμένη Ένωση σε βαθιά κρίση. Για την Ουκρανία, πάντως, το δάνειο αποζημιώσεων από ρωσικά περιουσιακά στοιχεία παραμένει η καλύτερη λύση. Και, όπως είπε ο ίδιος ο Ζελένσκι, το ζητούμενο είναι ένα: να φτάσουν τα χρήματα, με οποιονδήποτε τρόπο.

• Ευρώπη
• Ντόναλντ Τραμπ
• Ουκρανία
• Ρωσία
• χρηματοδότηση